Κυπριακό και νέα διακυβέρνηση

Οι προεδρικές εκλογές του περασμένου Φεβρουαρίου χαρακτηρίστηκαν από πολλούς ως κρίσιμες για τη μετέπειτα εξέλιξη των διαδικασιών επίλυσης του κυπριακού προβλήματος.

Η εκλογή του Δημήτρη Χριστόφια στην προεδρία της Δημοκρατίας προκάλεσε ποικίλες αντιδράσεις, σχόλια και συμπεράσματα, εντός και εκτός Κύπρου, σχετικά με τις προοπτικές επίλυσης του κυπριακού.
Το πρώτο, και ίσως το πιο σημαντικό, σχόλιο στο οποίο μπορεί να προβεί κάποιος επί του θέματος, είναι το γεγονός ότι ο κ. Χριστόφιας διήλθε τις πύλες του Προεδρικού Μεγάρου φορώντας το μανδύα της λύσης. Τόσο μέσω του πολιτικού του λόγου, όσο και μέσω της γενικότερης προεκλογικής του εκστρατείας (με αιχμή του δόρατος τα τηλεοπτικά σποτ και τις διαφημιστικές λεζάντες στον τύπο και σε αφίσες στους δρόμους), ο κ. Χριστόφιας αυτοπροβλήθηκε ως «ο πρόεδρος της λύσης». Κεντρικό του σύνθημα ήταν το περίφημο «έφτασε η ώρα η Κύπρος να σωθεί», το οποίο παρέπεμπε στην ύπαρξη δυσάρεστων καταστάσεων στο κυπριακό που διασυνδέονταν πότε άμεσα και πότε έμμεσα με την πολιτική του Τάσσου Παπαδόπουλου. Η μεγάλη αντίφαση που προέκυπτε από το γεγονός ότι ο κ.
Χριστόφιας και το ΑΚΕΛ συμμετείχαν ενεργά στη διακυβέρνηση Παπαδόπουλου για 4,5 χρόνια, προφανώς δεν προκατέλαβε αρνητικά το εκλογικό σώμα. Το γεγονός αυτό καθίσταται ακόμα πιο ενδιαφέρον, αν αναλογιστεί κανείς την αποτυχία του κ. Χριστόφια να διαχειριστεί την πολιτική αντιπαράθεση με τους δύο βασικούς ανθυποψηφίους του, Παπαδόπουλο και Κασουλίδη, στα διακαναλικά προεκλογικά ντιμπέιτ. Συνεπώς, ένα συμπέρασμα που μπορεί να εξαχθεί από αυτά τα δεδομένα, είναι ότι οι προεκλογικές διακηρύξεις του κ. Χριστόφια για το κυπριακό δεν ήταν το δυνατότερο προεκλογικό του χαρτί, ενώ δύσκολα μπορούμε να ισχυριστούμε με βεβαιότητα ότι έπεισε το εκλογικό σώμα πως όντως είναι ο «πρόεδρος της λύσης». Από την άλλη όμως, η θριαμβολογία των ΜΜΕ και των πολιτικών παραγόντων του εξωτερικού που ασχολούνται με τον Α ή Β τρόπο με το κυπριακό και που είχαν υποστηρίξει με θέρμη το σχέδιο Ανάν, αναδεικνύει το εξής πρόβλημα: ενώ το εκλογικό σώμα στην Κύπρο δεν ψήφισε με βάση το Κυπριακό, εν τούτοις, στο εξωτερικό πέρασε το μήνυμα ότι οι Κύπριοι «ψήφισαν υπέρ της λύσης». Ο σχολιασμός αυτός φυσικά δεν είναι άσχετος με την αρνητική εικόνα που είχε ο κ. Παπαδόπουλος στα μάτια των εν λόγω παραγόντων, οι οποίοι αντιλαμβάνονταν εκ των προτέρων την απαλλαγή από την προεδρία Παπαδόπουλου ως θετική εξέλιξη για το γρήγορο κλείσιμο του κυπριακού. Ιδιαίτερα χαρακτηριστική του κλίματος στο οποίο μόλις αναφερθήκαμε είναι η αναφορά ξένου αναλυτή, σύμφωνα με την οποία «το 67% των Κυπρίων ψήφισε υπέρ της λύσης και κατά της σκληρής γραμμής», η οποία παρατίθεται στο αφιέρωμα για τον ξένο τύπο, στο παρόν τεύχος.
