Γράφει:

Η κυπριακή οικονομία στη δίνη της διεθνούς οικονομικής κρίσης

του Χριστόδουλου Χριστοδούλου

Το πρόβλημα που εντοπίσθηκε, πριν από έξι περίπου μήνες στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, σχετικά με τα μειωμένης εξασφάλισης δάνεια ακινήτων (subprime loans), τα οποία παρείχαν, αφειδώς, τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα της χώρας, αποδείχθηκε, τελικά, ότι ήταν πολύ πιο μεγάλων διαστάσεων από ό,τι είχε αρχικά υπολογισθεί.

Ανεξάρτητα από τους γενεσιουργούς λόγους και τα πραγματικά αίτια του προβλήματος, που πρέπει, βασικά, να αποδοθούν στην άκρατη ευφορία που δημιουργούσε η συνεχής αύξηση των τιμών των ακινήτων και εξέτρεφε ή υποκινούσε τον τυχοδιωκτισμό των σπεκουλαδόρων, τεράστιες ευθύνες υπέχει και το σύστημα ρύθμισης και εποπτείας των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων των ΗΠΑ, το οποίο αποδείχθηκε ανεπαρκές για να προλάβει τη δημιουργηθείσα κρίση. Οπωσδήποτε, απεδείχθη κατώτερο των περιστάσεων, λαμβάνοντας υπόψη το τεράστιο μέγεθος του προβλήματος και τις σοβαρές αρνητικές επιπτώσεις του τόσο στην οικονομία των ΗΠΑ όσο και στις οικονομίες της Ευρώπης και της Άπω Ανατολής.

Ήταν, όμως, το πρόβλημα των μειωμένης εξασφάλισης δανείων για την αγορά ακινήτων στις ΗΠΑ, ο μόνος λόγος ή το μόνο αίτιο που υποκίνησε τη διεθνή οικονομική αβεβαιότητα και υποδαύλισε την εξέλιξή της σε διεθνή οικονομική κάμψη που προσεγγίζει τα όρια της κρίσης;

Η απάντηση στο ερώτημα δεν μπορεί να είναι απόλυτα θετική. Το θέμα των subprime loans αποτέλεσε την αφετηρία και τη συντήρηση της κρίσης. Όμως, εξίσου σοβαρό ρόλο, τουλάχιστον καθ” όσον αφορά στις δυσμενείς επιπτώσεις στα διεθνή οικονομικά, διαδραμάτισαν, και εξακολουθούν να διαδραματίζουν, οι άνευ προηγουμένου και χωρίς μειωτική αναστροφή αυξήσεις των τιμών του πετρελαίου και των σιτηρών, με ανάλογες δυσμενείς επενέργειες στις τιμές της ενέργειας, βασικών ειδών διατροφής και, ασφαλώς, στον πληθωρισμό.

Από αμφισβητούμενη θεωρητική άποψη θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι η παρούσα διεθνής οικονομική κάμψη είναι φυσιολογική. Ότι αποτελεί φυσική συνέπεια της κυκλικής συμπεριφοράς του συστήματος. Ότι βρισκόμαστε στο καθοδικό κυκλικό στάδιο, μετά από μια δεκαετή και πλέον ανοδική κυκλική τάση, την οποία αναπόδραστα θα διαδεχόταν η κάμψη ή και η στασιμότητα.

Είναι, οπωσδήποτε, πολύ σημαντικό και επιβεβλημένο να γνωρίζουν όλοι, και ιδιαίτερα όσοι διαμορφώνουν και εφαρμόζουν οικονομική πολιτική, τα πραγματικά αίτια της διεθνούς οικονομικής υποχώρησης, που εξελίσσεται σε κρίση, τη σοβαρότητα και την ενδεχόμενη διάρκειά τους, ώστε να είναι, στο βαθμό του ανθρωπίνως δυνατού, κατορθωτή η έγκαιρη λήψη των ενδεδειγμένων μέτρων για τη μείωση της διάρκειας και την απάμβλυνση των δυσμενών, πολύπτυχων οικονομικών και κοινωνικών παρενεργειών και επιπτώσεών τους.

