Γράφει: , ,

Συνέντευξη: Vladimir D. Maystrenko (Σύμβουλος Τύπου της Πρεσβείας της Ρωσίας στην Κύπρο)

Γιατί η Ρωσία επιμένει τόσο έντονα να στηρίζει τη Σερβία στο θέμα του Κοσόβου;

Η Ρωσία στηρίζει τη Σερβία στο θέμα του Κοσόβου για πολλούς λόγους. Καταρχάς τίθεται ζήτημα επικράτησης του διεθνούς δικαίου στο σύστημα των διεθνών σχέσεων. Η Ρωσία θεωρεί ότι ο Καταστατικός Χάρτης του ΟΗΕ πρέπει να γίνεται σεβαστός από όλους. Επιπλέον, η Ρωσία και η Σερβία διατηρούν μια πολύ καλή σχέση η οποία διαρκεί εδώ και πολλούς αιώνες. Τα δύο κράτη έχουν πολύ στενούς δεσμούς φιλίας και η σχέση τους στηρίζεται στην αλληλεγγύη. Αν μπορούσα να χρησιμοποιήσω αυτή τη φράση, η Σερβία βρίσκεται βαθιά στην καρδία κάθε Ρώσου. Από την άλλη, πέρα από την συναισθηματική πλευρά του όλου ζητήματος υπάρχει και η πραγματιστική πλευρά. Γνωρίζουμε πολύ καλά ότι τα Βαλκάνια αποτελούσαν πάντοτε την πυριτοθήκη της Ευρώπης. Η Ρωσία πιστεύει ότι πρέπει να αποφευχθούν τα λάθη του παρελθόντος. Γι’ αυτό η τήρηση των κανόνων του διεθνούς δικαίου είναι ο μόνος τρόπος για να υπάρξει σταθερότητα στην περιοχή.

Νομίζετε ότι η κατάσταση στο Κόσοβο είναι ανατρέψιμη μετά τη μονομερή ανακήρυξη της ανεξαρτησίας; Υπάρχει τρόπος να αναιρεθεί αυτή η ενέργεια;

Αυτό ακριβώς ζήτησε η Ρωσία. Στο Κόσοβο υπάρχει μια διεθνής αποστολή η οποία δρα σύμφωνα με το ψήφισμα 1244. Στο πλαίσιο αυτής της αποστολής και στη βάση αυτού του ψηφίσματος, ο ΟΗΕ οφείλει να εγγυηθεί τη διεθνή νομιμότητα. Η απόφαση για μονομερή ανακήρυξη ανεξαρτησίας είναι αντίθετη με το ψήφισμα 1244 και τους όρους εντολής αυτής της αποστολής. Το ψήφισμα προβλέπει ξεκάθαρα την προστασία της εδαφικής ακεραιότητας και της κρατικής κυριαρχίας της Σερβίας. Προβλέπεται επίσης ότι θα ακολουθηθεί μια διαδικασία εξεύρεσης μιας αμοιβαία αποδεχτής λύσης για το μελλοντικό καθεστώς του Κοσσυφοπεδίου. Η Ρωσία πιστεύει ότι μια λύση μπορεί να είναι βιώσιμη μόνο όταν είναι προϊόν συνομιλιών και αποτέλεσμα αμοιβαία αποδεκτών συμβιβασμών εκατέρωθεν.

Τα κράτη που αποδέχθηκαν τη μονομερή ανακήρυξη ανεξαρτησίας του Κοσόβου υποστήριξαν ότι το 1244 δεν εμποδίζει την προοπτική ανεξαρτησίας του Κοσόβου. Αντίθετα, υποστήριξαν ότι υπάρχουν πρόνοιες στο ψήφισμα που επιτρέπουν αυτό το ενδεχόμενο. Ποια είναι η δική σας θέση;

Αυτές οι ερμηνείες γίνονται εκ του πονηρού. Το ψήφισμα 1244 δεν μπορεί να εξεταστεί αποσπασματικά, αλλά, όπως όλα τα νομικά κείμενα, πρέπει να εξεταστεί ως ενιαίο κείμενο. Αυτό το ψήφισμα είναι ξεκάθαρο για το πλαίσιο μέσα στο οποίο θα εξευρεθεί η τελική διευθέτηση του προβλήματος. Η παράγραφος 11, για παράδειγμα, προνοεί ότι ο στόχος της τελικής διευθέτησης θα πρέπει να είναι η ουσιαστική αυτονομία του Κοσόβου, λαμβάνοντας υπόψη την εδαφική ακεραιότητα και κυριαρχία της Γιουγκοσλαβίας (διάδοχος και συνεχιστής της οποίας είναι η Σερβία) και όλες τις προηγούμενες συμφωνίες, όπως αυτήν του Rambouillet.

