Το νέο διαπραγματευτικό πλαίσιο για το Κυπριακό

Οι πρώτοι μήνες του 2008 θα είναι μήνες αναγνώρισης του εδάφους και των προθέσεων των εμπλεκόμενων μερών, προκειμένου να προετοιμαστεί το έδαφος για έναρξη απευθείας διαπραγματεύσεων στο Κυπριακό.
Κυπριακό

Επί της διαδικασίας έχει αποφασιστεί η σύσταση τεχνικών επιτροπών και ομάδων εργασίας για να επιδιώξουν την οικοδόμηση μέτρων εμπιστοσύνης και γεφύρωσης του χάσματος μεταξύ των θέσεων των δύο πλευρών. Η συμφωνία της 21ης Μαρτίου προβλέπει έναρξη απευθείας διαπραγματεύσεων τον Ιούνιο του 2008, ανεξαρτήτως του αποτελέσματος, της ποιότητας και της ποσότητας του έργου που θα παραχθεί από τις σχετικές επιτροπές και ομάδες.

Η ελληνοκυπριακή πλευρά φαίνεται να έχει εγκαταλείψει τη στρατηγική της καλής προετοιμασίας των απευθείας συνομιλιών, προκειμένου αυτές να έχουν περισσότερες πιθανότητες επιτυχίας. Ο νέος ηγέτης της ελληνοκυπριακής κοινότητας ακολουθεί μια διαφορετική προσέγγιση όσον αφορά τη διαδικασία Γκαμπάρι, η οποία οικοδομήθηκε στο πλαίσιο της συμφωνίας της 8ης Ιουλίου και υπογράφηκε από τους ηγέτες των δύο κοινοτήτων. Ο κ. Χριστόφιας εμφανίζεται να επενδύει στις προσωπικές σχέσεις και τη καλή θέληση προκειμένου να δημιουργηθούν προϋποθέσεις για επίτευξη συμφωνημένης λύσης. Ταυτόχρονα, ο κ. Χριστόφιας θεωρεί ότι θα πείσει τον ηγέτη των Τουρκοκυπρίων να ακολουθήσει μια κυπροκεντρική προσέγγιση στο Κυπριακό, διαχωρίζοντας τη θέση του από τη θέση της Άγκυρας.

Η νέα προσέγγιση στη διαπραγμάτευση του Κυπριακού ίσως δημιουργήσει ένα προηγούμενο, το οποίο δεν μπορεί να είναι απαραίτητα ενθαρρυντικό: Η συμφωνία της 8ης Ιουλίου δεν εφαρμόστηκε, αλλά, ενόψει των αντιρρήσεων της τουρκοκυπριακής πλευράς, επιδιώχθηκε ένας δημιουργικός τρόπος έναρξης της νέας διαδικασίας. Το σπάσιμο του αδιεξόδου βασίστηκε σε μεγάλο βαθμό στην ευελιξία του κ. Χριστόφια. Ένας καλόπιστος παρατηρητής θα μπορούσε να διερωτηθεί κατά πόσον όταν μια απλή διαδικαστική συμφωνία, όπως η 8η Ιουλίου η οποία αναγνωρίστηκε από τον ΟΗΕ, την ΕΕ και τα μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας ως η καλύτερη μέθοδος για να σπάσει το αδιέξοδο δεν εφαρμόζεται λόγω τουρκικών αντιρρήσεων, τότε ποιος θα μπορεί να διαβεβαιώσει την ελληνοκυπριακή πλευρά ότι μια συνολική συμφωνία για το Κυπριακό, η οποία πιθανόν να προβλέπει μεταβατικά στάδια, θα γίνει σεβαστή και θα εφαρμοστεί; Βεβαίως, πρέπει να αποφευχθούν υπερβολές και πρώιμες εκτιμήσεις. Ίσως όμως να ήταν χρήσιμο ο κ. Χριστόφιας να ξεκαθαρίσει τα όρια της ευελιξίας του όσον αφορά τις διαδικασίες και το πλαίσιο διαπραγμάτευσης, έτσι ώστε η τουρκοκυπριακή πλευρά, αλλά και η διεθνής κοινότητα, να μην παρεξηγήσουν τις προθέσεις του.

