Γράφει:

Η τέχνη της παραγωγής μύθων

Το κυπριακό πρόβλημα μπορεί πολύ εύκολα να συνοψισθεί και ως μια μακρά ιστορία παραγωγής μύθων. Μύθοι οι οποίοι δημιούργησαν και δημιουργούν κοινωνικά και πολιτικά δεδομένα, τα οποία προσδιορίζουν σε μεγάλο βαθμό συγκεκριμένες διαδικασίες και τα αποτελέσματά τους. Θα αναφερθώ σε τρεις συγκεκριμένους μύθους: ένα παλιό και δύο σχετικά πρόσφατους.

1) Ο μύθος του «εφικτού και του ευκταίου». Μετά τα γεγονότα του 1974 και, κυρίως, μετά τις Συμφωνίες Υψηλού Επιπέδου, έγινε κατεστημένη αντίληψη η δογματική προσκόλληση σε αυτό το μύθο. Σύμφωνα με τον τελευταίο, υπάρχουν συγκεκριμένα αποτελέσματα τα οποία μπορούμε να περιμένουμε από τις διαδικασίες επίλυσης του κυπριακού. Συνεπώς, η εφαρμογή του διεθνούς δικαίου και η άρση των δεδομένων που δημιούργησε η τουρκική εισβολή περιέρχονται στη σφαίρα του επιθυμητού μεν, ανέφικτου δε. Η επικράτηση του εν λόγω μύθου συνέτεινε στη νομιμοποίηση (τουλάχιστον σε επίπεδο πολιτικής ελίτ) της ιδέας της διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας και του χαρακτηρισμού της ως «η μόνη εφικτή λύση», παρά τη σαφή στροφή της Τουρκίας προς άλλες επιλογές.
2) Ο μύθος της συνεχούς χειροτέρευσης του περιεχομένου των εκάστοτε κατατιθέμενων προτάσεων λύσης. Σύμφωνα με αυτό το μύθο, «κάθε επόμενο σχέδιο είναι χειρότερο από το προηγούμενο», συνεπώς η αποδοχή του κάθε σχεδίου είναι επιβεβλημένη, ανεξαρτήτως περιεχομένου. Ορισμένοι μάλιστα συνδέουν αυτή την αντίληψη και με το γεγονός της αλλοίωσης των δημογραφικών δεδομένων στα κατεχόμενα, το οποίο καθιστά ακόμη πιο επιτακτική τη «λύση χθες». Το πρόβλημα με αυτή την επίσης ευρέως διαδεδομένη αντίληψη είναι ότι δε λαμβάνει υπ’ όψη μία πολύ σοβαρή παράμετρο: το περιεχόμενο και η ποιότητα των εκάστοτε σχεδίων συνδέεται άμεσα με το διεθνές περιβάλλον και το βαθμό στον οποίο οι θέσεις της πλευράς μας, αλλά και αυτή καθ’ αυτή η ουσία του προβλήματος, έχουν γίνει διεθνώς κατανοητές και σεβαστές. Επίσης, παραγνωρίζεται η πιθανότητα ένα συγκεκριμένο σχέδιο να προσφέρει διευθέτηση χειρότερη από την υπάρχουσα κατάσταση. Συνεπώς, το περιεχόμενο των εκάστοτε σχεδίων λύσης δεν είναι ανεξάρτητο από τις δικές μας προπαρασκευαστικές ενέργειες, ούτε η χειροτέρευσή τους είναι ούτως ή άλλως δεδομένη.
3) Ο μύθος της «πτώσης του τείχους». Πρόκειται για τον πιο πρόσφατο μύθο, ο οποίος όμως δεν έχει ακόμη αποκτήσει το status της κατεστημένης αντίληψης, οι πιθανότητες όμως να συμβεί αυτό είναι σημαντικές. Ο μύθος αυτός καλλιεργήθηκε από τον τρόπο με τον οποίο πολλοί πολιτικοί παράγοντες αντιμετώπισαν τη διάνοιξη των οδοφραγμάτων και, κυρίως, την πρόσφατη διάνοιξη της οδού Λήδρας. Η εκ των πραγμάτων πανηγυρική διάθεση που διακατείχε τους παρεβρισκόμενους, καλλιέργησε προσδοκίες βελτίωσης των πιθανοτήτων επίλυσης του κυπριακού λόγω της διάνοιξης. Το κυριότερο, έδωσε προς τα έξω την εικόνα μιας γενικής ευφορίας και προκάλεσε σχόλια τα οποία οδηγούν στο συμπέρασμα ότι η Λευκωσία γίνεται ευρέως αντιληπτή ως ένα νέο Βερολίνο. Δυστυχώς, οι τεράστιες διαφορές μεταξύ των δύο περιπτώσεων κατατείνουν στο συμπέρασμα ότι τα συμφέροντα της Κυπριακής Δημοκρατίας, σε σχέση με την επιδιωκόμενη λύση, έχουν δεχτεί σοβαρό πλήγμα.

Συμπερασματικά, θα μπορούσαμε να πούμε το εξής: Πέραν από κάποια ξένα εθνικά συμφέροντα τα οποία είναι δεδομένα, η αδυναμία μας να κατευθύνουμε την προσοχή της διεθνούς κοινότητας στην ουσία του κυπριακού προβλήματος, δηλαδή στο γεγονός της εισβολής και της κατοχής, οφείλεται στη δική μας σημειολογική διαχείριση. Όσοι κόπτονται για την εικόνα μας προς τα έξω είναι εκείνοι που (ηθελημένα ή άθελα) δημιούργησαν συγκεκριμένες προσδοκίες για τη στάση της δικής μας πλευράς, μέσω της καλλιέργειας των προαναφερόμενων μύθων.

Σχολιάστε

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>