Γράφει:

Καθαρίζοντας τους στάβλους του Αυγεία

Η Επιτροπή Ανταγωνισμού σε φάση αναμόρφωσης

της Θάλειας Νεοφύτου

Αν το βλέπαμε μεταφυσικά θα λέγαμε ότι υπάρχει μια κατάρα των προέδρων της Επιτροπής Ανταγωνισμού. Και οι τρεις έφυγαν με τρόπο που αν μη τι άλλο εγείρει ερωτηματικά. Ο Χριστόδουλος Τσέλεπος ο οποίος παρέμεινε στην Προεδρία μέχρι τις 5/8/2005 κατηγορήθηκε – και τελικά κρίθηκε ένοχος – για πλαστογραφία του βιβλίου συνεδριάσεων της ΕΠΑ τον Αύγουστο του 2004, σχετικά με συνεδρία των μελών της ΕΠΑ που δεν πραγματοποιήθηκε.

Στη θέση του διορίστηκε ο πρώην βουλευτής των Ενωμένων Δημοκρατών, Γιώργος Χριστοφίδης, ο οποίος εξαναγκάστηκε σε παραίτηση το καλοκαίρι του 2007, ύστερα από απεργίες των υπαλλήλων που είχαν παραλύσει για αρκετές μέρες την Υπηρεσία. Τότε τα Μέσα Ενημέρωσης είχαν ασχοληθεί διεξοδικά με την αποκάλυψη ότι ο πρώην Πρόεδρος της ΕΠΑ είχε εγκαταστήσει κάμερες και συστήματα παρακολούθησης του προσωπικού, αλλά και των δικηγόρων και επιχειρηματιών που είχαν υποθέσεις ενώπιον της ΕΠΑ, παραβιάζοντας τα προσωπικά τους δεδομένα.

Ο Παναγιώτης Καλλής, τρίτος κατά σειρά Πρόεδρος, παραιτήθηκε ύστερα από μια λίγων μηνών παραμονή στη Υπηρεσία. Η παραίτησή του συνοδεύτηκε από καταγγελίες ότι η ΕΠΑ δεν έχει τα μέσα να αντιμετωπίσει τα καρτέλ και να προστατεύσει τον καταναλωτή. Ο Καλλής δήλωσε ότι ένοιωσε την ύπαρξη των καρτέλ, αλλά αδυνατούσε να τα αντιμετωπίσει λόγω της υποστελέχωσης της Υπηρεσίας και της μη ύπαρξης μονιμότητας των μελών της Επιτροπής. Οι καταγγελίες Καλλή στη Βουλή, μετά την παραίτησή του, σηματοδότησαν και την έναρξη μιας διαδικασίας τροποποίησης του νόμου για την ΕΠΑ, η οποία αποσκοπεί στο να επιλύσει μια σειρά προβλημάτων και να σπάσει την «κατάρα». Αν βέβαια δεχόμαστε ότι υπάρχει κατάρα και όχι μια σειρά σκοπιμοτήτων που «έκαψαν» τους πρώην Προέδρους και το έργο τους.

Ακόμα και σήμερα τα καρτέλ δρουν ανενόχλητα

Κατά την αποχώρησή του από την Προεδρία της Επιτροπής, ο Παναγιώτης Καλλής ανέφερε ότι είχε αισθανθεί ότι καρτέλ υπάρχουν και παραμένουν παντοδύναμα στην κυπριακή αγορά. Τα καρτέλ αποτελούν σύμπραξη προσώπων και, κυρίως, εταιρειών με σκοπό την χειραγώγηση της αγοράς και τη νόθευση του ανταγωνισμού, πάντα εις βάρος του καταναλωτή.