της λύσης». Ο σχολιασμός αυτός φυσικά δεν είναι άσχετος με την αρνητική εικόνα που είχε ο κ. Παπαδόπουλος στα μάτια των εν λόγω παραγόντων, οι οποίοι αντιλαμβάνονταν εκ των προτέρων την απαλλαγή από την προεδρία Παπαδόπουλου ως θετική εξέλιξη για το γρήγορο κλείσιμο του κυπριακού. Ιδιαίτερα χαρακτηριστική του κλίματος στο οποίο μόλις αναφερθήκαμε είναι η αναφορά ξένου αναλυτή, σύμφωνα με την οποία «το 67% των Κυπρίων ψήφισε υπέρ της λύσης και κατά της σκληρής γραμμής», η οποία παρατίθεται στο αφιέρωμα για τον ξένο τύπο, στο παρόν τεύχος.
Αναφορικά τώρα με το κυβερνητικό σχήμα και τη διαμορφούμενη στρατηγική του προέδρου Χριστόφια στο κυπριακό, είναι πολύ σημαντικό να διαγνώσει κανείς πoια θα είναι τα πρόσωπα-κλειδιά στη νέα διακυβέρνηση. Εκ των πραγμάτων, ο νέος Υπουργός Εξωτερικών, κ. Μάρκος Κυπριανού, θα διαδραματίσει το δικό του ρόλο στις διαδικασίες. Συνήθως ο Υπουργός Εξωτερικών πρωτοστατεί στις προσπάθειες προβολής των θέσεων της Κύπρου στο εξωτερικό, ενώ συνοδεύει τον Πρόεδρο στις σχετικές συναντήσεις και συνομιλίες. Βέβαια το γεγονός ότι ο διορισμός του κ. Κυπριανού στη θέση αυτή υπήρξε εκ των πραγμάτων αναγκαστικός για τον κ. Χριστόφια, λόγω του ότι παραχωρήθηκε ως αντάλλαγμα για την αναίρεση της απόφασης του ΔΗΚΟ για στήριξη Κασουλίδη στο Β’ γύρο των εκλογών, δεν αποτελεί το ιδανικό σημείο εκκίνησης για τη συνεργασία των δύο ανδρών. Αυτό όμως δε σημαίνει ότι οι σχέσεις τους θα είναι κατ’ ανάγκη προβληματικές. Το βέβαιο είναι ότι αν λάβει κανείς υπ’ όψη το νεαρό της ηλικίας του κ. Κυπριανού και το ιστορικό βάρος του ονόματός του, είναι λογικό να αναμένεται ότι, αν μη τι άλλο, θα επιδιώκει να ενεργεί με τρόπο που θα δημιουργεί για τον ίδιο προϋποθέσεις περαιτέρω ανέλιξης στην ιεραρχία του κράτους. Πέραν του κ. Κυπριανού, σημαντικό ρόλο αναμένεται να παίξουν άτομα όπως ο κ. Γιώργος Ιακώβου, η εμπειρία του οποίου ίσως φανεί χρήσιμη στον Πρόεδρο, αλλά και ο κ. Τουμάζος Τσελεπής, στενός συνεργάτης του ίδιου του κ. Χριστόφια και ένας εκ των διαπραγματευτών του σχεδίου Ανάν, θετικά προσκείμενος προς την αποδοχή του σχεδίου στο δημοψήφισμα του 2004. Επιπλέον, με ενδιαφέρον αναμένεται να διαφανεί ο ρόλος (δεδηλωμένος ή άδηλος) της Κεντρικής Επιτροπής του ΑΚΕΛ σε ό,τι αφορά στο κυπριακό και την ενδεικνυόμενη στρατηγική της κυβέρνησης. Αν κανείς λάβει υπ’ όψη το γεγονός ότι το ΑΚΕΛ (όπως όλα τα κομμουνιστικά κόμματα) είναι ένα αυστηρά συγκεντρωτικό κόμμα, με υψηλούς δείκτες κομματικής πειθαρχίας και αντίληψης του κόμματος ως «υπεράνω ατόμων», τότε είναι εύκολο να υπολογίσουμε ότι θα διαδραματίσει σημαντικό ρόλο σε ένα τόσο σοβαρό θέμα όπως το κυπριακό. Άλλωστε είναι κυβερνών κόμμα, έχοντας το μεγαλύτερο μερίδιο στην επιτυχία της εκλογής Χριστόφια.