Δηλαδή θεωρείτε ότι όλα τα κράτη που αναγνώρισαν ή που προτίθενται να αναγνωρίσουν τη μονομερή πράξη ανεξαρτησίας του Κοσόβου παραβιάζουν το ψήφισμα 1244;

Αναμφισβήτητα. Η απόφασή τους δεν οδηγεί μόνο στην παραβίαση του συγκεκριμένου ψηφίσματος, αλλά και σε υπόσκαψη του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ και των αρχών της Τελικής Πράξης του Ελσίνκι. Η Τελική Πράξη του Ελσίνκι αποτελεί δέσμευση όλων των κρατών να σέβονται το απαραβίαστο των εθνικών συνόρων των κρατών και να σέβονται την εδαφική τους ακεραιότητα. Οποιαδήποτε αλλαγή συνόρων μπορεί να γίνεται μόνο στο πλαίσιο μιας αμοιβαία αποδεχτής συμφωνίας, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και σίγουρα με ειρηνικό τρόπο. Τόσο το κείμενο της μονομερούς ανεξαρτησίας του Κοσόβου όσο και η πράξη αναγνώρισής της από άλλα κράτη έρχονται σε σύγκρουση με τις θεμελιώδεις αρχές του διεθνούς δικαίου.

Τελικά ποιος αποφασίζει για τη σωστή ερμηνεία του διεθνούς δικαίου;

Πολλές πρόνοιες του διεθνούς δικαίου, όπως για παράδειγμα ο Καταστατικός Χάρτης του ΟΗΕ και η Τελική Πράξη του Ελσίνκι, είναι ξεκάθαρες και δεν επιδέχονται διαφορετικών ερμηνειών. Για παράδειγμα, ο σεβασμός της εδαφικής κυριαρχίας και ακεραιότητας των κρατών, όπως και το απαραβίαστο των συνόρων, είναι σαφείς πρόνοιες του διεθνούς δικαίου. Όλα τα κράτη οφείλουν να σέβονται και να εφαρμόζουν αυτές τις πρόνοιες. Από την άλλη, αν κάποια ζητήματα διεθνούς δικαίου χρειάζονται ερμηνεία, τότε αυτή η ερμηνεία πρέπει να είναι αποδεχτή από όλα τα συμβαλλόμενα κράτη, δηλαδή τα κράτη που υπέγραψαν και επικύρωσαν το συγκεκριμένο κείμενο. Δεν μπορεί ένα κράτος να ερμηνεύει το διεθνές δίκαιο κατά το δοκούν. Όπως και δεν μπορεί κάποιο κράτος να ερμηνεύει το διεθνές δίκαιο επιλεκτικά, δηλαδή να επιλέγει τις πρόνοιες που το συμφέρουν και να αγνοεί εκείνες που δεν το συμφέρουν. Με αυτήν ακριβώς την προσέγγιση καταστρέφεται το σύστημα του διεθνούς δικαίου.

Θεωρείτε ότι υπάρχουν σήμερα εναλλακτικές επιλογές για το Κόσοβο, εκτός από την ανεξαρτησία αυτής της περιοχής;

Η Ρωσία δεν ενδιαφέρεται να επιβάλει τη δική της λύση στο πρόβλημα. Αυτό που υποστηρίζουμε εμείς είναι ότι αυτό το ζήτημα πρέπει να παραμείνει στις αρμοδιότητες του Συμβουλίου Ασφαλείας. Ο ΟΗΕ οφείλει να επεξεργαστεί τις προτάσεις των δύο πλευρών έτσι ώστε να βρεθεί μια αμοιβαία αποδεκτή λύση στο πρόβλημα. Αυτό που χρειάζεται αυτή τη στιγμή είναι προσήλωση στις αρχές του διεθνούς δικαίου και ευελιξία από πλευράς κυρίως των Κοσοβάρων. Δεν μπορεί να εξευρεθεί τελική λύση όταν η μία πλευρά αρνείται να συμμετάσχει στη διαδικασία και επιλέγει τον δρόμο των μονομερών ενεργειών.

