Γράφει: ,

Συνέντευξη: Γιώργος Λιλλήκας, πρ. Υπουργός Εξωτερικών

Ποια είναι η εκτίμησή σας για τις εξελίξεις στο κυπριακό, δεδομένης της εκδηλωμένης καλής θέλησης της δικής μας πλευράς, αλλά και της σκλήρυνσης της τουρκικής στάσης;

Το κυπριακό παραμένει άλυτο εξ’ αιτίας της αδιάλλακτης πολιτικής της Άγκυρας. Δε μπορούμε να έχουμε βάσιμες ελπίδες για λύση, αν δεν υπάρξει πραγματική αλλαγή πολιτικής στο επίπεδο των στρατηγών και της κυβέρνησης της Τουρκίας. Από τη στιγμή που η Τουρκία δεν πιέζεται και δεν πληρώνει κανένα τίμημα για την κατοχή ευρωπαϊκού εδάφους, έχει την άνεση να συνδέει τη λύση του κυπριακού με την επίτευξη του στρατηγικού της στόχου για ένταξη στην ΕΕ. Αυτό είναι επικίνδυνο, γιατί πολλοί άλλοι παράγοντες, που δεν εξαρτώνται από εμάς, μπορεί να κλείσουν την ενταξιακή προοπτική της Τουρκίας. Η παράταση του αδιεξόδου φαίνεται να αποτελεί στόχο της Τουρκίας, και αυτό πρέπει να μας ανησυχεί. Εγκυμονεί κινδύνους. Μεγαλύτερους όμως κινδύνους εγκυμονεί μια πιθανή διαδικασία επί ενός σχεδίου, που θα καταθέσουν τα Ηνωμένα Έθνη (με τους γνωστούς συγγραφείς), που θα ικανοποιεί τις ακραίες απαιτήσεις της Τουρκίας. Αποδοχή του θα είναι καταστροφική για την Κύπρο και, ιδιαίτερα, τους Ελληνοκύπριους. Απόρριψή του θα οδηγήσει σε κοσοβοποίηση, με οριστική διχοτόμηση. Είναι αφελές να πιστεύουμε ότι η «διεθνής κοινότητα» θα κρίνει και θα κινηθεί με βάση τις αρχές του διεθνούς δικαίου, ή τις αξίες της ΕΕ. Θα κινηθεί με βάση τα γεωστρατηγικά συμφέροντα που ορίζουν ο πολιτικός κυνισμός και οι συμμαχίες στην περιοχή μας. Δεν προβλέπω, με αυτό το σκηνικό, αλλαγή της τουρκικής πολιτικής, άρα, ούτε και προοπτικές σύντομης λύσης. Και όταν λεω λύσης, εννοώ λύσης που να διασφαλίζει τη βιωσιμότητά της, αλλά και να συνάδει με τις βασικές, τουλάχιστον, αρχές του ευρωπαϊκού κεκτημένου.

Ποιο είναι, κατά την άποψή σας, το μέλλον της συμφωνίας της 8ης Ιουλίου; Πιστεύετε ότι θα εφαρμοστεί;

Η συμφωνία της 8ης Ιουλίου δεν είναι ούτε δόγμα, ούτε ευαγγέλιο. Είναι όμως μία σημαντική συμφωνία που ορίζει τον κοινό στόχο και τον τρόπο (τη διαδικασία) για να φτάσουμε σε αυτόν. Χρειάστηκε σκληρή συζήτηση και προσωπική τηλεφωνική παρέμβαση του τότε Γ.Γ. του ΟΗΕ κ. Κόφι Ανάν προς τον κ. Ταλάτ, για να επαναβεβαιωθεί ότι η επιδιωκόμενη λύση θα είναι η δικοινοτική, διζωνική ομοσπονδία. Και αυτό γιατί δεδηλωμένη θέση της Άγκυρας είναι ο Συνεταιρισμός δύο ίσων κρατών. Εγκατάλειψη της 8ης Ιουλίου «αποδεσμεύει» την Τουρκία όσον αφορά στη μορφή της λύσης. Η εφαρμογή της επιτρέπει την καλύτερη δυνατή προετοιμασία, για να έχει ρεαλιστικές πιθανότητες επιτυχίας μια νέα πρωτοβουλία. Μας απομακρύνει από σχέδια λύσης τύπου Ανάν, από επιδιαιτησίες και από ασφυκτικά (τεχνητά) χρονοδιαγράμματα, όπως αυτό π.χ. της αξιολόγησης της τουρκικής ενταξιακής πορείας από την Ε.Ε., το 2009. Αυτοί, είναι και οι λόγοι για τους οποίους η Άγκυρα δεν επέτρεψε στον Ταλάτ να την εφαρμόσει. Αν δεν συζητηθούν οι σοβαρές πτυχές του κυπριακού, με καλή θέληση, από εκπροσώπους των δύο πλευρών, πώς θα γεφυρωθεί το χάσμα; Πώς θα φτάσουμε σε συμφωνημένη λύση; Άμεση ή έμμεση παράκαμψη της 8ης Ιουλίου θα οδηγήσει σε άμεσες διαπραγματεύσεις, οι οποίες, με βάση τις ακραίες απαιτήσεις της τουρκικής πλευράς, αλλά και τους στόχους της, θα οδηγηθούν σε αδιέξοδο. Κάτι τέτοιο θα δικαιολογεί την παρέμβαση των γνωστών κέντρων λήψης αποφάσεων που, για να «διασώσουν» την προσπάθεια, θα καταθέσουν κάποιο σχέδιο λύσης , το οποίο, για να δεχθεί τη συζήτηση η Άγκυρα, θα είναι παραλλαγή του σχεδίου Ανάν. Δεν πρέπει να επιτρέψουμε μια τέτοια εξέλιξη, ούτε και έχουμε την πολυτέλεια να βρεθούμε ξανά σε τέτοια διλήμματα, επειδή κάποιοι θέλουν να εξυπηρετήσουν την ενταξιακή πορεία της Τουρκίας και, ήδη στους σχεδιασμούς τους, καθόρισαν και χρονοδιαγράμματα, που λήγουν την Άνοιξη του 2009.