Πέραν του ΑΚΕΛ, τα άλλα δύο κόμματα που συμμετέχουν στο κυβερνητικό σχήμα επιθυμούν να διαδραματίσουν το δικό τους ρόλο. Μάλιστα η συμμετοχή τόσο του ΔΗΚΟ, όσο και της ΕΔΕΚ στη νέα διακυβέρνηση, έγινε υπό τον όρο ότι θα συνεχιζόταν η πολιτική Παπαδόπουλου στο κυπριακό. Ανεξαρτήτως όμως του τι συμφωνίες και υποσχέσεις έγιναν μεταξύ πρώτης και δεύτερης Κυριακής των εκλογών, είναι φανερό ότι τα δύο μικρότερα κόμματα της συγκυβέρνησης δεν είναι σε θέση να αποκρούσουν τις όποιες προθέσεις του νέου Προέδρου για υιοθέτηση γραμμής διαφορετικής από αυτήν του προκατόχου του. Από τη μια το ΔΗΚΟ εμφανίζεται διασπασμένο, διερχόμενο μια περίοδο κρίσης κατά την οποία φαίνεται να αναβιώνει η παλιά κόντρα μεταξύ «κυπριανικών» και «τασσικών». Υπάρχει δε διαφωνία ως προς το τι και ποιοι έφταιξαν για την ήττα του υποψηφίου του κόμματος στον πρώτο γύρο των εκλογών. Από την άλλη η ΕΔΕΚ, αναπωλεί με νοσταλγία τη δυναμική που παρουσίασε ως κόμμα μετά το δημοψήφισμα του 2004 και αποτυπώθηκε στα ιδιαίτερα ψηλά ποσοστά της στις ευρω-εκλογές. Πέραν όμως του εμφανώς μικρού εκτοπίσματος του ΔΗΚΟ και της ΕΔΕΚ στη νέα κυβέρνηση, η πρόθεση του ΑΚΕΛ να ενεργεί ως ο αδιαμφισβήτητος ηγεμόνας στη νέα μορφή της τριμερούς συνεργασίας έγινε ξεκάθαρη με τον πιο επίσημο τρόπο: αμέσως μετά την εκλογή Χριστόφια και κατά τις διαπραγματεύσεις για το σχηματισμό της νέας κυβέρνησης, ο κ. Άντρος Κυπριανού δήλωνε κατηγορηματικά ότι «ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας δεν μπορεί να τελεί υπό κηδεμονία». Η δήλωση αυτή του κ. Κυπριανού αποτέλεσε την απάντηση του ΑΚΕΛ σε προηγούμενη δήλωση του προέδρου του ΔΗΚΟ, κ. Κάρογιαν, ο οποίος είχε διακηρύξει ότι το ΔΗΚΟ θα ενεργούσε εντός της νέας κυβέρνησης ως εγγυητής της συνέχισης της πολιτικής Παπαδόπουλου.