Τι οδήγησε τους Κοσοβάρους σε αυτή την ενέργεια;

Η διαδικασία κατέρρευσε διότι κάποιες δυνάμεις διαβεβαίωναν εκ των προτέρων στους Κοσοβάρους ότι η ανεξαρτησία τους ήταν δεδομένη. Έτσι οι συνομιλίες ήταν καταδικασμένες σε αποτυχία πριν να αρχίσουν. Οι Κοσοβάροι πήραν μέρος στις συνομιλίες, αλλά δεν είχαν κίνητρο να διαπραγματευτούν, παρά μόνο να κωλυσιεργούν, ώσπου στο τέλος τίναξαν τις συνομιλίες στον αέρα. Στην ουσία μόνο μία πλευρά έδειξε ευελιξία. Γνωρίζουμε ότι το Βελιγράδι υπέβαλε πάρα πολλές προτάσεις, όλο και πιο ευνοϊκές προτάσεις για τους Κοσοβάρους. Η Σερβία έδειξε εξαρχής τη διάθεσή της να κάνει λογικές υποχωρήσεις και έθετε μόνο μία προϋπόθεση: Να διατηρηθεί η εδαφική ακεραιότητα του κράτους της. Δυστυχώς, η άλλη πλευρά δεν υπέβαλε ανάλογες εποικοδομητικές προτάσεις.

Σήμερα έχουμε μπροστά μας κάποια δεδομένα. Το Κόσοβο προχώρησε σε μονομερή ανεξαρτησία και κάποια κράτη αναγνώρισαν αυτή την ενέργεια. Το ερώτημα είναι ποια θα είναι η αντίδραση της Ρωσίας.

Η Ρωσία αντέδρασε αμέσως σε αυτή την ενέργεια. Ζήτησε την άμεση σύγκλιση του Συμβουλίου Ασφαλείας, προώθησε τη θέση της σε όλα τα διεθνή βήματα και προχώρησε σε ενδυνάμωση των διμερών της σχέσεων με τη Σερβία σε πολλούς τομείς. Η Ρωσία κάνει ό,τι είναι δυνατόν να γίνει στο πλαίσιο της διεθνούς νομιμότητας και ταυτόχρονα τονίζει τις επικίνδυνες προεκτάσεις αυτής της μονομερούς ανακήρυξης και αναγνώρισης του Κοσσυφοπεδίου. Ήδη η ενέργεια της Πρίστινα ενθάρρυνε πολλά αποσχιστικά κινήματα στον κόσμο να διεκδικήσουν ανεξάρτητο κράτος στη βάση του σκεπτικού πάνω στο οποίο κινήθηκαν οι Κοσοβάροι και όλοι όσοι τους υποστήριξαν.

Αντιλαμβανόμαστε αυτό τον προβληματισμό. Θέλουμε όμως να μας πείτε αν η Ρωσία είναι διατεθειμένη να αναλάβει δράση προκειμένου να ακυρωθεί αυτή η ενέργεια ή αν θα εκφράζει απλώς τη διαμαρτυρία της.

Η Ρωσία υποστηρίζει την αντιμετώπιση αυτού του ζητήματος στο πλαίσιο του Συμβουλίου Ασφαλείας. Θα ήταν καλό να ληφθεί μια ομόφωνη απόφαση παρόμοια με τις αποφάσεις 541 και 550 που αφορούσαν τη μονομερή ανακήρυξη της λεγόμενης «Τουρκικής Δημοκρατίας της Βορείου Κύπρου». Με αυτά τα ψηφίσματα έγινε ξεκάθαρο ότι εκείνη η μονομερής απόφαση για μονομερή ανακήρυξη της «ΤΔΒΚ» ήταν null and void, ήταν άκυρη και χωρίς νομική ισχύ.

