Γράφει:

Κοινή και διάλεκτος

Της Νίκης Μ. Χριστοδούλου

Σήμερα λέγεται από μερικούς, κυρίως από μη γλωσσολόγους, ότι η Κυπριακή διάλεκτος κινδυνεύει και πρέπει να σωθεί. Όμως η Κυπριακή διάλεκτος είναι ζωντανή και χρησιμοποιείται σε όλο και περισσότερα περιβάλλοντα. Δεν είναι βέβαια η ίδια διάλεκτος των πατέρων μας, που μιλιόταν στην παλαιότερη κοινωνία. Η διάλεκτος, ως κάτι ζωντανό, εξελίχθηκε, για να αποτελέσει κατάλληλο κώδικα επικοινωνίας στη σημερινή εποχή με τη διάδοση της παιδείας, την πνευματική ανάπτυξη και την τεχνολογία. Μεγάλη επίδραση παρατηρείται από την Κοινή Ελληνική στη διάλεκτο, ιδιαίτερα στο λεξιλογικό επίπεδο.
Ενώ η διάλεκτος χρησιμοποιείται και εξελίσσεται, η χρήση της Κοινής Ελληνικής περιορίζεται στην Κύπρο σε ορισμένα μόνο περιβάλλοντα. Το Υπουργείο Παιδείας υποστηρίζει τη χρήση της Κοινής στα σχολεία. Η Βουλή των Αντιπροσώπων αποφάσισε ότι η Κοινή Ελληνική είναι επίσημη γλώσσα της Κύπρου. Από πού προβάλλεται όμως πρότυπος λόγος στην Κοινή Ελληνική; Ο λόγος του καθηγητή, ακόμη και στο μάθημα των Νέων Ελληνικών είναι γεμάτος διαλεκτικά στοιχεία, όπως παρατήρησαν γλωσσολόγοι που έκαναν έρευνες για το θέμα αυτό. Κανένα παιδί δεν έχει την Κοινή ως μητρική του γλώσσα, δηλαδή κανένα δεν μαθαίνει αυτό τον τύπο, πριν πάει στο σχολείο. Μερικά παιδιά δεν ακούν πουθενά κοινό ελληνικό λόγο, εκτός εάν παρακολουθούν τις ειδήσεις.
Η διάλεκτος δεν διαφέρει από την Κοινή μόνο στο λεξιλόγιο, τη σύνταξη και τη μορφολογία, αλλά και στη φωνολογία. Όταν μαθαίνουμε την Αγγλική, προσπαθούμε να πετύχουμε την ξένη προφορά όσο το δυνατόν καλύτερα. Στο σχολείο διδάσκονται οι γραμματικοί κανόνες της Κοινής Νέας Ελληνικής, που διαφέρουν από αυτούς της διαλέκτου. Γιατί δεν θα έπρεπε να διδάσκεται και η φωνολογία της Κοινής; Η προφορά αυτή δεν χρησιμοποιείται βέβαια σε φυσική, καθημερινή ομιλία από τους Κυπρίους, ο καθηγητής όμως με την ομιλία του θα έπρεπε να προσφέρει πρότυπο καλλιεργημένου λόγου μέσα στα πλαίσια ενός γενικότερου γλωσσικού οράματος για την παιδεία. Τα παιδιά θα έπρεπε να μαθαίνουν τη σωστή χρήση Κοινής Ελληνικής εκεί, που απαιτείται.
Η σχεδόν ασυνείδητη εναλλαγή γλωσσικού ύφους αναλόγως περιβάλλοντος είναι κάτι που παρατηρείται σε όλα τα μέρη του κόσμου. Κανείς δεν μιλάει στο σπίτι του όπως μιλάει στην τηλεόραση, στην τάξη ή στο γραφείο του διευθυντή. Η πρωτεύουσα της Γερμανίας, το Βερολίνο, έχει μια πολύ χαρακτηρισμένη διάλεκτο σε φυσική χρήση, στα επίσημα όμως περιβάλλοντα χρησιμοποιείται η επίσημη μορφή της Γερμανικής, την οποία κατανοούν όλα τα γερμανόφωνα κράτη, αλλά και αυτοί, που μαθαίνουν τη Γερμανική ως ξένη γλώσσα. Στην Κύπρο η χρήση της Κοινής χαρακτηρίζεται και κάποτε γίνεται αντικείμενο ειρωνείας, ενώ διαλεκτικά στοιχεία θεωρούνται απλώς ως μια ιδιομορφία της Κοινής, και παρεισφρέουν στον επίσημο λόγο πολιτικών και λογίων. Τα μαθήματα Ελληνικής γλώσσας, που παρακολουθούν οι ξένοι στην Κύπρο, αποδεικνύονται άχρηστα, διότι οι Κύπριοι δεν χρησιμοποιούν ποτέ την Κοινή, όταν τους απευθύνουν τον λόγο, αλλά τη διάλεκτο ή την Αγγλική.
Κατ’ ουδένα λόγο δεν υποστηρίζεται η εγκατάλειψη της διαλέκτου. Εξάλλου αυτή είναι σε ευρεία και αβίαστη χρήση σε φυσικό λόγο, είναι ζωντανή και εξελίσσεται. Η γλώσσα όμως πάντοτε συνδέεται με ιδεολογία, πολιτική και ταυτότητα. Στις γλώσσες του κόσμου υπάρχουν παραδείγματα όπου μια διάλεκτος, αποκτώντας κύρος για πολιτικούς ή άλλους λόγους, εξελίχθηκε σε επίσημη γλώσσα με καθιέρωση γραπτού τύπου. Αν υπάρχει η βούληση να χρησιμοποιείται η Κυπριακή διάλεκτος και στα επίσημα περιβάλλοντα, τότε μπορεί κάποτε να ανακηρυχθεί ως επίσημη γλώσσα της Δημοκρατίας. Αν όχι, η Κοινή Ελληνική χρειάζεται να καλλιεργηθεί και να υποστηριχθεί στην Κύπρο, στα περιβάλλοντα, στα οποία λέγεται από όλους ότι χρησιμοποιείται. Και τον πρώτο ρόλο στην καλλιέργεια του κοινού Ελληνικού λόγου έχει η παιδεία.

Η Νίκη Μ. Χριστοδούλου είναι Γλωσσολόγος, Κέντρο Θησαυρού Κυπριακής Ελληνικής

One Comment

  1. xxx
    21 Οκτωβρίου 2013 13:09

    alert(“xaxax”)

Σχολιάστε

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>