Η Επιτροπή Ανταγωνισμού είχε ασχοληθεί με αρκετές υποθέσεις που είχαν χαρακτηριστεί από τον Τύπο ως καρτέλ, όπως αυτές που αφορούσαν τις τιμές του γάλακτος, των πετρελαιοειδών, των τσιμέντων, αλλά και τον καθορισμό τιμών από ιατρούς διάφορων ειδικοτήτων. Ωστόσο, όλες οι πιο πάνω περιπτώσεις έμειναν στο επίπεδο των υποθέσεων και των καταγγελιών, αφού η ΕΠΑ δεν μπόρεσε ποτέ να τεκμηριώσει επαρκώς την ύπαρξή τους. Κι αυτό αφού, για να καταλήξει σε παρόμοιο συμπέρασμα η ΕΠΑ, θα πρέπει να προβεί στη δική της έρευνα αγοράς, να αξιολογήσει με προσοχή την φύση και τα χαρακτηριστικά της αγοράς στην οποία συνέβη η ισχυριζόμενη παραβίαση και να παρουσιάσει μια έκθεση μέσα στην οποία να αναλύονται οικονομικά δεδομένα, να αξιολογούνται τα στοιχεία και να εξειδικεύονται οι νομικές αρχές.

Διαδικασία που, όπως μας ανέφεραν έγκυροι νομικοί κύκλοι, δεν έχει μέχρι σήμερα ακολουθηθεί σε καμιά υπόθεση. Η ΕΠΑ όριζε μέχρι σήμερα την έννοια του Καρτέλ αυθαίρετα και συνήθως την μετέβαλλε από υπόθεση σε υπόθεση, χωρίς να δώσει οποιαδήποτε αιτιολογία. Μάλιστα, αν μελετήσει κάποιος τις μέχρι σήμερα αποφάσεις της ΕΠΑ θα διαπιστώσει ότι δεν δίνονται καθόλου στοιχεία από έρευνες των οικονομικών δεδομένων της αγοράς.

Και το κερασάκι στην τούρτα: τον περασμένο Δεκέμβριο, με απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην υπόθεση Αρχή Τηλεπικοινωνιών Κύπρου v. Δημοκρατίας, κρίθηκε ότι η συγκρότηση της ΕΠΑ δεν ήταν νόμιμη, λόγω συμμετοχής σε αυτήν, ως μέλους, του Κωστή Ευσταθίου, ο οποίος κατά το χρόνο διορισμού του στην Επιτροπή ήταν μέλος του Δημοτικού Συμβουλίου Λατσιών. Ως συνέπεια της απόφασης η ΕΠΑ ανακάλεσε όλες τις αποφάσεις της για τις οποίες εκκρεμούσε προσφυγή ενώπιον του Ανωτάτου Δικαστηρίου, οι οποίες είναι και οι σημαντικότερες.

Η απόφαση αυτή συνεπαγόταν την ακύρωση του έργου στο οποίο είχε προβεί η Επιτροπή από το 2005 μέχρι σήμερα, με αποτέλεσμα για τέσσερα χρόνια τα όποια καρτέλ υπάρχουν να δρουν ανεξέλεγκτα, χωρίς κανένα θεσμικό όργανο να τα αντιμετωπίσει. Η απόφαση του Δικαστηρίου μπορεί να ήταν πιστή στο γράμμα του νόμου, ωστόσο πιθανώς να μην ήταν πιστή στο πνεύμα του, αφού οι αποφάσεις που ακυρώθηκαν δυνατό να αφορούν σημαντικές νοθεύσεις του ανταγωνισμού εις βάρος του καταναλωτή.

Ανάγκη για ριζικές αλλαγές

Η Επιτροπή Ανταγωνισμού πρέπει να επανεξετάσει όλες τις σημαντικές υποθέσεις της από το 2005 για τις οποίες είχε εκδώσει απόφαση, πρέπει να προβεί στην εκδίκαση των νέων υποθέσεων που ανακύπτουν καθημερινά και, βεβαίως, πρέπει να προχωρήσει επιτέλους σε μια εξέταση της κυπριακής αγοράς, την οποία ουδέποτε έπραξε. Για το σκοπό αυτό κρίνεται απαραίτητο να λειτουργήσει σε επαγγελματική βάση κάτι που δε γίνεται αυτή τη στιγμή.

Από την άλλη, είναι επιβεβλημένη η ανεξαρτησία και η ακεραιότητα των μελών της Επιτροπής, όταν εκατομμύρια Ευρώ διακυβεύονται, κυρίως στις μεγάλες υποθέσεις που εξετάζει και, ιδιαίτερα, όταν το Ανώτατο Δικαστήριο δεν προβαίνει σε έλεγχο ουσίας των ευρημάτων της ΕΠΑ. Είναι αναγκαίο επομένως να υπάρχει εμπιστοσύνη του κοινού, του καταναλωτή, αλλά και του κάθε πολίτη, ότι η ΕΠΑ λειτουργεί ανεξάρτητα, αδέσμευτα και χωρίς τα μέλη της να προβαίνουν σε αθέμιτες συναλλαγές με επιχειρήσεις.