Η αλήθεια είναι ότι η διεθνής αναταραχή και κρίση, που μερικοί, οι πλέον απαισιόδοξοι, εικάζουν ότι θα εξελιχθεί σε ύφεση, δεν είχε έγκαιρα προβλεφθεί. Ακόμη και τώρα, οι διεθνείς αναλυτές και διακεκριμένοι α δύο κύρια αίτια που πρωταγωνιστικά την προκαλούν και τη ρυμουλκούν επί τα χείρω, δηλαδή, η συνεχής αύξηση των τιμών του πετρελαίου και η μεγάλη και απροσδιόριστης διάρκειας αύξηση των τιμών των πετρελαιοειδών.

Μπροστά σε αυτή τη δίνη των διεθνών οικονομικών αναταράξεων και την προοιωνιζόμενη δεινή οικονομική κατάσταση, η μικρή μας χώρα δεν μπορεί να παραμείνει ανεπηρέαστη. Πολύ περισσότερο δεν μπορεί η διαμόρφωση της οικονομικής και κοινωνικής μας πολιτικής να παραμείνει αδρανής ή απαθής, έναντι των διεθνώς ραγδαία τεκταινομένων.

Δυστυχώς, η χρονική συγκυρία καθιστά ακόμη πιο δύσκολη την κατάσταση στη δική μας περίπτωση. Πρώτον, γιατί βρισκόμαστε μόλις τρεις μήνες μετά τη λήξη του 2007, ενός έτους που σημάδεψε την τελευταία δεκαετία με τους πιο εντυπωσιακούς ρυθμούς ανάπτυξης και τους εξίσου αξιόλογους μακροοικονομικούς δείκτες με μόνη εξαίρεση εκείνο του ισοζυγίου Τρεχουσών Συναλλαγών, που ανήλθε στο ανησυχητικό σημείο του 7%. Είχαμε, όμως, δημοσιονομικό πλεόνασμα για πρώτη φορά εδώ και τέσσερεις σχεδόν δεκαετίες της τάξης του 1,5%, δημόσιο χρέος κάτω του 60% (εξαιρουμένου του ενδοκυβερνητικού), πληθωρισμό με βάση τον εναρμονισμένο δείκτη 2,2%, ρυθμό ανάπτυξης 4,3%, ανεργία 3,9%, κατά κεφαλήν εισόδημα 92% του μέσου ευρωκοινοτικού σε μονάδες αγοραστικής αξίας (Purchasing Power Parities), συναλλαγματική και νομισματική σταθερότητα υποδειγματική. Όμως, είχαμε, ταυτόχρονα, το δυσμενές συγκυριακό γεγονός της άνευ προηγουμένου προεκλογικής πλειοδοσίας σε εξαγγελίες και υποσχέσεις για κοινωνικές παροχές ενόψει των προεδρικών εκλογών του Φεβρουαρίου, οι οποίες ανέρχονται σε αρκετά δισεκατομμύρια ευρώ (εκείνες του εκλεγέντος Προέδρου κ. Χριστόφια υπολογίζονται σε €3 δικ. για πέντε χρόνια), που σαφώς και αδιαμφισβητήτως υπερβαίνουν τις δυνατότητες της κυπριακής οικονομίας και θα μπορούσαν, αν επιχειρηθεί η υλοποίησή τους, να δυναμιτίσουν τα θεμέλια και να τινάξουν κυριολεκτικά στον αέρα την κυπριακή οικονομία.

Σε αυτά τα δύο δυσμενή δεδομένα προστίθενται και η μεγάλη φετινή ανομβρία και λειψυδρία και, ακόμη, ο παροπλισμός μας από διορθωτικά ή έκτακτα επικουρικά μέτρα πολιτικής, κυρίως στο νομισματικό και συναλλαγματικό τομέα, αφού πλέον η άσκησή τους αποτελεί αποκλειστική αρμοδιότητα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας από της 1ης Ιανουαρίου που έχουμε υιοθετήσει το κοινό ευρωνόμισμα των 15 της ΟΝΕ.

