Γράφει: ,

Συνέντευξη με τον Andreas Auer, Καθηγητή Συνταγματικού Δικαίου στο Πανεπιστήμιο της Ζυρίχης

στον Αχιλλέα Αιμιλιανίδη

Βρισκόμαστε με τον Καθηγητή Auer στη Ζύρίχη, αμέσως μετά την λήξη του πολυσυζητημένου συνεδρίου που διοργάνωσε με θέμα «Μια συντακτική συνέλευση για την Κύπρο» και το οποίο οδηγήθηκε σε αποτυχία ενόψει της απόρριψης της ιδέας της συντακτικής συνέλευσης από τον Μεχμέτ Αλί Ταλάτ και της επακόλουθης έλλειψης βούλησης των Τουρκοκύπριων και Τούρκων συναδέλφων και όσων ξένων ακαδημαϊκών τους στηρίζουν, να προβούν σε ουσιαστική συζήτηση της ιδέας για διεξαγωγή μιας συντακτικής συνέλευσης για την Κύπρο.

Καθηγητά Auer ποιες οι εντυπώσεις σας από το συνέδριο που διοργανώσατε;

Ήταν μια ‘τρελή’ ιδέα για τη διοργάνωση ενός διεθνούς συνεδρίου με θέμα μια πολύ δύσκολη έννοια, δηλαδή την έννοια της συντακτικής συνέλευσης, μέσα σε ένα πολιτικό περιβάλλον όπως αυτό της Κύπρου, που δεν έχει προετοιμαστεί μέχρι σήμερα για τη συζήτηση μιας παρόμοιας έννοιας σε μια προσπάθεια εύρεσης λύσης του κυπριακού προβλήματος. Είχα ως στόχο να συζητήσω τους τρόπους, τα μέσα και τη μορφή με την οποία μια συντακτική συνέλευση θα μπορούσε να χαραχθεί, να τεθεί σε λειτουργία και να ρυθμιστεί, νοουμένου βέβαια ότι θα υπήρχε και η πολιτική θέληση για κάτι παρόμοιο. Δεν είχα, επομένως, σκοπό να εισέλθω στους λόγους για τους οποίους μια συντακτική συνέλευση είναι καλή ή κακή ιδέα, αλλά να εισηγηθώ με ποιους τρόπους θα πρέπει να διεξαχθεί μια συντακτική συνέλευση, στην περίπτωση που επικρατήσει η άποψη ότι αυτή θα πρέπει να διενεργηθεί.

Μετά από αυτό το συνέδριο πιστεύετε ότι υπάρχει όντως πιθανότητα επίλυσης του κυπριακού προβλήματος και σύγκλισης των διαφορετικών αντιλήψεων των δύο κοινοτήτων;

Είμαι πεπεισμένος ότι πάντα υπάρχει πιθανότητα να βρεθεί λύση, αλλά για να γίνει αυτό θα πρέπει να υπάρξουν ριζικές μεταβολές στον τρόπο διεξαγωγής της συζήτησης. Αυτό ισχύει και σε σχέση με τις διαπραγματεύσεις που ξεκίνησαν τώρα μεταξύ του κ. Χριστόφια και του κ. Ταλάτ. Δεν μπορώ να πιστέψω ότι είναι δυνατόν, λες και θα γίνει ένα θαύμα, οι δύο ηγέτες να συμφωνήσουν ξαφνικά σε μια λύση που να ικανοποιεί τους πάντες. Κατά την άποψή μου, θα συναντήσουν σταδιακά τις ίδιες δυσκολίες και τα ίδια προβλήματα. Και είναι για τον λόγο αυτό που πιστεύω ότι μόνο μέσα από την πιο ενεργή συμμετοχή των πολιτών στη διαδικασία μπορεί να βρεθεί λύση. Δεν επαρκεί η συζήτηση μεταξύ των δύο ηγετών, ανεξάρτητα αν αυτοί υποστηρίζονται ή δεν υποστηρίζονται από τον διεθνή παράγοντα και τις ξένες δυνάμεις.

Στο παρελθόν είχατε υπογράψει ένα κείμενο, μαζί με επτά άλλους διαπρεπείς ακαδημαϊκούς νομικούς, στο οποίο ασκούσατε κριτική στο σχέδιο Ανάν, για το λόγο ότι αυτό βρισκόταν σε αντίθεση με το διεθνές δίκαιο. Στο κείμενο εκείνο αναφέρατε επίσης ότι το σχέδιο Ανάν βρισκόταν σε αντίθεση με τις αρχές επί των οποίων θεμελιώθηκε η Ευρωπαϊκή Ένωση. Πιστεύετε ότι μια νέα πρωτοβουλία για επίλυση του κυπριακού προβλήματος θα πρέπει να στηρίζεται στις αρχές αυτές;

Είμαι πεπεισμένος ότι δεν υπάρχει άλλος τρόπος, και μάλιστα με δεδομένο πλέον ότι η Κύπρος είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αλλά βεβαίως αναγνωρίζω ότι οι αρχές που αναφέρονται στο άρθρο 6 της Συνθήκης της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι διατυπωμένες με αρκετά ευρύ τρόπο και, επομένως, η αναφορά σε κράτος δικαίου, δημοκρατία και ανθρώπινα δικαιώματα θα πρέπει να συγκεκριμενοποιηθεί με αναφορά στην Κύπρο. Έχουμε φυσικά αποφάσεις των Ευρωπαϊκών Δικαστηρίων και ψηφίσματα που παρέχουν κατευθυντήριες γραμμές, αλλά δεν έχουμε πλήρη πληροφόρηση ως προς τον ακριβή τρόπο με τον οποίο μελλοντικό ένα σχέδιο λύσης του κυπριακού θα εναρμονίζεται με αυτές τις αρχές. Είναι για τον λόγο αυτό που εισηγήθηκα ότι μια συντακτική συνέλευση, δηλαδή ο ίδιος ο λαός της Κύπρου, θα έπρεπε να εξειδικεύσει τις αρχές αυτές σε ένα σχέδιο λύσης.

