Γράφει:

Τα Δυο Όχι: 2008 και 2004

22/02/2008

Θα καταθέσω μίαν αιρετική άποψη. Εκτιμώ ότι το εθνικό ζήτημα δεν διαδραμάτισε κυρίαρχο ρόλο στις εκλογές, σίγουρα του πρώτου γύρου και μάλλον και του δεύτερου. Κι’ ας πιστεύουν πολλοί κι’ ας κοκορεύονται άλλοι ότι έδιωξαν τον Παπαδόπουλο και τώρα άνοιξε ο δρόμος για την «επανένωση» της πατρίδας.

Υπάρχει ωστόσο μία άμεση αναλογία στο «Όχι» της 24ης Απριλίου και στο «Όχι» εναντίον του Παπαδόπουλου. Και στις δύο περιπτώσεις ήταν ζήτημα αυτοσυντήρησης. Στις 24 Απριλίου ορθώς κατάλαβε ο λαός ότι όχι μόνο τον έδερναν κατά συρροή και ύπουλα, αλλά ότι πήγαιναν, με απύθμενο θράσος, ακόμα και να τον κερατώσουν. Να του αφαιρέσουν και την αξιοπρέπειά του. Και τους είπε, «Όχι».

Με το Σχέδιο Ανάν τον ήθελαν πολιτικά ευνουχισμένο. Με το πρόσχημα της δήθεν «επανένωσης» της πατρίδας του, αποπειράθηκαν να τον απονομιμοποιήσουν διαλύοντας το κράτος του, το μοναδικό εχέγγυο της ασφάλειάς του μέσα σ’ ένα διεθνές σύστημα όπου τα συμφέροντα των μεγάλων κυριαρχούν, όπου όλα εκλογικεύονται και όπου το μόνο καταφύγιο των πολιτικά ανίσχυρων κρατών είναι η υπόστασή τους ως υποκείμενα του Διεθνούς Δικαίου. Πήγαν να θεσμοθετήσουν, με διεθνή βούλα, αυτό που ούτε στη Ζυρίχη δεν αποτολμήθηκε, όταν κρατούσαν και το μαχαίρι και το πεπόνι: να μετατρέψουν δηλαδή τη μεγάλη πλειοψηφία του τόπου σ’ εσαεί πολιτική μειοψηφία της οποίας η κάθε πράξη θα ήταν υπό την αυθαίρετη κρίση κι’ αίρεση τρίτων και με τη μάχαιρα των «εγγυήσεων» να αιωρείται, χωρίς ποτέ, μα ποτέ (never, όπως προφητικά είπαν οι Εγγλέζοι το 1954) να επιτρέπεται η οποιαδήποτε τροποποίηση. Ούτε στη μεταπολεμική Γερμανία των πρώην Ναζί, ούτε στην Ιταλία των πρώην φασιστών, αλλά ούτε και στην Ιαπωνία των πρώην μιλιταριστών αποτολμήθηκε κάτι τέτοιο. Το αποτόλμησαν όμως στην Κύπρο. Ποιο δηλαδή υπήρξε το αμάρτημα του 80% του κόσμου (μιας καταπληκτικής πλειοψηφίας, όπως και να το κάνουμε) που άξιζε μια τέτοια φασιστική αντιμετώπιση στον 21ο αιώνα; Και όμως, αυτό επεδίωξαν μαζί με τους ξένους και οι δικοί μας ταγοί, συνπεπικουρούμενοι από «προοδευτικούς» και «πρόθυμους διανοούμενους» (willing intellectuals). Οι τελευταίοι λειτούργησαν ως προπομποί και ως το αναγκαίο φύλλο συκής ώστε να εκδηλωθεί αποτελεσματικά ο μεταμοντέρνος φασισμός του Σχεδίου Ανάν. (Μία απάντηση της συμπεριφοράς τους αυτής υπάρχει στο ρηξικέλευθο πόνημα του Δημήτρη Κωνσταντακόπουλου, Η Κύπρος σε Παγίδα, Λιβάνης 2008, ειδικά στο κεφάλαιο «Το Σχέδιο Ανάν ως Εφαρμογή της Ιδέας της Δικτατορίας του [ναζιστή] Κάρλ Σμίτ»).

Το Ανανικό κράτος θα λειτουργούσε στο διεθνές σύστημα ως ένα ευήνιο προτεκτοράτο και σε κρίσιμες περιπτώσεις ως σκέτη σατραπεία της Άγκυρας, κεμαλικής ή ισλαμικής. Τι θα έπραττε, για παράδειγμα, το Ανανικό κράτος στην περίπτωση του Κοσσόβου; Θα έτρεχε ασθμαίνοντας να ξεπεράσει ακόμη και τον πάτρωνά του, την Τουρκία, για την αναγνώρισή του. Διότι δεν θα είχε παρά μόνο την επιλογή του Χόμπσον (Hobson’s choice), αυτή που θα του επιβάλετο. Όπως νομιμοποιήθηκε η επιδρομή των πασάδων κατά του κυπριακού κράτους του 1960, έτσι και το Ανανικό μόρφωμα θα νομιμοποιούσε, με τη σειρά του, την επιδρομική πολιτική της Δύσης στα Βαλκάνια.

