Μια Συντακτική Συνέλευση για την Κύπρο;

Τον Απρίλιο του 2008 μια νέα πρόταση τίθεται στο τραπέζι

Μετά την απόρριψη του σχεδίου Ανάν τον Απρίλιο του 2004, η ιδέα για τη διενέργεια μιας συντακτικής συνέλευσης για την Κύπρο, με τη συμμετοχή Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων πολιτών, έχει σταδιακά αποκτήσει διεθνές ενδιαφέρον. Η απογοήτευση ως προς την στάση που τήρησε ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών κατά την άσκηση του ρόλου του ως επιδιαιτητή και η ανάγκη για ενεργό συμμετοχή των πολιτών στη διαδικασία διαμόρφωσης του νέου Συντάγματος, έθεσαν στο τραπέζι την πρόταση για συντακτική συνέλευση.

Ο Andreas Auer, συνταγματολόγος και Διευθυντής του Κέντρου Άμεσης Δημοκρατίας (c2d) του Πανεπιστημίου της Γενεύης πρώτα και του Πανεπιστημίου της Ζυρίχης ύστερα, υπήρξε ο πλέον ένθερμος υποστηρικτής της ιδέας για μια συντακτική συνέλευση από το Δεκέμβριο του 2004. Η ιδέα συζητήθηκε στο συνέδριο των Ελλήνων Συνταγματολόγων το 2005, ενώ στην ειδική έκδοση της εφημερίδας «ΤΟ ΠΑΡΟΝ» στις 30/1/2005 ο συνταγματολόγος Κώστας Χρυσόγονος, καθηγητής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, τάχθηκε υπέρ της πρότασης.

Ο Χρυσόγονος τόνισε όμως ότι η σύγκληση συντακτικής συνέλευσης θα πρέπει να είναι το δεύτερο βήμα. Αντίθετα, το πρώτο βήμα για τη λύση του κυπριακού προβλήματος θα πρέπει να συνίσταται στην αποχώρηση των τουρκικών στρατευμάτων κατοχής από την Κύπρο, σε συνδυασμό προς την αποστρατικοποίησή του υπό καθεστώς διεθνών εγγυήσεων. Η πρόταση Χρυσόγονου αφορούσε στη «σύγκληση συντακτικής βουλής εκλεγμένης με καθολική ψηφοφορία από τους νόμιμους κατοίκους της Κύπρου, χωρίς δηλαδή τους Τούρκους εποίκους, η μεταφορά των οποίων εκεί αποτελεί άλλη μια ωμή παράβαση του Διεθνούς Δικαίου. Η Βουλή αυτή θα μπορούσε να καταρτίσει το νέο Σύνταγμα της Κυπριακής Δημοκρατίας με διπλή ψηφοφορία (Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων βουλευτών) και στη συνέχεια αυτό να υποβληθεί στην έγκριση των δύο εκλογικών σωμάτων σε χωριστά δημοψηφίσματα».

Υιοθέτηση της πρότασης από το Διεθνές Συμβούλιο Εμπειρογνωμόνων

Η πρόταση Auer για Συντακτική Συνέλευση υιοθετήθηκε στη συνέχεια από το Διεθνές Συμβούλιο Εμπειρογνωμόνων, το οποίο συγκροτούσαν, εκτός από τον Auer, οι καθηγητές Mark Bossuyt του Πανεπιστημίου της Antwerp στο Βέλγιο, Peter Burns του Πανεπιστημίου του Βανκούβερ στον Καναδά, Silvio Macus Helmons του Πανεπιστημίου του Louvain στο Βέλγιο, Γεώργιος Κασιμάτης του Πανεπιστημίου Αθηνών, Dieter Oberndoerfer του Πανεπιστημίου του Freiburg της Γερμανίας και Malcolm Shaw του Πανεπιστημίου του Λέστερ, καθώς και ο τέως Γραμματέας της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ, Alfred de Zayas.

