Γράφει: , ,

Συνέντευξη: Peter Millet (Ύπατος Αρμοστής της Βρετανίας στην Κύπρο)

Η 10η Δεκεμβρίου 2007 (ημερομηνία κατάθεσης της έκθεσης της Τρόικας προς τον γ.γ. του ΟΗΕ) θεωρήθηκε ως ορόσημο για το μέλλον του Κοσόβου. Πιστεύατε ότι υπήρχε δυνατότητα συμφωνημένης λύσης ή θεωρούσατε ότι ο δρόμος προς την ανεξαρτητοποίηση του Κοσόβου ήταν αναπόφευκτος;

Ποτέ δεν πιστέψαμε ότι η ανεξαρτητοποίηση του Κοσόβου ήταν η μόνη λύση. Θεωρούσαμε ότι υπήρχαν εναλλακτικές επιλογές, γι αυτό άλλωστε δώσαμε χρόνο στην ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων, τόσο σε επίπεδο διμερών διαπραγματεύσεων (Πρίστινας-Βελιγραδίου) όσο και σε διεθνές επίπεδο (διαμεσολάβηση του κ. Ahtisaari, συζήτηση στο Συμβούλιο Ασφαλείας). Διατηρούσαμε την ελπίδα ότι θα υπήρχε ένα θετικό αποτέλεσμα στις 10 Δεκεμβρίου. Δώσαμε χρόνο και μετά τις 10 Δεκεμβρίου. Γνωρίζαμε ότι το αποτέλεσμα των εκλογών στη Σερβία είχε τη δική του αξία. Στην ουσία όμως του προβλήματος, για εμάς ο στρατηγικός στόχος για την περιοχή είναι η σταθερότητα στην περιοχή και όχι η ανεξαρτητοποίηση του Κοσόβου.

Δεν νομίζετε, όμως, ότι ο τρόπος που αντιμετωπίστηκε το θέμα από κάποια κράτη ενθάρρυνε τους Κοσοβάρους να κρατήσουν την αρχική τους θέση υπέρ της ανεξαρτησίας, αφού γνώριζαν ότι σε περίπτωση αδιεξόδου στις συνομιλίες θα έπαιρναν αυτό που επεδίωκαν;

Δεν νομίζω ότι οι Κοσοβάροι δρούσαν εκ του ασφαλούς. Ίσως οι επιδιώξεις τους να διαμορφώθηκαν στη βάση μιας σειράς εξελίξεων, όμως κατά τη διάρκεια των συνομιλιών προσπαθήσαμε να κρατήσουμε όλα τα ενδεχόμενα ανοιχτά. Επιδιώξαμε ειλικρινά μια αμοιβαία αποδεκτή λύση στο πρόβλημα. Δυστυχώς δεν ευδοκίμησε καμιά άλλη εναλλακτική επιλογή εκτός από το σημερινό αποτέλεσμα.

Πιστεύετε ότι η ανεξαρτητοποίηση του Κοσόβου θα οδηγήσει σε σταθερότητα στην περιοχή, θα ικανοποιήσει αυτό που μας περιγράψατε ως στρατηγικό στόχο;

Αναμφίβολα αυτή είναι η ελπίδα και η επιδίωξή μας. Η ανεξαρτητοποίηση δεν μπορεί από μόνη της να φέρει τη σταθερότητα. Σίγουρα εμείς έχουμε την πολιτική βούληση να συμβάλουμε για αυτό το αποτέλεσμα. Όμως, η έκφραση βούλησης δεν επαρκεί. Θα πρέπει να αναλάβουμε πρακτικές δεσμεύσεις για να επιτύχουμε τον στόχο μας. Η συμβολή της ΕΕ, με την αποστολή αστυνομικής και πολιτικής δύναμης στην περιοχή, για παράδειγμα, είναι μια έμπρακτη συμβολή.

Σας ανησυχεί μια πιθανή αντίδραση της Σερβίας;

Φυσικά μας ανησυχεί και αυτό προσπαθούμε να το αντιμετωπίσουμε με την αποστολή δύναμης στην περιοχή, από τη μια, και προωθώντας την ευρωπαϊκή προοπτική της Σερβίας από την άλλη.

Ποιο μοντέλο συνύπαρξης Κοσοβάρων-Σέρβων στο Κόσοβο έχετε στο μυαλό σας, προκειμένου να διατηρηθεί η σταθερότητα στην περιοχή;

Δεν έχω αμφιβολία ότι αυτό θα είναι δύσκολο. Αυτό είναι ένα από τα ζητήματα που συζητήσαμε σε βάθος στην ΕΕ και στο Συμβούλιο Ασφαλείας. Στόχος μας είναι η παροχή ασφάλειας στους Σέρβους του Κοσόβου, και η αποστολή της ΕΕ εξυπηρετεί και αυτή την ανάγκη. Επιδιώκουμε την αποφυγή οποιασδήποτε μορφής αστάθειας εντός του Κοσόβου.