Φαίνεται, όμως, ότι οι ΗΠΑ και η Βρετανία δεν είναι διατεθειμένες να δεχθούν κάτι τέτοιο.

Η Ρωσία επεξεργάζεται κάποια άλλα βήματα σε συντονισμό με τη σερβική κυβέρνηση. Επίσης η Ρωσία είναι σε συνεννόηση με άλλα κράτη τα οποία δεν συμφωνούν με αυτή την πρακτική και γίνεται συντονισμός για να προχωρήσουν σε κάποια βήματα. Πρέπει να κάνετε υπομονή και θα δείτε στην πορεία ποιες θα είναι οι αποφάσεις της Ρωσίας. Σε κάθε περίπτωση, όμως, όλα τα βήματα της Ρωσίας θα κινούνται στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου. Η Ρωσία δεν πρόκειται να ακολουθήσει την οδό της παραβίασης του διεθνούς δικαίου όπως έκαναν άλλα κράτη.

Στο Κόσοβο υπάρχει μια σερβική μειονότητα. Όλοι συμφωνούν ότι η ασφάλεια και τα δικαιώματα αυτών των ανθρώπων πρέπει να διασφαλιστούν. Η Ρωσία θα έχει οποιονδήποτε ρόλο στην υλοποίηση αυτού του στόχου;

Αυτά τα σχέδια που εφαρμόζονται για κατακερματισμό της Σερβίας οδηγούν στην ουσία σε κατακερματισμό του ίδιου του Κοσόβου. Οι Σέρβοι που βρίσκονται στη βόρεια περιοχή του Κοσόβου δεν έχουν αναγνωρίσει το νέο καθεστώς και δεν πρόκειται να αναγνωρίσουν τη λεγόμενη ανεξαρτησία του Κοσόβου. Από την πλευρά της, η Ρωσία παρακολουθεί με τη δέουσα προσοχή την εξέλιξη της κατάστασης στο Κόσοβο. Εμείς υποστηρίζουμε ότι το 1244 παραμένει σε ισχύ. Στους όρους εντολής της διεθνούς αποστολής που βρίσκεται στο Κόσοβο είναι και η προστασία όλων των κατοίκων αυτής της περιοχής, ανεξαρτήτως εθνικής προέλευσης.

Σε τελική ανάλυση, τι σας ανησυχεί περισσότερο από τη μονομερή ανακήρυξη της ανεξαρτησίας του Κοσόβου;

Πολλοί πιστεύουν ότι ο κατακερματισμός των Βαλκανίων θα τερματιστεί με την ανεξαρτητοποίηση του Κοσόβου. Δυστυχώς, όμως, ο τρόπος με τον οποίο έγινε αυτή η ενέργεια δημιουργεί ένα αρνητικό προηγούμενο για άλλες περιοχές των Βαλκανίων, όπως η Βοσνία Ερζεγοβίνη και η Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας. Όπως επίσης δημιουργείται ένα αρνητικό προηγούμενο και για άλλες περιοχές του κόσμου. Το σύστημα διεθνών σχέσεων δεν είναι στατικό. Κάποιος θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει πολλές διαφορετικές ορολογίες για να περιγράψει αυτό που έγινε στο Κόσοβο. Θα μπορούσε να υποστηρίξει ότι αυτή είναι μια ιδιάζουσα περίπτωση, μια μοναδική περίπτωση. Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε αμέτρητες λέξεις για να χαρακτηρίσουμε αυτό που έγινε στο Κόσοβο. Δεν μπορούμε, όμως, να σταματήσουμε τις εθνικές μειονότητες που έχουν τα δικά τους συμφέροντα από το να εκμεταλλευτούν αυτό που έγινε στο Κόσοβο και να το επικαλεστούν ως προηγούμενο.