Ο τρόπος με τον οποίο επιτεύχθηκε η συμφωνία της 21ης Μαρτίου ίσως να νομιμοποιεί ερωτήματα και όσον αφορά τα όρια ευελιξίας τη νέας ηγεσίας των Ελληνοκυπρίων επί της ουσίας του Κυπριακού προβλήματος. Εκτός από την 8ην Ιουλίου την οποία υποστήριζε ένθερμα ο κ. Χριστόφιας μέχρι και 24 ώρες πριν από τη συνάντησή του με τον κ. Ταλάτ τόσο κατά την προεκλογική περίοδο όσο και μετά την εκλογή του στην Προεδρία της Κυπριακής Δημοκρατίας, ο κ. Χριστόφιας υποστήριξε ότι η λύση του Κυπριακού πρέπει να βασίζεται σε αρχές δικαίου, ενότητας του κράτους, της κοινωνίας και της οικονομίας. Επίσης υποστήριξε ότι το δικαίωμα επιστροφής για όλους τους πρόσφυγες πρέπει να κατοχυρωθεί και πως δε μπορούν να γίνουν αποδεκτά εγγυητικά ή επεμβατικά δικαιώματα από μέρους της Τουρκίας. Κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει τις προθέσεις ούτε την ειλικρίνεια του νέου Προέδρου. Δημιουργείται, όμως, ένα ερώτημα ως προς τις κινήσεις τακτικής στις οποίες προτίθεται ή έχει υπόψη του να προβεί ο κ. Χριστόφιας, προκειμένου να διευκολυνθούν οι διαπραγματεύσεις. Άλλωστε, ο ίδιος είχε επικρίνει τον κ. Κληρίδη ότι κατά τη διακυβέρνησή του προέβηκε σε κινήσεις τακτικής οι οποίες μας οδήγησαν στο σχέδιο Ανάν. Ο κ. Χριστόφιας έχει όλη την καλή διάθεση να επιδείξει καλή θέληση και να αναλάβει εποικοδομητικές πρωτοβουλίες. Η πρώτη του κίνηση στο Κυπριακό, όμως, δείχνει ότι η διάθεσή του για ευελιξία δεν μπορεί να προβλεφθεί εκ των προτέρων. Κατά τη διαπραγμάτευση δύσκολων θεμάτων, όπως το Κυπριακό, κινήσεις διαλλακτικότητας δυνατόν να ερμηνευθούν και ως ένδειξη αδυναμίας ή διάθεση υποχωρήσεων, ένα ενδεχόμενο που πρέπει να αποφύγει ο κ. Χριστόφιας.

Από την άλλη, η τουρκοκυπριακή πλευρά δεν έδειξε διάθεση να ακολουθήσει τον κ. Χριστόφια σε κινήσεις τακτικής που να μπορούν να ερμηνευθούν ως ενδείξεις καλής βούλησης. Ο Τουρκοκύπριος ηγέτης απέστειλε επιστολή στον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ, με την οποία επαναλαμβάνει τις γνωστές διαπραγματευτικές θέσεις της πλευράς του στο Κυπριακό. Το σχέδιο Ανάν θεωρείται από τον κ. Ταλάτ ως σημείο εκκίνησης της νέας διαδικασίας επίλυσης του Κυπριακού. Ταυτόχρονα, ο κ. Ταλάτ, έθεσε τις κεντρικές επιδιώξεις της τουρκοκυπριακής κοινότητας για το περίγραμμα λύσης του Κυπριακού. Η νέα τάξη πραγμάτων, σύμφωνα με τον Τουρκοκύπριο ηγέτη, πρέπει να είναι προϊόν παρθενογένεσης, δηλαδή αμοιβαίας αναγνώρισης δύο συνιστούντων κρατών. Η προοπτική μετεξέλιξης της Κυπριακής Δημοκρατίας, όπως προτείνει η ελληνοκυπριακή πλευρά, δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή. Η ασφάλεια των Τουρκοκυπρίων δεν μπορεί να εξασφαλιστεί παρά μόνο με την παρουσία τουρκικών στρατευμάτων και τη διατήρηση των εγγυητικών και επεμβατικών δικαιωμάτων της Τουρκίας, σύμφωνα με τον Τουρκοκύπριο ηγέτη. Ακολουθώντας μια πάγια τακτική της, η Άγκυρα μοίρασε επιστολή σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ πλην της Κυπριακής Δημοκρατίας, με την οποία επαναλαμβάνει τις βασικές θέσεις του κ. Ταλάτ και τονίζει ότι η ΕΕ οφείλει να τηρήσει τις δεσμεύσεις της για άρση της λεγόμενης απομόνωσης των Τουρκοκυπρίων. Ο κ. Χριστόφιας πρέπει να είναι προετοιμασμένος να αντιμετωπίσει αυτές τις θέσεις από τον Ιούνιο, οπότε και θα αρχίσουν οι απευθείας συνομιλίες, εν τω μέσω εσωτερικής κρίσης στην Τουρκία.