Θεωρείτε ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις ασφαλείας, ενόψει του ανοίγματος του οδοφράγματος της οδού Λήδρας;

Το θέμα ασφαλείας είναι μια μόνο πτυχή του ζητήματος. Δεν είμαι ειδικός για το θέμα, ούτε και γνωρίζω τι διασφαλίσεις εξασφαλίστηκαν στις τελευταίες διαβουλεύσεις. Υπάρχουν άλλα σημαντικά ζητήματα, που έχουν να κάνουν με αξιώσεις της τουρκικής πλευράς για αναγνώριση κατοχής και ελέγχου μεγάλου μέρους της νεκρής ζώνης. Εδαφών, που δεν πέτυχαν να κατακτήσουν στην εισβολή του ’74. Δεν θα πρέπει να δώσουμε έδαφος για να ανοίξει η Λήδρας. Επιπλέον, και ανεξάρτητα από αυτό, χρειάζεται μεγάλη προσοχή για το τι μήνυμα θα σταλεί στο εξωτερικό μετά το άνοιγμα του συμβολικού αυτού οδοφράγματος. Αν στηθούν πανηγυρικές εκδηλώσεις και υπερβολική ευφορία πανηγυρικού χαρακτήρα, πολύ φοβούμαι ότι τα διεθνή ΜΜΕ θα παίζουν ότι «έπεσε το τελευταίο διαχωριστικό τείχος της Ευρώπης». Κάτι τέτοιο, θα δημιουργήσει την εντύπωση ότι το κυπριακό λύθηκε.

Σε ποιο βαθμό πιστεύετε ότι η πολιτική αστάθεια που ταλανίζει αυτές τις μέρες το τουρκικό πολιτικό σύστημα, είναι δυνατό να επηρεάσει τις εξελίξεις στο κυπριακό;

Όποτε υπάρχει πολιτική κρίση ή αστάθεια, πάντα οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί της, αναλαμβάνουν σταυροφορία στήριξης της Τουρκίας, είτε καλώντας την ΕΕ και τους γείτονές της να δείξουν κατανόηση και ανοχή στις παρανομίες και τα εγκλήματά της, είτε ικανοποιώντας αιτήματά της.

Κάποτε τα αιτήματα της Τουρκίας έχουν να κάνουν με παραβίαση των δικαιωμάτων άλλων γειτονικών χωρών, όπως είναι η Κύπρος, η Ελλάδα, το Ιράκ και η Συρία, κάποτε είναι οικονομικής φύσης. Οι ΗΠΑ, η Αγγλία και κάποιοι άλλοι, δεν έχουν πρόβλημα να ικανοποιούν τις ορέξεις της Τουρκίας σε βάρος άλλων χωρών, γιατί δεν είναι αυτοί που χάνουν ή πληρώνουν το τίμημα, γι’ αυτό μπορούν να είναι γενναιόδωροι. Αυτά έκαναν στο παρελθόν για να αποτραπεί η άνοδος στην εξουσία των ισλαμιστών, στηρίζοντας κοσμικές κυβερνήσεις, αυτό κάνουν και τώρα, στηρίζοντας τους ισλαμιστές, για να μην έρθουν οι κοσμικοί. Όταν χάλασαν, λόγω της εισβολής των Αμερικανών στο Ιράκ, οι σχέσεις ΗΠΑ-Τουρκίας, ικανοποιήθηκαν όλες οι βλέψεις της δεύτερης στο κυπριακό, ως αντάλλαγμα βελτίωσης των μεταξύ τους σχέσεων. Έτσι, φτάσαμε στο σχέδιο Ανάν 5. Αυτός ο κίνδυνος, υπάρχει και σήμερα. Αυτό συμβαίνει, όχι απλά γιατί θεωρείται σημαντικός σύμμαχος η Τουρκία, αλλά γιατί έπεισε τους Αμερικανούς ότι η συμμαχία τους δεν είναι δεδομένη. Και ότι οι ΗΠΑ θα πρέπει να αγωνιστούν για να τη διατηρήσουν. Αντίθετα, η ελληνική διπλωματία και πολιτική, εδώ και δεκαετίες, στέλλει το μήνυμα στις ΗΠΑ πως, ό,τι και να γίνει, η ελληνική συμμαχία δεν κλονίζεται, είναι δεδομένη χωρίς να απαιτείται όχι προσπάθεια από τις ΗΠΑ, αλλά ούτε καν η διατήρηση μιας αντικειμενικής στάσης από μέρους της στα ζητήματα που άπτονται των εθνικών συμφερόντων του Ελληνισμού.

Σχολιάστε

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>