Γράφει:

Παιδεία: το τελευταίο οδόφραγμα

Τα τρωτά της παιδείας μας

Γίνονται πολλές συζητήσεις σήμερα στην Κύπρο για το αν έχουμε ή όχι ουσιαστική παιδεία, αν έχουμε ή όχι παιδεία που να προάγει την Αρετή. Όπως σε πολλά άλλα μέρη του κόσμου, έτσι και εδώ, προφανώς το σύστημα πάσχει. Η παρακμή της παιδείας, όπου και αν εντοπίζεται, απλά αποκαλύπτει τη γύμνια της κοινωνίας που την ορίζει, μιας κοινωνίας που αφέθηκε να δημιουργεί ανθρώπους ημιτελείς, ανασφαλείς, επιρρεπείς σε παντός τύπου επιφανειακότητες και επιπολαιότητες. Πότε, όμως, και γιατί γίναμε και εμείς μια κοινωνία που δεν εκτιμά, δεν σέβεται και δεν επιδιώκει την Αρετή ούτως ώστε και η παιδεία μας να αντικατοπτρίζει, ιδιαιτέρως τα τελευταία χρόνια, αυτό ακριβώς το φρικαλέο κενό; Την απόλυτα άχρωμη, άοσμη και ανούσια έλλειψη Αρετής;

Θα περίμενε κανείς ότι από το 1974 και έπειτα, κάτω από δύσκολες μεταπολεμικές συνθήκες, η παιδεία μας στην Κύπρο θα περνούσε σε μια φάση αναγέννησης, εμβάθυνσης, ενδυνάμωσης. Οι περιστάσεις που δημιουργήθηκαν από την Τουρκοκρατία και την Αγγλοκρατία είχαν επιτύχει παλαιότερα ακριβώς αυτό: είχαν αναδείξει την ισχυρότερη πλευρά της παιδείας μας, που είναι πάντα και η λαμπρότερη πλευρά του εαυτού μας. Η κατοχή της Κύπρου, περιέργως εν προκειμένω, δεν ενδυνάμωσε, δεν ανύψωσε την παιδεία μας στο σημείο που έπρεπε, στο σημείο που θα περίμενε κανείς. Ίσως να μην θεωρήσαμε ότι η εισβολή και κατοχή της μισής Κύπρου από έναν ξένο στρατό έκανε τις συνθήκες εξίσου κρίσιμες με εκείνες της Τουρκοκρατίας ή της Αγγλοκρατίας. Ίσως να κρίναμε ότι δεν χρειαζόμασταν τις αντιστάσεις εκείνες τις εσωτερικές που προσφέρει η παιδεία στον άνθρωπο. Εμπιστευτήκαμε, αντιθέτως, σε μεγάλο βαθμό τα εξωτερικά τείχη που ανεβάσαμε και τα οδοφράγματα που στήσαμε, αφήνοντας την παιδεία μας σε δεύτερη και παραμελημένη μοίρα και αφήνοντας μας όλους, κυρίως τις νέες γενιές, χωρίς πολλές εσωτερικές αντιστάσεις.

Το πρόβλημα ήρθε τον τελευταίο καιρό και στήθηκε έντονο και απειλητικό μπροστά στα -έκπληκτα δήθεν- μάτια μας. Τώρα πιο πολύ από ποτέ, γιατί συνειδητοποιούμε ότι, το ένα μετά το άλλο, καταρρέουν τα εξωτερικά μας τείχη. Μέρα με τη μέρα σηκώνονται τα οδοφράγματα μέσα στα οποία πολλοί από εμάς γεννηθήκαμε και μεγαλώσαμε, αφήνοντας μας ανοχύρωτους, εκτεθειμένους και, υπό μίαν έννοιαν, εγκλωβισμένους – στο άγνωστο.

Πόσο ανοχύρωτοι, άραγε, εξωτερικά, και εσωτερικά, πρέπει να μείνουμε για να αποτελέσουμε το ζητούμενον (συμ)βιώσιμον είδος; Και πόσο βιώσιμον, αλήθεια, θα είναι ένα τέτοιο (συμ)βιώσιμον;

Χωρίς τείχη πια, θα φανεί καθαρά η γύμνια, όπου υπάρχει. Ο ολοκληρωμένος άνθρωπος, όμως, το σωστό δημιούργημα της ουσιαστικής παιδείας, δεν μένει ποτέ γυμνός, γιατί έχει λόγο και αυτοσεβασμό, έχει απαιτήσεις, έχει αντιστάσεις. Ο ολοκληρωμένος άνθρωπος απαιτεί εγγυήσεις πριν αρχίσει να γκρεμίζει ο ί δ ι ο ς τα τείχη του.

Χωρίς τείχη πια, χωρίς ηγέτες πάντα, χωρίς ουσιαστική διπλωματία, χωρίς στρατηγικό σχεδιασμό. Μια μόνο δύναμη μας απομένει, αποδεδειγμένα ισχυρή, αν την χρησιμοποιήσουμε σωστά: ο πολιτισμός μας και η διαφύλαξη του μέσα από την καλά οργανωμένη και αποτελεσματική παιδεία. Το κρίσιμο ερώτημα τώρα είναι αν και κατά πόσον θα έχουμε τουλάχιστον την παιδεία μας ως σανίδα σωτηρίας ή αν θα την αποτελειώσουμε εμείς οι ίδιοι, αποχρωματίζοντας την τελείως, υποβιβάζοντας την και ακυρώνοντας την, με περιττές και υποκινούμενες ‘εποικοδομητικές’ συζητήσεις και με την ακατανόητη –αλλά ανησυχητικά γενικευμένη- απραξία και απάθεια που μας διακρίνει τα τελευταία χρόνια.

Γιατί, μεταξύ μας, καιρό τώρα είμαστε –όλοι μας, μηδενός εξαιρουμένου- μαζεμένοι στις πλατείες και απλά περιμένουμε, κομίζοντας δώρα (ενίοτε και τις ίδιες τις κεφαλές μας στο δίσκο) και ελπίζουμε και ευχόμαστε ότι θα αρέσουν. Και εσχάτως, μοιράζοντας, προκαταβολικά και κάτω από το τραπέζι, οφίτσια σε (συν)ομοσπονδιακές και άλλες κυβερνήσεις.

Σε μια Κύπρο που τον τελευταίο μήνα αλλάζει γοργά και ανεξέλεγκτα, μέσα από ήχους τειχών που γύρω μας δεν σταματούν να πέφτουν, πλησιάζει η ώρα που θα χρειαστεί να υψώσουμε ένα τελευταίο τείχος: την παιδεία μας, πατάσσοντας πρώτα ένα–ένα, τα τρωτά της. Τα τρωτά της που, τελικά, συναποτελούν το δικό μας κατεξοχήν τρωτό σημείο. Η συζήτηση για την παιδεία, που πρέπει οπωσδήποτε να γίνει, είναι μία: θα τη διαφυλάξουμε για να μας διαφυλάξει; Γιατί μόνο όσο τη διαφυλάττουμε θα μας διαφυλάττει.

Σχολιάστε

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>