Ο λαός στις 24 Απριλίου στάθηκε μπροστά σ’ ένα υπαρξιακό δίλημμα. Κι’ επέλεξε αυτό που επιλέγει ο κάθε ζωντανός οργανισμός – την αυτοσυντήρησή του.

Το «Όχι» κατά του Παπαδόπουλου ήταν κι’ αυτό ζήτημα αυτοσυντήρησης του παλιού καθεστώτος (ancient regime) του κομματισμού στην Κύπρο. Αυτό και αν ήταν πισωγύρισμα στην πολιτική ζωή του τόπου και στο ζητούμενο που είναι η πολιτική υπέρβαση και όχι η κομματοκρατία. Εύκολα μπορεί να διερωτηθεί ο οποιοσδήποτε: πού θα πήγαιναν να σταθούν τα πολιτικά κόμματα, αρχίζοντας από τις ηγεσίες τους, εάν επικρατούσε ο Παπαδόπουλος;

Στον πρώην Πρόεδρο μπορεί να καταλογισθούν πολιτικές αμαρτίες με μέγιστη την έλλειψη πολιτικού θάρρους να πει το «Όχι» πολύ πριν, και όχι υπό τις δυσμενέστατες συνθήκες της 24ης Απριλίου. Έπρεπε το «Όχι» να ειπωθεί, πρωτίστως, στους λιποψυχήσαντες μαζί του πολιτικούς αρχηγούς όταν σχεδόν όλοι και σε συγχορδία τον πίεζαν να αποδεχτεί την επιδιαιτησία, όχι βέβαια οποιουδήποτε αυτόνομου και ανεξάρτητου Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ που εκπροσωπούσε μίαν αυθεντική διεθνή κοινότητα, αλλά της ποδηγετούμενης, από τους Αγγλο-Αμερικάνους, Δύσης. Τότε, όλοι σχεδόν οι Κύπριοι πολιτικοί αρχηγοί λειτούργησαν ως πρωτάρηδες της πολιτικής και ξανάνοιξαν το παιχνίδι πόκερ που είχε κερδηθεί. Αλλά στο εσωτερικό μέτωπο, και μετά την 24η Απριλίου, οι κομματικές ισορροπίες ανατράπηκαν και η κομματική πειθαρχία υπέστη σοβαρό πλήγμα. Θα άντεχε η κομματοκρατία πέντε χρόνια ακόμα χωρίς κυρίαρχο ρόλο στη νομή της εξουσίας;

Προ του φάσματος της ακύρωσης, οι κομματικοί μηχανισμοί φουλάρισαν και είπαν το δικό τους κομματικό «Όχι». Ήταν, επαναλαμβάνω, ζήτημα αυτοσυντήρησης. Αυτό ισχύει και για το ΔΗΚΟ που θα ήταν, και πάλι, κόμμα εξουσίας.

Διάβασα δήλωση κομματικού παράγοντα του ΔΗΚΟ ότι σε μια δεύτερη κυβέρνηση Παπαδόπουλου, ούτε στ’ όνειρό τους δεν θα έβλεπαν 4-5 υπουργεία, αυτά που τους προσέφεραν ΑΚΕΛ και ΔΗΣΥ σε μια κούρσα πλειοδοσίας. Και ας μας παραμυθιάζουν όλοι ότι εδώ δεν έχουμε πολιτικό αλισβερίσι, αλλά ότι όλα γίνονται είτε για μία λύση με «σωστό περιεχόμενο» είτε για «μία λύση στη βάση των αρχών της Ευρωπαϊκής Ένωσης».

Ας θυμηθούμε εδώ και το ρόλο του ΔΗΚΟ στην άνοδο και διατήρηση του ΔΗΣΥ στην εξουσία τη δεκαετία του 1990. Ήταν και τότε ζήτημα αυτοσυντήρησης του ΔΗΚΟ που την εξασφάλισε μέσω της σύμπλευσής του με την εξουσία Κληρίδη. Χωρίς συμμετοχή στη νομή της πίττας, το ΔΗΚΟ θα είχε αποσυντονιστεί ή, χειρότερα, περιθωριοποιηθεί.

Οι εκλογές του Φεβρουαρίου ήταν λοιπόν ένα εσωτερικό παιχνίδι εξουσίας για τα τρία κόμματα. Το μόνο που δεν ήταν, ήταν ένα άλλο «δημοψήφισμα» για την ανατροπή της 24ης Απριλίου. Το 2008 ο λαός δεν ένιωθε υπαρξιακά απειλούμενος όπως το 2004. Καλώς ή κακώς (κακώς κατά τη δική μου εκτίμηση) θεωρεί ότι με την ένταξη στην ΕΕ και στην Οικονομική και Νομισματική Ένωση (ΟΝΕ) έχει αποκτήσει σημαντικά εργαλεία που τον διασφαλίζουν και τα οποία του επιτρέπουν ν’ αντιμετωπίσει αποτελεσματικά αυτούς που εργολαβικά επιβουλεύονται την κρατική του υπόσταση και που ανερυθρίαστα τον θέλουν πολιτικά αυτιστικό, με το πρόσχημα, πάντοτε, ότι θα «επανενώσουν» την πατρίδα του.


Μάριος Ευρυβιάδης,
Επίκουρος καθηγητής στο Τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών
Παντείο Πανεπιστημίο

Σχολιάστε

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>