Κριτική και δεσμεύσεις σε πολιτικό επίπεδο

Έντονη κριτική είχε ασκήσει το ΑΚΕΛ στο έργο της ΕΠΑ. Ο βουλευτής του ΑΚΕΛ Γιάννος Λαμάρης αναφέρει στην «Αποψη»:

«Είχαμε γίνει μάρτυρες ενεργειών που κινούνταν μόνο σε μία κατεύθυνση, αυτή του Δημόσιου τομέα. Να θυμίσω την υπόθεση με τα Κρατικά Ινστιτούτα Επιμόρφωσης, όπου η τότε Επιτροπή κινήθηκε προς όφελος των ιδιωτικών φροντιστηρίων και σε βάρος χιλιάδων παιδιών-οικογενειών χαμηλών και μεσαίων εισοδημάτων, ή των ημικρατικών οργανισμών, όπως της ΑΤΗΚ , η οποία αναγκάστηκε να πληρώσει ως πρόστιμο εκατομμύρια λίρες, τα οποία επωμίστηκαν οι καταναλωτές-πελάτες της. Σε αντίθεση με εταιρείες του ιδιωτικού τομέα που «έπεφταν πάντα στα μαλακά». Αναφέρομαι στις τράπεζες που τους επεβλήθη, όταν βρέθηκαν ένοχες για παραβίαση του νόμου για υγιή ανταγωνισμό, ως πρόστιμο μόνο μερικές δεκάδες χιλιάδες λίρες, για όλες μαζί».

Το ΑΚΕΛ, ως κυβερνών κόμμα, θέτει ως προτεραιότητες της νέας Επιτροπής τη «σωστή οργάνωση της όλης δουλειάς, την καλή στελέχωση και την πιο αποτελεσματική προστασία των καταναλωτών, κόντρα στις όποιες προσπάθειες του οικονομικού κατεστημένου, που βλέπει να πλήττονται τα συμφέροντα του από την ορθή λειτουργία της ΕΠΑ». Οι προωθούμενες αλλαγές και η επαγγελματική μονιμότητα της πενταμελούς Επιτροπής θεωρείται από το ΑΚΕΛ ότι θα δώσει την δυνατότητα εξειδίκευσης της εργασίας και άρα αποτελεσματικότητας. Το κυβερνών κόμμα θεωρεί ότι η πολιτική στήριξη που θα παρέχεται από την Κυβέρνηση θα λειτουργήσει ως ασπίδα προστασίας στις ενέργειες της ΕΠΑ, κάτι που θα θωρακίσει τον καταναλωτή και θα δώσει δυνατότητες ανάπτυξης ενός πραγματικά υγιούς ανταγωνισμού.

Ο ΔΗΣΥ μεταθέτει την κύρια ευθύνη για την αποτυχία της ΕΠΑ στην πολιτεία, «που άφησε την ΕΠΑ χωρίς επαρκή στελέχωση και μέσα για να εκπληρώσει την αποστολή της». Το ελλειμματικό θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας της ΕΠΑ, αλλά και οι ευθύνες των κατά καιρούς μελών της, σημειώνονται επίσης από τον ΔΗΣΥ ως παράγοντες αποτυχίας. Ο ΔΗΣΥ στηρίζει την επικείμενη ψήφιση της νέας νομοθεσίας για την ΕΠΑ στη Βουλή και αναμένει ότι η λειτουργία της θα βελτιωθεί σημαντικά. Με τη στήριξη και της αξιωματικής αντιπολίτευσης, το ΑΚΕΛ ουσιαστικά μιλά για δέσμευση της Κυβέρνησης Χριστόφια ότι η ΕΠΑ θα ασκήσει το έργο της ανεπηρέαστα από τα μεγάλα οικονομικά συμφέροντα και με γνώμονα το συμφέρον του καταναλωτή. Ιδού στάδιον δόξης λαμπρόν!

Η Θάλεια Νεοφύτου είναι δημοσιογράφος

Σχολιάστε

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>