Η ατζέντα των ΗΠΑ και της Βρετανίας
Τα τρίτα κράτη που είναι έντονα αναμεμειγμένα στο Κυπριακό, κυρίως η Βρετανία και οι ΗΠΑ, θεωρούν ότι ο κεντρικός στόχος στο Κυπριακό για το 2008 έχει επιτευχθεί. Οι απευθείας διαπραγματεύσεις αρχίζουν το συντομότερο δυνατό. Η έγνοια τους βεβαίως δεν επικεντρώνεται τόσο στην άμεση επίλυση του Κυπριακού, όσο στη διασφάλιση της ενταξιακής πορείας της Τουρκίας. Η αξιολόγηση της Άγκυρας το 2009 θα γίνει σίγουρα κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων στο Κυπριακό, οι οποίες αναμένεται ότι θα ωριμάσουν μέχρι τότε σε σημείο που να βρισκόμαστε μπροστά σε σκηνικό λύσης. Τόσο οι ΗΠΑ όσο και η Βρετανία θεωρούν ότι το Κυπριακό
δεν πρέπει να αποτελέσει θέμα συζήτησης στο πλαίσιο της ΕΕ. Αντίθετα επιθυμούν να αποφευχθεί η επιπλοκή των ενταξιακών διαπραγματεύσεων της Τουρκίας λόγω Κυπριακού.

Κυπριακό και ενταξιακή πορεία της Τουρκίας
Ο νέος Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας δεν έχει αποκαλύψει τις προθέσεις του όσον αφορά την ενταξιακή πορεία της Τουρκίας. Ο προκάτοχός του ακολουθούσε μια πολύ συγκεκριμένη στρατηγική, η οποία βασιζόταν πάνω στη λογική της άσκησης πιέσεων και αυστηρού ελέγχου των διαπραγματεύσεων της Τουρκίας προκειμένου να ενισχυθεί η διαπραγματευτική θέση της Κυπριακής Δημοκρατίας. Αυτή η στρατηγική απέφερε κάποια αποτελέσματα που αφορούν τον καθορισμό των υποχρεώσεων της Τουρκίας έναντι της Κυπριακής Δημοκρατίας, καθώς επίσης και τον καθορισμό του πλαισίου μέσα στο οποίο θα αξιολογείται η ενταξιακή πορεία της χώρας αυτής έναντι μιας σειράς ζητημάτων που αφορούν το Κυπριακό. Ο κ. Χριστόφιας δεν έχει ξεκαθαρίσει τη δική του προσέγγιση και δεν έχει τοποθετηθεί επί του θέματος, αλλά κυρίως δεν έχει καθορίσει ακόμη τον τρόπο με τον οποίο σκέφτεται να αξιοποιήσει την ενταξιακή πορεία της Τουρκίας.

Σχολιάστε

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>