Ενεργώντας πλέον ως Πρόεδρος της Δημοκρατίας, ο κ. Χριστόφιας επιχειρεί να παρουσιαστεί συναινετικός και ταυτόχρονα διεκδικητικός, θέλοντας να διασκεδάσει τους φόβους όσων υποστηρίζουν ότι η εκλογή του θα τροχιοδρομήσει εξελίξεις, απόληξη των οποίων θα είναι η επαναφορά του σχεδίου Ανάν με άλλο όνομα. Προσπαθεί μάλιστα να παρουσιαστεί ανυποχώρητος απέναντι στις αξιώσεις της Τουρκίας και του κατοχικού καθεστώτος. Κατά τη συνάντησή του με τον πρωθυπουργό κ. Καραμανλή στην Αθήνα, στις 5 Μαρτίου, δήλωσε ρητά ότι το σχέδιο Ανάν δεν ισχύει πλέον, ενώ επαναβεβαίωσε την προσήλωσή του στη συμφωνία της 8ης Ιουλίου. Ταυτοχρόνως, επέδειξε σπουδή για τη διευθέτηση συνάντησης με τον κ. Ταλάτ, με στόχο την «εξακρίβωση προθέσεων», αλλά και για τη διάνοιξη διόδου στην οδό Λήδρας και στο Λιμνίτη. Τα δεδομένα αυτά καθιστούν ακόμα πιο πολύπλοκο το μωσαϊκό των θέσεων και των αντιλήψεων που περιβάλλουν το Προεδρικό και τη νέα κυβέρνηση. Τι είναι τελικά αυτό που θα επικρατήσει: οι ανησυχίες που οδήγησαν τον κ. Χριστόφια στην αποχώρησή του από την κυβέρνηση Παπαδόπουλου και στην κάθοδό του ως υποψήφιου, ή η εκ των υστέρων διακηρυχθείσα πρόθεσή του να «τιμήσει την υπογραφή του προκατόχου του»; Η ευφορία των ξένων ΜΜΕ και πολιτικών δρώντων για την εκλογή Χριστόφια, ή η ανησυχία των υποστηρικτών της «σκληρής γραμμής»; Το «ΝΑΙ» των ΕΔΗ και μεγάλης μερίδας ηγετικών στελεχών του ΑΚΕΛ, το «ΟΧΙ για να τσιμεντωθεί το ΝΑΙ» του κ. Χριστόφια, ή το ατόφιο «ΟΧΙ» του ΔΗΚΟ και της ΕΔΕΚ; Το βέβαιο είναι ότι έχουν ήδη αρχίσει οι ζυμώσεις τόσο σε διπλωματικό επίπεδο, όσο και σε επίπεδο πολιτικού λόγου, για την προετοιμασία μιας νέας πρότασης λύσης του κυπριακού. Μένει να δούμε κατά πόσον αυτές οι ζυμώσεις θα λάβουν υπ’ όψη τις ανησυχίες και τις επίσημα διακηρυγμένες επιθυμίες του κυπριακού Ελληνισμού.
«τιμήσει την υπογραφή του προκατόχου του»; Η ευφορία των ξένων ΜΜΕ και πολιτικών δρώντων για την εκλογή Χριστόφια, ή η ανησυχία των υποστηρικτών της «σκληρής γραμμής»; Το «ΝΑΙ» των ΕΔΗ και μεγάλης μερίδας ηγετικών στελεχών του ΑΚΕΛ, το «ΟΧΙ για να τσιμεντωθεί το ΝΑΙ» του κ. Χριστόφια, ή το ατόφιο «ΟΧΙ» του ΔΗΚΟ και της ΕΔΕΚ; Το βέβαιο είναι ότι έχουν ήδη αρχίσει οι ζυμώσεις τόσο σε διπλωματικό επίπεδο, όσο και σε επίπεδο πολιτικού λόγου, για την προετοιμασία μιας νέας πρότασης λύσης του κυπριακού. Μένει να δούμε κατά πόσον αυτές οι ζυμώσεις θα λάβουν υπ’ όψη τις ανησυχίες και τις επίσημα διακηρυγμένες επιθυμίες του κυπριακού Ελληνισμού.

Σχολιάστε

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>