Γράφει:

Οι Ηθικές Υποχρεώσεις της ΕΕ προς την Κυπριακή Δημοκρατία

του Κώστα Μελακοπίδη

Παρά τη συνεχή επιστράτευση των «αρχών και αξιών» της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τους οπαδούς της «ευρωπαϊκής λύσης» του Κυπριακού, η ανάλυση του περιεχομένου της επίκλησης λάμπει δια της απουσίας της. Ακολουθεί μία ουσιαστική απόπειρα προς την κατεύθυνση αυτή.Η ΕΕ αυτοπροβάλλεται ως ο κατεξοχήν «αξιακός» διεθνής δρων. Η εξωτερική πολιτική της θέλει να εδράζεται πρωταρχικά στη χρήση της «ήπιας ισχύος». Κάθε ιστορικό προγραμματικό ντοκουμέντο της Ένωσης, διατρανώνει πανηγυρικά τις αξίες και αρχές που υπηρετεί: Ειρήνη, Ελευθερία, Δημοκρατία, Κράτος Δικαίου, και Σεβασμός στα Ανθρώπινα Δικαιώματα και τις Θεμελιακές Ελευθερίες. Έπεται, λογικά, όπως παρατήρησε και ο Βρετανός καθηγητής Ian Manners, ότι τα «θεμελιώδη δικαιώματα» της ΕΕ, που προκύπτουν από τις θεμελιακές αρχές της, συνίστανται στην Αξιοπρέπεια, την Ελευθερία, την Ισότητα, την Αλληλεγγύη, και τη Δικαιοσύνη.
Κατά το πλείστον, ο διεθνής ρόλος της ΕΕ είναι συνεπής προς τις αξιακές της δεσμεύσεις: προστασία ανθρωπίνων δικαιωμάτων, διεθνής εξάπλωση της δημοκρατικής διακυβέρνησης, ειρηνευτικές και μεσολαβητικές αποστολές, οικολογικές πρωτοβουλίες, πλούσια ανθρωπιστική βοήθεια και γενναιόδωρη εξωτερική βοήθεια. Επιπλέον, η Ενωση έχει επανειλημμένα διακόψει την αποστολή βοήθειας και έχει επιβάλει κυρώσεις σε πλήθος κρατών, που συνελήφθησαν να παραβιάζουν τα ανθρώπινα δικαιώματα των πολιτών τους. Στη σχετική συζήτηση στη διεθνή βιβλιογραφία κυριαρχούν οι όροι “civil power Europe” και “normative power EU”, στους οποίους έχω προσθέσει το χαρακτηρισμό “pragmatic-idealist EU”.
Όμως, οι ξένοι αναλυτές απέφυγαν επιμελώς να εγείρουν ένα αναπόδραστο ερώτημα: Ενώ η Ένωση διακηρύττει παντοιοτρόπως τη δέσμευση στην «ηθική εξωτερική πολιτική», και αφού επιβάλλει σοβαρές κυρώσεις σε τρίτες χώρες, πώς δικαιολογείται να ανέχεται τη συνέχιση της ακραίας πολιτικής/νομικής/ηθικής ανωμαλίας που συνιστά η κατοχή της βόρειας Κύπρου; Δεν είναι προφανές ότι η ανοχή αυτή αντιφάσκει βίαια με τις δεδηλωμένες αξίες και αρχές της, κυρίως μετά την επίσημη ένταξη της Δημοκρατίας στην ΕΕ; Η απάντηση είναι σαφώς καταφατική. Η μόνη εκλογίκευση θα μπορούσε να προέλθει από κοινοτική επίκληση της πολυετούς αναμονής επίλυσης του Κυπριακού από τον ΟΗΕ. Όμως, μια τέτοια εκλογίκευση, συγκρούεται άμεσα τόσο με την εντεινόμενη στρεψοδικία της υπεκφεύγουσας Τουρκίας, όσο και με την αναγνώριση ότι οι πλείστες εισηγήσεις του Οργανισμού – και, εξόφθαλμα, το τελευταίο «Σχέδιο»- δεν ήταν καθόλου αγγελικά πλασμένες.
Πάντως, η προβολή των ηθικών υποχρεώσεων της Ένωσης προς τη Δημοκρατία στο πλαίσιο της αντίφασης προς τις θεμελιακές αξίες και αρχές της, πρέπει να συνοδεύεται και από την αναγνώριση ότι η Κύπρος έχει απολαύσει ένα κάποιο «ηθικό κεκτημένο» από την ΕΕ. Διότι η Τουρκία έχει επανειλημμένα καταδικαστεί από κοινοτικές δηλώσεις, αποφάσεις και ψηφίσματα -του Συμβουλίου, του Κοινοβουλίου και της Επιτροπής- αναφορικά με την Κυπριακή Δημοκρατία. Επομένως, η Ένωση έχει ήδη καταδείξει την αναγνώριση της πολύχρονης θυματοποίησης της Δημοκρατίας και των νομίμων πολιτών της από την υποψήφια χώρα. Συνεπώς, τώρα είναι η ώρα να εγερθεί από τη Λευκωσία το αναπόδραστο ερώτημα, τονίζοντας ότι κάθε συνέχιση της ηθικής αντίφασης που προκύπτει από τη νομική/πολιτική ανωμαλία στην Κύπρο μειώνει αποφασιστικά την εσωτερική αξιοπιστία και το διεθνές γόητρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ο Κώστας Μελακοπίδης είναι Αν. Καθηγητής Πανεπιστημίου Κύπρου, Πρόεδρος του Κυπριακού Ινστιτούτου Μεσογειακών, Ευρωπαϊκών και Διεθνών Ερευνών (ΚΙΜΕΔΕ)

Σχολιάστε

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>