Το Διεθνές Συμβούλιο Εμπειρογνωμόνων, κατέστησε σαφές ότι θεωρούσε το σχέδιο Ανάν ως μια απαράδεκτη λύση που παραβίαζε τις θεμελιώδεις αρχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και τόνισε ότι οποιαδήποτε λύση θα έπρεπε να στηρίζεται στις θεμελιώδεις αυτές αρχές, δηλαδή της ειρηνικής επίλυσης των διαφορών, της κρατικής κυριαρχίας και ανεξαρτησίας, της απαγόρευσης άσκησης βίας, της δημοκρατίας, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του κράτους δικαίου. Περαιτέρω, το Διεθνές Συμβούλιο κατέληξε ότι η σύγκληση μιας συντακτικής συνέλευσης υπό την αιγίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στη βάση του κυπριακού Συντάγματος του 1960, κρίνεται ως απαραίτητη προϋπόθεση για την εξεύρεση δίκαιης λύσης του κυπριακού προβλήματος. Σκοπό της συντακτικής συνέλευσης θα συνιστά, σύμφωνα με την πρόταση των οκτώ μελών του Διεθνούς Συμβουλίου Εμπειρογνωμόνων, η κατάρτιση ενός νέου Συντάγματος, που θα αντικαταστήσει το κυπριακό Σύνταγμα του 1960.

Ως μόνοι περιορισμοί των μελών της συντακτικής συνέλευσης, κατά την άσκηση της συντακτικής τους εξουσίας, τίθενται οι εξής: «αυστηρή συμμόρφωση με τις ευρωπαϊκές συνταγματικές αρχές και το κοινοτικό δίκαιο και τα διεθνή ανθρώπινα δικαιώματα και τις αρχές μειονοτικής προστασίας, όπως ισχύουν στο διεθνές δίκαιο και στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και σε άλλες Ευρωπαϊκές Συνθήκες».

Η λεπτομερής νέα πρόταση Auer

Στις 15 Νοεμβρίου 2007 το Κέντρο Άμεσης Δημοκρατίας του Πανεπιστημίου της Ζυρίχης δημοσίευσε πολυσέλιδο έγγραφο με τίτλο “On the Way to a Constitutional Convention for Cyprus”. Τον Ιανουάριο του 2008 ο Auer παρουσίασε μια δεύτερη εκδοχή της πρότασής του, η οποία και πρόκειται να τύχει περαιτέρω επεξεργασίας από νέο διεθνές επιστημονικό συμβούλιο. Το νέο Συμβούλιο συγκροτούν τρία από τα μέλη του προηγούμενου Διεθνούς Συμβουλίου Εμπειρογνωμόνων (Auer, Oberndorfer, De Zayas), ενώ τα υπόλοιπα μέχρι στιγμής μέλη, είναι οι: Thomas Bruha (Πανεπιστήμιο Αμβούργου), Marise Cremona (Πανεπιστήμιο Φλωρεντίας), Καλυψώ Νικολαΐδου (Πανεπιστήμιο Οξφόρδης), Στέλιος Περράκης (Πάντειο Πανεπιστήμιο), Jo Shaw (Πανεπιστήμιο Εδιμβούργου), Turgut Tarhanli (Πανεπιστήμιο Κωνσταντινούπολης), Joseph Weiler (Πανεπιστήμιο Νέας Υόρκης), καθώς και ο Ahmed Sozen του «Πανεπιστημίου Αμμοχώστου» της κατεχόμενης Κύπρου.

Στην πρότασή του, ο Auer εισηγείται τις ουσιαστικές και διαδικαστικές προϋποθέσεις για σύγκληση μιας συντακτικής συνέλευσης για την Κύπρο. Η πρόταση όμως φαίνεται να αποκλίνει από εκείνη που είχε υποβάλει το αρχικό Διεθνές Επιστημονικό Συμβούλιο, στο οποίο συμμετείχε ο Auer. Ενώ δηλαδή η αρχική πρόταση αναφερόταν σε σύγκληση συντακτικής συνέλευσης στη βάση του Συντάγματος του 1960, η νέα πρόταση φαίνεται να εξισώνει τη διεθνώς αναγνωρισμένη Κυπριακή Δημοκρατία, με το παράνομο ψευδοκράτος. Υιοθέτηση επομένως της πρότασης Auer με την παρούσα μορφή της θα ήταν ανεπιθύμητη και επικίνδυνη. Στα 62 άρθρα της, η πρόταση Auer εισηγείται τη μέθοδο με την οποία θα καταρτιστεί η συντακτική συνέλευση και θέτει την πρόταση για συζήτηση από τους πολιτικούς, τους πολίτες και την επιστημονική κοινότητα.

