Γράφει:

Κακώς Κείμενα: Ελληνική γλώσσα και Αγγλισμοί

της Μαρίας Υψηλάντη

Η εισβολή αγγλισμών τα τελευταία χρόνια στην Ελληνική γλώσσα είναι γνωστό όσο και θλιβερό φαινόμενο. Σε αυτήν συμβάλλει καθοριστικά η ελλιπής γλωσσική κατάρτιση σεναριογράφων και δημοσιογράφων ο συχνά σφαλερός ελληνικός λόγος των οποίων (από κάθε άποψη, όχι μόνο από πλευράς ξενισμών), γίνεται αντικείμενο άκριτης μιμήσεως από τους θεατές. Έτσι εκφράσεις παντελώς άσχετες με την Ελληνική φρασεολογία εξαπλώνονται αστραπιαία και κοντεύουν να «πολιτογραφηθούν» και να θεωρούνται, λόγω της καθημερινής τριβής, απολύτως φυσιολογικές. Θα αρκεσθώ σε ορισμένα χαρακτηριστικά παραδείγματα. • Είσαι σοβαρός; (are you serious?), αντί για «σοβαρολογείς»; • Δεν το πιστεύω, και, στη γελοία Κυπριακή μεταφορά του εν τσιε πισσστέφκω το, «I don’t believe it», με τόνο εκπλήξεως για κάποια είδηση που ακούει ο ομιλών. • Δεν θες να ξέρεις, «you don’t want to know», με την έννοια «δεν θα σε ευχαριστήσει αυτό που θα ακούσεις». • Ακούς τί λες; «are you listening to yourself?»: αυτό που λες είναι λανθασμένο / απαράδεκτο / δεν σου ταιριάζει. • Τώρα μιλάς, «now you are talking»: τώρα (σε αντίθεση με προηγουμένως) λες κάτι σημαντικό / ενδιαφέρον / σωστό. • Καλωσόρισες στο Κλαμπ, «welcome to the club»: όλοι εμείς είμαστε από καιρό ομοιοπαθείς. • Μπορεί να δουλέψει / Δε λειτουργεί, «it isn’t working», όχι για μια μηχανή, όπως είναι το λογικό, αλλά για μια προτεινόμενη κατάσταση, συνεργασία, σχέση, κτλ. • Θα σε πάρω πίσω, «I’ll call you back», αντί για «θα σε (ξανα)πάρω αργότερα» (ενν. στο τηλέφωνο). • Στη μέση του πουθενά, «in the middle of nowhere». Δεν είναι «λάθος», αλλά το πήρε ξαφνικά προίκα η Ελληνική με τη γνωστή παπαγαλία τα τελευταία χρόνια, όπως και το • Εκεί έξω, «out there»: στον έξω κόσμο, στην κοινωνία. • Κάνει τη διαφορά, «it makes the difference»: αυτό το στοιχείο κάνει κάτι να διαφοροποιείται / να υπερέχει. • Μού ‘φτιαξες τη μέρα / Φτιάξε μου τη μέρα, «you made my day, make my day»: μου έδωσες μεγάλη χαρά. Στην προστακτική εννοείται μια ειρωνική χροιά. • Είμαι / θα είμαι εδώ για σένα, «I’ll be there for you»: σου συμπαρίσταμαι. Φυσικά η παρουσία αγγλισμών στην Κυπριακή Ελληνική είναι ακόμα εντονότερη. Αναφέρω ενδεικτικά τις εκφράσεις είναι εντάξει μαζί μου («it is ok with me», δηλαδή «από πλευράς μου δεν υπάρχει πρόβλημα»), ποιος μιλά; (στο τηλέφωνο, «who is talking?», αντί «ποιος είναι;»), διασταυρώνω τον δρόμο («cross the road», αντί για «διασχίζω τον δρόμο»). Κοινότατη είναι και η μόνιμη χρήση του ρήματος κά(μ)νω με κάθε λογής αγγλικό ουσιαστικό από τεμπελιά του ομιλούντος (γιατί η άγνοια φαίνεται απίστευτη): έκαμα κόπι, αντί για «φωτοτύπησα». Ένα άλλο φαινόμενο, επίσης των τελευταίων δέκα περίπου χρόνων, που περνάει πολύ πιο απαρατήρητο αλλά είναι εξίσου ενοχλητικό για το ευαίσθητο στην γλώσσα και τις αποχρώσεις της αυτί, είναι η χρήση των αντωνυμιών «κάποιος», «κάτι», αντί για «κανείς», «τίποτα» σε ε ρ ω τ η μ α τ ι κ έ ς και σε α ρ ν η τ ι κ έ ς προτάσεις, κατ´επίδραση (στις ερωτηματικές τουλάχιστον• οι αρνητικές ίσως επηρεάζονται από τις ερωτηματικές) και πάλι της Αγγλικής. Σε αντίθεση με τις καταφατικές προτάσεις, στις ερωτήσεις και ιδιαίτερα στις αρνήσεις η χρήση αυτή είναι πρωτάκουστη στα Νέα Ελληνικά: «είπες κάτι;», αντί για «είπες τίποτα;» Έχουμε φτάσει, υπακούοντας σε έναν ανεγκέφαλο μιμητισμό, να αυτοδιορθωνόμαστε πριν ρωτήσουμε «θέλεις τίποτα;» και να το αλλάζουμε σε «θέλεις κάτι;» μήπως και ακουστεί «αγενής» η αρνητική αντωνυμία. Και η απόλυτα τερατώδης αρνητική έκφραση: «δεν μου είπε κάτι», αντί για «δεν μου είπε τίποτα», «δεν θα πάω κάπου», αντί για «πουθενά». Μα για ποιον άλλο λόγο λοιπόν υπάρχουν στο ελληνικό λεξιλόγιο οι λέξεις «τίποτα» και «πουθενά», αν όχι για να χρησιμοποιούνται σε αυτήν ακριβώς την περίπτωση; Ομοίως: «δεν έχω κάποια πληροφορία, κάποιο νέο». Ασφαλώς δεν αντιλαμβάνονται οι ομιλητές ότι καταργούν βλακωδώς τις αντωνυμίες «τίποτα» και «κανείς» και διαστρέφουν την ελληνική γλώσσα. Αυτές οι παρατηρήσεις δεν καλύπτουν βέβαια όλο το φάσμα του προβλήματος αλλά κατατίθενται για να γίνει αντιληπτό ένα ελάχιστο μέρος από την πολλαπλή κακοποίηση της γλώσσας μας. Είναι καιρός να συνειδητοποιήσουμε ότι ο λόγος των μέσων επικοινωνίας και των ξενόγλωσσων εκπομπών δεν πρέπει να καθορίζει τον λόγο του συνόλου της κοινωνίας• κάτι τέτοιο επιτρέπει και στο τέλος επιβάλλει έναν τρόπο αφελληνισμού της Ελληνικής, μια ιδέα που πιστεύω ότι σε όλους μας προκαλεί απέχθεια.

One Comment

  1. Polys Thoma
    13 Αυγούστου 2013 09:51

    Εάν το “εν το πιστέφκω”, εσείς το λέτε εν τσε πιΣΣΣτεφκω το, τότε το πρόβλημα εντοπίζεται σε εσάς και όχι στην κυπριακή διάλεκτο.

Σχολιάστε

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>