Η κατάσταση της κυπριακής οικονομίας δεν είναι, ασφαλώς, η χειρότερη. Δεν είναι, όμως, τέτοια που να μπορέσει να ανταποκριθεί στις αναληφθείσες τεράστιες παροχολογικές δεσμεύσεις της νέας προεδρίας. Πολύ περισσότερο που επαναλαμβάνεται αρμοδίως κατά τρόπο κατηγορηματικό ότι το κοινωνικό πρόγραμμα του νέου Προέδρου θα εφαρμοσθεί με συνέπεια και, μάλιστα, χωρίς οποιαδήποτε νέα ή πρόσθετη φορολογία! Αν είναι δυνατόν!

Είναι, βεβαίως, κατανοητή από πολιτική άποψη η σκοπιμότητα να μην ανακρουσθεί πρύμνα από μέρους της νέας εκτελεστικής εξουσίας την επομένη των προεδρικών εκλογών.

Είναι, όμως, ταυτόχρονα, άκρως απαραίτητο να γίνει αμέσως κατανοητό ότι μπαίνουμε κι εμείς ως Κύπρος σε περίοδο μεγάλων δυσχερειών, εισαγομένων, οπωσδήποτε, αναποδράστως, τις οποίες οφείλουμε να εκτιμήσουμε σωστά και να ορθοτομήσουμε τα μέτρα και την πολιτική μας στο βαθμό που υπαγορεύεται για να τις αντιμετωπίσουμε, περιορίζοντας τις συνέπειές τους. Ήδη ο πληθωρισμός μας προειδοποιεί επικίνδυνα, ο ρυθμός ανάπτυξης της οικονομίας αναπόφευκτα θα μειωθεί σημαντικά, η εφαρμογή περιοριστικής δημοσιονομικής πολιτικής θα καταστεί αναπόδραστη, ενώ, ταυτόχρονα και αντιθετικά ή συγκυριακά, υψώνουμε το λάβαρο των γενναιόδωρων παροχολογιών. Αυτά δεν συμβιβάζονται και δεν εναρμονίζονται, ούτε με μαγικές συνταγές ούτε με υπερφυσικές δυνατότητες.

Αυτά δεν συμβιβάζονται και δεν εναρμονίζονται, ούτε με μαγικές συνταγές ούτε με υπερφυσικές δυνατότητες.

Ενόψει των ανωτέρω, χρήσιμο είναι να υπενθυμίσουμε και τις έντονες πρόσφατες παραινέσεις του αρμόδιου Επιτρόπου κ. Αλμούνια για την επιτακτική ανάγκη να εξορθολογήσουμε, χωρίς χρονοτριβή, τα δημόσια οικονομικά, με ιδιαίτερη έμφαση στα Συνταξιοδοτικά Ταμεία. Πιο συγκεκριμένα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στην πρόσφατη αξιολόγηση του Προγράμματος Σταθερότητας της Κύπρου για τα έτη 2007 2011, υπέδειξε, με έμφαση, τα

ακόλουθα στην κυπριακή κυβέρνηση:

1.Να αποφύγει δημοσιονομική πολιτική που αυξάνει τις τάσεις του οικονομικού κύκλου ύφεσης, που σημαίνει καλύτερο έλεγχο των τρεχουσών δαπανών και χρησιμοποίηση των έκτακτων εσόδων του κράτους για την περαιτέρω μείωση του δημόσιου χρέους.

2.Να συγκρατήσει τις δημόσιες δαπάνες κινούμενη σε δύο άξονες. Ο ένας είναι αυτός της αναμόρφωσης του συνταξιοδοτικού συστήματος και ο άλλος αφορά στις μεταρρυθμίσεις στον τομέα της υγείας.

Ο Χριστόδουλου Χριστοδούλου είναι Πρώην Υπουργός Οικονομικών και Εσωτερικών και τέως Διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας Κύπρου

Σχολιάστε

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>