Η σύγκληση διεθνούς συνεδρίου

Τον Απρίλιο του 2008 το Κέντρο Άμεσης Δημοκρατίας έχει συγκαλέσει στη Ζυρίχη, διεθνές συνέδριο με σκοπό την ενδελεχή συζήτηση της πρότασης Auer. Οι προσκληθέντες σύνεδροι ανήκουν σε αμφότερα τα στρατόπεδα. Επιπρόσθετα προς τα μέχρι στιγμής μέλη του Διεθνούς Επιστημονικού Συμβουλίου που προαναφέρθηκαν, ανάμεσα στους συνέδρους περιλαμβάνονται τόσο γνωστοί υποστηρικτές του σχεδίου Ανάν, όπως οι: James Ker Lindsay, Αλέξης Ηρακλείδης και Νιαζί Κιζίλγιουρεκ, όσο και γνωστοί πολέμιοι του σχεδίου, όπως οι: Χριστόδουλος Γιαλλουρίδης, Παναγιώτης Ήφαιστος και Στέλιος Περράκης. Περιλαμβάνονται επίσης αρκετοί Τούρκοι και Τουρκοκύπριοι, όπως οι: Kudret Ozersay, Kerem Oktem, Ayhan Aktar,ενώ ιδιαίτερα σημαντική κρίνεται και η παρουσία του πρώην Ειδικού Αντιπροσώπου του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών και επικεφαλής της UNFICYP, Michael Moller.

Ερωτηματικό αποτελεί κατά πόσο η πρόταση Auer, όπως θα διαμορφωθεί, μπορεί να υιοθετηθεί ως εναλλακτική μέθοδος για τη διαδικασία επίλυσης του κυπριακού, είτε από την ελληνοκυπριακή, είτε από την τουρκοκυπριακή πλευρά. Ερωτηματικό περαιτέρω συνιστά κατά πόσο τα προβλήματα που παρουσιάζει επί του παρόντος η πρόταση Auer και που καθιστούν τυχόν υιοθέτησή της πολιτικά και
νομικά επικίνδυνη, μπορούν να επιλυθούν.

Γεγονός πάντως είναι ότι η ιδέα της συντακτικής συνέλευσης παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Σημαντικότερο πρόβλημα συνιστά η παραδοχή ότι η πρόταση δεν μπορεί να υλοποιηθεί, ενόσω συνεχίζεται στην Κύπρο η τουρκική κατοχή, όπως και η αδυναμία της τουρκοκυπριακής κοινότητας να εκφράσει ελεύθερα την άποψή της σε μια παρόμοια διαδικασία, υπό τις σημερινές συνθήκες.

Σε κάθε περίπτωση η πρόταση Auer παρουσιάζει ενδιαφέρον και πρέπει να τύχει αντικείμενο μελέτης από όσους ενδιαφέρονται πραγματικά για το μέλλον του κυπριακού προβλήματος. Ιδιαίτερα όταν θα τύχει συζήτησης από πρόσωπα που εκφράζουν τις διαφορετικές τάσεις ως προς τις αρχές επίλυσης του κυπριακού προβλήματος, τόσο Ελληνοκύπριους, όσο και Τουρκοκύπριους, Έλληνες, Τούρκους και Άγγλους και με δεδομένο ότι τελεί υπό την αιγίδα ενός σημαντικού ερευνητικού κέντρου της Ελβετίας. Η αξιολόγηση της πρότασης θα γίνει μόλις αυτή ολοκληρωθεί, όταν και θα κριθεί κατά πόσο αυτή μπορεί να προσεγγιστεί θετικά ή κατά πόσο θα παραμείνει, όπως στην παρούσα της μορφή, ανεπιθύμητη.

Σχολιάστε

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>