Μια συναφής ερώτηση. Πιστεύετε ότι η ΕΕ θα μπορούσε να διαδραματίσει ένα πιο ενεργό ρόλο στο κυπριακό πρόβλημα τώρα που η Κυπριακή Δημοκρατία είναι μέλος της;

Δεν είμαι βέβαιος κατά πόσο η ΕΕ είναι έτοιμη να το πράξει, με δεδομένο ότι το κυπριακό πρόβλημα είναι ένα διεθνές πρόβλημα στο οποίο ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών έχει διαδραματίσει το μεγαλύτερο ρόλο μέχρι σήμερα. Κατά συνέπεια, η ΕΕ δεν θα ήθελε πιθανώς να βρεθεί σε θέση ανταγωνιστική προς τον ΟΗΕ και είναι για τον λόγο αυτό που εισηγήθηκα ότι θα έπρεπε αμφότεροι οι Οργανισμοί, δηλαδή η ΕΕ και ο ΟΗΕ, να επιβλέψουν τη διαδικασία σύγκλησης μιας συντακτικής συνέλευσης, χωρίς όμως να έχουν δικαίωμα παρέμβασης στη διαδικασία. Θα μπορούσαν δηλαδή να χρηματοδοτήσουν μια παρόμοια προσπάθεια, αλλά κατά την άποψή μου η λύση θα πρέπει να αφεθεί να βρεθεί από τους ίδιους τους Κυπρίους.

Πιστεύετε ότι η πορεία της Τουρκίας προς την ΕΕ θα μπορούσε να επηρεάσει το κυπριακό πρόβλημα;

Παρατηρώ όσα γίνονται και πιστεύω ότι η διαδικασία ένταξης της Τουρκίας είναι μια πολύ δύσκολη υπόθεση για την ίδια την Τουρκία, για την ΕΕ και φυσικά και για την Κύπρο. Από την άλλη, δεν μπορεί να παραγνωριστεί ότι η Κύπρος είναι ένα μικρό νησί με ένα σχετικά μικρό πρόβλημα, συγκριτικά προς όλα τα ενδεχόμενα μεγάλα προβλήματα που θα συνεπαγόταν τυχόν ένταξη της Τουρκίας στην ΕΕ.

Μια τελευταία ερώτηση. Πιστεύετε ότι η ΕΕ ως σύνολο θα μπορούσε να επωφεληθεί περισσότερο από το ελβετικό μοντέλο της άμεσης δημοκρατίας; Για παράδειγμα, ενώ είχαμε τα δημοψηφίσματα για το ευρωσύνταγμα, τώρα η ΕΕ παραλείπει να διεξάγει δημοψηφίσματα. Πώς κρίνετε αυτή την κίνηση;

Η ΕΕ έχει μεγάλο πρόβλημα με την έννοια της δημοκρατίας και, ιδιαίτερα, με την έννοια της άμεσης δημοκρατίας. Αποκλείει ουσιαστικά την άμεση δημοκρατία από τους θεσμούς της, ενώ αντίθετα αυτή επιτρέπεται στα Κράτη Μέλη. Έχοντας πει αυτά πρέπει να παρατηρήσω ότι τα δημοψηφίσματα που διεξήχθησαν στη Γαλλία και την Ολλανδία, είναι δημοψηφίσματα που ενώ σχετίζονται με διαδικασία ενοποίησης, σχετίστηκαν με θέματα δημοκρατίας. Ο Γαλλικός λαός δεν ψήφισε ‘ναι’ ή ‘όχι’ στην ευρωπαϊκή ενοποίηση, αλλά ψήφισαν ‘ναι’ ή ‘όχι’ στην κυβέρνησή τους, στην αντιπολίτευση και στους συγκεκριμένους πολιτικούς ηγέτες. Υπήρξε μια εσφαλμένη μεθοδολογία που οδήγησε στο αποτέλεσμα. Η ΕΕ όφειλε να διοργανώσει η ίδια, την ίδια ημέρα, ένα κοινό δημοψήφισμα, με το ίδιο ερώτημα, σε όλα ανεξαιρέτως τα Κράτη Μέλη. Αυτός είναι ο μόνος τρόπος να μπορέσει η ΕΕ να καταστεί δημοκρατική. Αν η ΕΕ οδηγεί τα Κράτη Μέλη να μεταφέρουν το ερώτημα της ενοποίησης στο λαό εκάστου Κράτους, τότε το δημοψήφισμα θα έχει υποχρεωτικά αρνητική επίδραση στην ΕΕ και θα είναι αντιδημοκρατικό. Το δημοψήφισμα στη Γαλλία δεν αφορούσε μόνο τους Γάλλους, αλλά 450 εκατομμύρια ευρωπαίους πολίτες και 27 κράτη μέλη. Δεν μπορεί ένα μόνο μέρος, να αποφασίζει για το μέλλον του όλου, μέσα από χωριστά δημοψηφίσματα. Εκτός αν θα διοργανωθεί δημοψήφισμα σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, ώστε ο λαός να αποφασίσει ως ενιαίο σώμα.

One Comment

  1. Pingback

Σχολιάστε

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>