Τα κράτη που προχώρησαν στην αναγνώριση του Κοσόβου υποστήριξαν ότι το κεντρικό ζητούμενο τη δεδομένη στιγμή ήταν η εξασφάλιση της σταθερότητας στην περιοχή και πως μόνο μια οδός υπήρχε για την επίτευξη αυτού του στόχου. Δεν νομίζετε ότι αυτό το επιχείρημα έχει μια λογική βάση;

Έχουμε ακούσει κι εμείς αυτή τη θέση. Κάποιοι έχουν υποστηρίξει ότι δεν κατατέθηκαν εναλλακτικές προτάσεις και γι’ αυτό τα πράγματα οδηγήθηκαν σε αδιέξοδο. Αυτή η άποψη είναι λανθασμένη. Κατά τη διάρκεια των συνομιλιών τόσο η Ρωσία όσο και η Σερβία υπέβαλαν μια σειρά εποικοδομητικών προτάσεων για να οδηγηθούμε σε μια συμφωνημένη λύση, η οποία θα ήταν προς όφελος όλων και σίγουρα θα εξασφαλιζόταν μαζί και η σταθερότητα. Φαίνεται ότι κάποιοι δεν ήθελαν να ακούσουν αυτές τις προτάσεις. Πώς μπορεί να είναι μια λύση σταθερή όταν δεν στηρίζεται στη νομιμότητα; Όταν δεν γίνεται αποδεχτή από τη μια πλευρά; Πώς μπορείς να φέρεις μια δίκαιη λύση σε ένα πρόβλημα χρησιμοποιώντας άδικα μέσα και με παράνομες ενέργειες; Αυτή είναι μια παράξενη, μια παράλογη λογική, θα έλεγα, η οποία δεν συμβάλλει στην αντιμετώπιση διεθνών προβλημάτων. Όλες αυτές οι ενέργειες θα φέρουν το ακριβώς αντίθετο αποτέλεσμα από αυτό που λένε ότι επιδιώκουν. Μια λύση για να είναι βιώσιμη και λειτουργική θα πρέπει να γίνει αποδεχτή και από τις δύο πλευρές.

Δηλαδή εσείς ανησυχείτε ότι η μονομερής απόφαση της Πρίστινα θα φέρει αστάθεια στην περιοχή;

Ας ελπίσουμε ότι δεν θα υπάρξει περεταίρω αστάθεια στην περιοχή στο άμεσο μέλλον. Όμως μακροπρόθεσμα αυτή η απόφαση δημιουργεί προϋποθέσεις για αποσταθεροποίηση. Είναι «εκρηκτικό υλικό» στα θεμέλια της σταθερότητας στην Ευρώπη. Τα αποσχιστικά κινήματα στην Ευρώπη παρακολουθούν την εξέλιξη της κατάστασης στο Κόσοβο και θα επιλέξουν την κατάλληλη στιγμή για να ζητήσουν κάτι περισσότερο. Ας ελπίσουμε ότι αυτές οι επιδιώξεις δεν θα εξελιχθούν σε αιματηρές συγκρούσεις.

Πρόσφατα ο Πρόεδρος Πούτιν μίλησε για υποκρισία από μέρους κάποιων κρατών, για δύο μέτρα και για δύο σταθμά στην εφαρμογή του διεθνούς δικαίου. Για να τεκμηριώσει την άποψή του, ανάμεσα σε άλλα, αναφέρθηκε και στο πρόβλημα της Κύπρου. Δήλωσε ότι εδώ υπάρχει για πολλά χρόνια ένα παράνομο κράτος το οποίο δεν αναγνωρίζει κανείς, ενώ κάποιοι είναι πρόθυμοι να αναγνωρίσουν ένα εξίσου παράνομο κράτος, το Κόσοβο. Στη συνέχεια απάντησε σε μια διευκρινιστική ερώτηση, όπου ξεκαθάρισε τη θέση της χώρας του. Μπορείτε να μας δώσετε μια ερμηνεία αυτής της δήλωσης;