Πιστεύετε ότι οι Σέρβοι του Κοσόβου θα συνεργαστούν με τη δύναμη της ΕΕ;

Αυτό εξαρτάται από τα μέλη και την ηγεσία της αποστολής. Έχουμε διδαχθεί από το παρελθόν και πιστεύω ότι οικοδομήσαμε τις αναγκαίες δυνατότητες για τη διαχείριση κρίσεων και γενικά για τον χειρισμό ενός μεταβατικού σταδίου όπως αυτό του Κοσόβου σήμερα. Ιδιαίτερα η ΕΕ έχει στη διάθεσή της όλα τα αναγκαία μέσα, τόσο σε επίπεδο προσωπικού όσο και σε επίπεδο υποδομής, για την αντιμετώπιση μιας τέτοιας πρόκλησης. Δεν θα είναι εύκολο, αλλά είμαι αισιόδοξος ότι θα τα καταφέρουμε.

Μιλήσατε για εμπειρία της ΕΕ. Πιστεύετε ότι η αποστολή στη Βοσνία Ερζεγοβίνη είναι επιτυχημένη; Είστε ικανοποιημένοι από την κατάσταση εκεί;

Η περίπτωση της Βοσνίας Ερζεγοβίνης είναι σίγουρα πιο δύσκολη από την περίπτωση του Κοσόβου. Είμαστε ικανοποιημένοι για τα όσα πετύχαμε εκεί. Διατηρήσαμε τη σταθερότητα, έγιναν βήματα προς τη σωστή κατεύθυνση. Μένουν πολλά να γίνουν. Μέχρι τώρα, όμως, αυτή η αποστολή θεωρείται επιτυχημένη.

Επιστέφοντας στο Κόσοβο, θεωρείτε ότι το ψήφισμα 1244 προσφέρει τη νομική και την πολιτική βάση για ανεξαρτητοποίηση του Κοσόβου;

Πιστεύουμε πως το 1244 προσφέρει αυτή τη βάση. Αυτό το ψήφισμα θέτει κάποια μεταβατικά στάδια, δεν περιγράφει, όμως, το τελικό αποτέλεσμα. Ταυτόχρονα, το ψήφισμα παρέχει στην ΕΕ τη δυνατότητα να στείλει μια δύναμη σταθερότητας στην περιοχή, αυτό δηλαδή που ήδη πράξαμε. Θεωρούμε ότι αυτό το ψήφισμα παρέχει το νομικό πλαίσιο καθορισμού του τελικού καθεστώτος του Κοσόβου.

Μα το ψήφισμα προβλέπει ότι το Κόσοβο είναι μέρος της σερβικής επικράτειας. Δεν θα θεωρούσατε ότι μια πιθανή αναγνώριση της μονομερούς απόφασης του Κοσόβου για ανεξαρτησία παραβιάζει το 1244;

Θεωρούμε ότι στο ψήφισμα 1244 περιέχονται μια σειρά από φράσεις (πρόνοιες) οι οποίες δείχνουν ότι το τελικό καθεστώς του Κοσόβου δεν μπορεί να προκαθοριστεί. Υπάρχουν επίσης πρόνοιες για μεταβατικές φάσεις. Σήμερα (σμ. μια εβδομάδα πριν από την ανακήρυξη της ανεξαρτησίας) βρισκόμαστε σε ένα τέτοιο στάδιο. Εμείς θεωρούμε ότι η περίπτωση της «ανεξαρτησίας υπό επιτήρηση» ως τελικού αποτελέσματος μπορεί να γίνει αποδεχτή στο πλαίσιο του ίδιου ψηφίσματος.

Θα θέλαμε όμως μια πιο ξεκάθαρα τη δική σας ερμηνεία γι’ αυτό το ψήφισμα.

Η δική μας προσέγγιση συμπίπτει με αυτήν του κ. Ahtisaari: Ανεξαρτησία του Κοσόβου στο πλαίσιο μιας διεθνούς επιτήρησης. Αυτό δεν θα συνεπαγόταν μια άμεση και πλήρη ανεξαρτητοποίηση του Κοσόβου. Αυτή η επιλογή δεν δόθηκε ποτέ από τον κ. Ahtisaari. Ποτέ δεν θεωρήσαμε ότι η ανεξαρτησία του Κοσόβου θα ήταν η μόνη επιλογή. Παρόλα αυτά, αν δεν υπάρξει άλλη εναλλακτική επιλογή, αν αυτό επιλέξει το Κόσοβο (μονομερή ανακήρυξη ανεξαρτησίας), και αν αυτή η επιλογή εξυπηρετεί τον κεντρικό μας στόχο, δηλαδή τη σταθερότητα, τότε πρέπει να το δεχθούμε ως ένα μεταβατικό στάδιο στο πλαίσιο του 1244.

Δεν θα θεωρούσατε αναγκαίο το τελικό καθεστώς του Κοσόβου, ως ανεξάρτητου κράτους, να υιοθετηθεί επίσημα από το Συμβούλιο Ασφαλείας;

Πρέπει να είμαστε πραγματιστές και να λάβουμε υπόψη κατά πόσο αυτή είναι μια πραγματοποιήσιμη επιλογή. Όπως επίσης πρέπει να λάβουμε υπόψη κατά πόσο μια οποιαδήποτε άλλη επιλογή θα μπορούσε να γίνει αποδεχτή.