Νομίζω ότι αυτή η δήλωση δεν χρειάζεται ερμηνεία. Είναι μια ξεκάθαρη δήλωση. Κάποιοι προσπάθησαν να ερμηνεύσουν τη δήλωση του Προέδρου αυθαίρετα. Ο κ. Πούτιν ήταν πολύ σαφής για τον στόχο της αρχικής του δήλωσης. Σε διευκρινιστική ερώτηση δήλωσε ότι η χώρα του τάσσεται υπέρ της τήρησης των θεμελιωδών αρχών του διεθνούς δικαίου, βάση του οποίου είναι η κυριαρχία των κρατών και η εδαφική τους ακεραιότητα. Από αυτή την άποψη έχουμε την ίδια προσέγγιση τόσο στο κυπριακό πρόβλημα όσο και στο πρόβλημα του Κοσόβου. Ο κ. Πούτιν πρόσθεσε επίσης ότι υπάρχει σχετικό ψήφισμα, το 1244, το οποίο αναφέρει ότι η Σερβία δικαιούται εδαφική ακεραιότητα και πως οι ενέργειές μας πρέπει να καθοδηγούνται από αυτό το ψήφισμα. Το ίδιο, πρόσθεσε ο κ. Πούτιν, αφορά και την Κύπρο. Η Κύπρος πρέπει να είναι ενιαίο κράτος και υποστηρίζουμε αυτή τη θέση αρχής. Στην ουσία, ο κ. Πούτιν υποστήριξε την εδαφική ακεραιότητα και κυριαρχία τόσο της Σερβίας όσο και της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Ο νέος πρόεδρος της Ρωσίας θα ακολουθήσει την ίδια πολιτική στο Κόσοβο;

Πιστεύω πως ναι και αυτό το στηρίζω και στα αποτελέσματα της πρόσφατης επίσκεψης του κ. Μεντβέντεβ στη Σερβία. Γενικά, δεν πρέπει να περιμένει κανείς ριζικές αλλαγές στην εξωτερική πολιτική της Ρωσίας. Η Ρωσία θα παραμείνει προσηλωμένη στο διεθνές δίκαιο και θα συνεχίσει να λειτουργεί ως σταθεροποιητικός παράγοντας στη διεθνή πολιτική.

Εσείς θεωρείτε ότι μπορούν να υπάρξουν αρνητικές επιπτώσεις στο Κυπριακό από τη μονομερή ανακήρυξη της ανεξαρτησίας του Κοσόβου; Να υπάρξει, δηλαδή, αντανάκλαση του τρόπου αντιμετώπισης του Κοσόβου στον τρόπο αντιμετώπισης του Κυπριακού στο μέλλον;

Βεβαίως οι ρίζες, η γενεαλογία και οι τρόποι διευθέτησης αυτών των προβλημάτων είναι διαφορετικές. Δεν μπορούμε, όμως, να αποκλείσουμε αυτή την «αντανάκλαση» από τη στιγμή που η περίπτωση του Κοσόβου λειτουργεί ως προηγούμενο στο σύστημα διεθνών σχέσεων. Μπορεί να μην είναι άμεση αυτή η αντανάκλαση, μπορεί όμως να είναι έμμεση. Βεβαίως τόσο το κείμενο της μονομερούς ανακήρυξης της ανεξαρτησίας του Κοσόβου όσο και οι αποφάσεις άλλων διεθνών δρώντων (όπως της ΕΕ) υποστηρίζουν ότι δεν δημιουργείται προηγούμενο. Πρέπει όμως να είμαστε ιδιαίτερα προσεκτικοί. Δεν μπορούμε να αγνοήσουμε το γεγονός ότι πολλοί σπεύδουν να διατυπώσουν τη θέση ότι το Κόσοβο δεν αποτελεί προηγούμενο. Αυτό όμως ίσως να σηματοδοτεί και μια παραδοξότητα. Ο έντονος τρόπος με τον οποίο γίνονται όλες αυτές οι τοποθετήσεις προκαλεί μια αίσθηση ανησυχίας. Εμείς αντιλαμβανόμαστε τη στάση των κρατών που ανησυχούν για αυτή την εξέλιξη.

Στην εκτίμηση αυτής της αποσχιστικής ενέργειας, δηλαδή της μονομερούς ανεξαρτητοποίησης του Κοσόβου και αντιμετωπίζοντας αυτό το ζήτημα στο πλαίσιο στο πλαίσιο της διεθνούς νομιμότητας, η Μόσχα και η Λευκωσία έχουν ταύτιση απόψεων. Η αντίδραση της Κυπριακής Δημοκρατίας στη μονομερή ανακήρυξη του Κοσόβου και οι θέσεις που εκφράστηκαν από αξιωματούχους της Κυπριακής κυβέρνησης μας βρίσκουν απόλυτα σύμφωνους.

One Comment

  1. Pingback

Σχολιάστε

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>