Θα προτιμούσατε να υπήρχε ομοφωνία από όλα τα μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας για μια τέτοια κρίσιμη επιλογή;

Αναμφίβολα αν μπορούσαμε να το επιτύχουμε αυτό, θα ήταν ό,τι καλύτερο. Αλλά αν δεν μπορούμε να το πετύχουμε, τότε θα πρέπει να αναζητήσουμε εναλλακτικές οδούς για να επιτύχουμε τον στόχο μας, δηλαδή την εμπέδωση της σταθερότητας στην περιοχή.

Σας ανησυχεί μια πιθανή ρωσική αντίδραση;

Βεβαίως και μας ανησυχεί. Οι ρωσικές αντιρρήσεις θα αποτελέσουν αντικείμενο συζήτησης στο πλαίσιο του Συμβουλίου Ασφαλείας. Δεν μπορώ όμως να προβλέψω ούτε το είδος των αντιδράσεων ούτε να προδικάσω το αποτέλεσμα.

Δεν σας ανησυχεί το γεγονός ότι η αναζήτηση ατελειών (loopholes) στα ψηφίσματα του ΟΗΕ δημιουργεί προηγούμενο για την αντιμετώπιση άλλων διεθνών ζητημάτων, όπως αυτό της Κύπρου; Αν ο στόχος είναι η σταθερότητα τότε αυτό θα επέτρεπε την αναζήτηση πολλαπλών ερμηνειών των ψηφισμάτων του ΟΗΕ;

Νομίζω ότι είμαστε αρκετά προσεκτικοί και ξεκάθαροι έως τώρα ως προς το ότι η περίπτωση του Κοσόβου είναι ξεχωριστή και μοναδική και, ως εκ τούτου, δεν δημιουργεί προηγούμενο, ούτε και εγκαθιδρύει κάποια πρακτική αντιμετώπισης άλλων διεθνών ζητημάτων. Αυτό έγινε ξεκάθαρο και πρόσφατα από την ΕΕ.

Η ιστορία του Κοσόβου έχει από μόνη της δημιουργήσει μια μοναδικότητα, την οποία δεν συναντάμε σε κανένα άλλο μέρος του κόσμου. Έχουμε πει πολλές φορές ότι το Κόσοβο δεν έχει καμιά σχέση με την Κύπρο ή οποιαδήποτε άλλη περιοχή και δεν πρέπει να γίνεται οποιαδήποτε σύγκριση.

Νομικά ίσως να μην υπάρχει σύνδεση. Η περίπτωση όμως του Κοσόβου ίσως δημιουργήσει νέα πολιτικά ήθη στην αντιμετώπιση διεθνών ζητημάτων και ίσως να ενθαρρύνει αποσχιστικά κινήματα. Δεν νομίζετε;

Καταρχάς κάνουμε όλες τις δυνατές προσπάθειες για να εξηγήσουμε ότι αυτός ο τρόπος σκέψης για τις επιπτώσεις του Κοσόβου είναι λανθασμένος και δεν πρέπει να γίνεται. Η ίδια η ΕΕ έχει λάβει ξεκάθαρη θέση γι’ αυτό το θέμα: Το Κόσοβο είναι μοναδική περίπτωση. Κανένας δεν πρέπει να παρερμηνεύσει αυτές τις τοποθετήσεις και θα είναι πραγματικά επιζήμιο αν γινόταν οποιαδήποτε σύγκριση του Κοσόβου με άλλα ανοικτά ζητήματα, ούτε πρέπει να θεωρηθεί η κατάληξη του Κοσόβου ως αφορμή για να ενθαρρυνθούν οποιαδήποτε αποσχιστικά κινήματα.

Η μεγαλύτερη ανησυχία που προκαλείται στη διεθνή κοινότητα είναι ότι κάποια κράτη είναι διατεθειμένα να παραγκωνίσουν το διεθνές δίκαιο προκειμένου να εξυπηρετήσουν εθνικούς στόχους. Εσείς θα αποδεχόσασταν αυτή τη θέση;

Φυσικά δεν θα αποδεχόμουν ότι επιδιώκουμε τον παραγκωνισμό του διεθνούς δικαίου. Τόσο η ΕΕ όσο και τα κράτη του ΟΗΕ είναι απόλυτα δεσμευμένα να υπερασπιστούν το διεθνές δίκαιο. Δεν θα έπρεπε κανένας να θεωρεί ότι η ΕΕ παραγκωνίζει ή εγκαταλείπει το διεθνές δίκαιο. Οφείλουμε να διαβεβαιώσουμε τη διεθνή κοινότητα ότι τηρούμε το διεθνές δίκαιο και ότι λαμβάνουμε ταυτόχρονα τις απαραίτητες ενέργειες για τη διατήρηση της σταθερότητας.

One Comment

  1. Pingback

Σχολιάστε

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>