Γράφει:

Αγοράζουν κούκο, μας πουλάνε αηδόνι!

Πώς «κατασκευάζεται» η ακρίβεια σε βασικά αγαθά

Με βάση στοιχειά που έχουμε συλλέξει, συνειδητοποιήσαμε ότι υπάρχει μια τεράστια διάφορα τιμής ανάμεσα στο κόστος παραγωγής ενός αγαθού και στην λιανική του τιμή, την οποία καλείται να πληρώσει ο καταναλωτής. Ο παραγωγός πωλεί συνήθως το προϊόν του σε μεσάζοντες, οι όποιοι με πολύ μικρότερο κόπο και κόστος κερδίζουν συνήθως αρκετά περισσότερα από τον ίδιον τον παράγωγο. Ο καταναλωτής πληρώνει στις περισσότερες των περιπτώσεων πολλαπλάσιες φόρες την τιμή του προϊόντος και συχνά γίνεται έρμαιο διάφορων καρτέλ που δρουν ανενόχλητα στην αγορά.

Τα μεγάλα κέρδη των μεσαζόντων και τα καρτέλ φαίνεται να συμβάλλουν περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη αιτία στο πολυσυζητημένο φαινόμενο της ακρίβειας των καταναλωτικών προϊόντων.

Γάλα: Δυσανάλογες οι αυξήσεις στην τιμή λιανικής πώλησης

Διερευνώντας την τιμή του βασικού αυτού αγαθού, διαπιστώσαμε κατ’ αρχήν ότι στην Κύπρο αγοράζουμε το πιο ακριβό γάλα από όλη σχεδόν την Ευρώπη. Το γεγονός αυτό παραδέχονται και οι ίδιοι οι παραγωγοί γάλακτος, οι οποίο τονίζουν ότι αυτό συμβαίνει εξαιτίας του πολύ υψηλού κόστους παραγωγής του. Όπως μας εξήγησαν, η Κύπρος δεν διαθέτει φυσικά βοσκοτόπια και σε συνδυασμό με τις υψηλές θερμοκρασίες που επικρατούν το καλοκαίρι, τα γαλακτοπαραγωγικά ζώα απαιτείται να είναι διαρκώς ενσταβλισμένα, γεγονός που ανεβάζει το κόστος παραγωγής. Η αύξηση διεθνώς της τιμής των σιτηρών έχει τους τελευταίους μήνες προσθέσει σημαντικό κόστος στην τιμή του γάλακτος.
Το νωπό γάλα πωλείται κυρίως μέσω του ΠΟΑ (Παγκύπριος Οργανισμός Αγελαδοτρόφων), ενώ υπάρχουν και παραγωγοί οι οποίοι πωλούν απευθείας στις γαλακτοβιομηχανίες. Από εκεί και πέρα οι γαλακτοβιομηχανίες και οι υπεραγορές καθορίζουν την λιανική τιμή του γάλακτος.
Διερευνώντας το κόστος του γάλακτος από το 2001 μέχρι το 2008, διαπιστώσαμε το εξής παράδοξο: Ενώ για κάποιες χρονιές οι τιμές στις οποίες ο παραγωγός πωλούσε το γάλα στις βιομηχανίες σημείωναν πτώση ή παρέμεναν σταθερές, οι γαλακτοβιομηχανίες έκαναν αύξηση στην λιανική τιμή του. Χαρακτηριστικά, κατά το έτος 2002 η τιμή του νωπού γάλακτος ήταν €0.42 και η λιανική του τιμή €0.77, όταν το 2007 ήταν €0.41 με €1.13 αντίστοιχα. Επίσης, από τον πίνακα που παρατίθεται, μπορούμε να διαπιστώσουμε ότι ενώ από το 2001 μέχρι το 2008 η αύξηση στην τιμή του νωπού γάλακτος ήταν της τάξης των €0.13 η αύξηση της τιμής του παστεριωμένου γάλακτος ήταν €0.58. Με λίγα λόγια η αύξηση της τιμής στην οποία ο καταναλωτής αγοράζει το γάλα ήταν μέσα σε επτά χρόνια τετραπλάσια από την αύξηση του κόστους του γάλακτος.

Έτος Τιμές Παραγωγού (€) Λιανική τιμή καταναλωτή, παστεριωμένο γάλα (€)
2001 0.36 0.7
2002 0.42 0.77
2003 0.43 0.94
2004 0.39 0.94
2005 0.39 0.97
2006 0.39 1.08
2007 0.41 1.13
2008 0.49 1.28

Πίνακας.1: Τιμές νωπού γάλακτος παραγωγού και λιανικές τιμές παστεριωμένου

Φάκελος Φθαρτά : Τριπλασιάζεται η αξία από μια απλή μετακίνηση

Στον καθορισμό της τιμής των φθαρτών σημασία φαίνεται να έχει το…ταξίδι. Δηλαδή, μια απλή μεταφορά από το χωράφι του παραγωγού στο ράφι μιας υπεραγοράς είναι ικανή να τριπλασιάσει την τιμή ενός εγχώριου προϊόντος. Παραγωγοί φθαρτών μας εξήγησαν τις «περιπέτειες» της τιμής των προϊόντων τους.
Ο Γιώργος Πατσάλης από τον Αστρομερίτη, παραγωγός ο ίδιος, μας μίλησε για το σύστημα εμπορίας των φθαρτών. Όπως μας είπε, εάν ο ίδιος ο παραγωγός πουλήσει τα προϊόντα λιανικώς μέσω των λαϊκών αγορών, τότε κερδίζει στην υπεραξία των προϊόντων του, ενώ οι τιμές είναι χαμηλότερες και για τον καταναλωτή.
Σε διαφορετική περίπτωση ο παραγωγός πωλεί τα προϊόντα του σε κάποιο μεσιτέμπορα – φθαρτέμπορα, ο οποίος είτε τα μεταφέρει στην χονδρική αγορά, είτε στις υπεραγορές. Σε αυτές τις περιπτώσεις το κέρδος των μεσαζόντων και των υπεραγορών είναι πολύ μεγαλύτερο από αυτό του παραγωγού. Η τιμή όπως έχουμε ήδη αναφέρει μπορεί να τριπλασιαστεί μόνο με τη μεταφορά του στο σημείο πώλησης.
Για του λόγου το αληθές συγκρίναμε τιμές που μας έδωσαν οι παραγωγοί με τιμές υπεραγορών. Στην περίπτωση του μαρουλιού ο παραγωγός πωλεί €0.15 την δέσμη στον φθαρτέμπορα, ενώ ο καταναλωτής την αγοράζει €0.45. Τα κουκιά πωλούνται από τον παραγωγό γύρω στο €1 το κιλό, ενώ ο καταναλωτής τα αγοράζει €2.49. Οι πατάτες πωλούνται €0.40 το κιλό και ο καταναλωτής τις αγοράζει €1.

Εσπεριδοειδή : Δραματική μείωση τιμών χονδρικώς, σταθερές τιμές λιανικώς

Οι τιμές των εσπεριδοειδών (λεμόνια , πορτοκάλια, μαντόρες, γκρέιπφρουτ ) έχουν μειωθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, σύμφωνα με στοιχεία του Παγκύπριου Συνδέσμου Εσπεριδοκαλλιεργητών. Κι αυτό εξαιτίας κυρίως του αυξημένου ανταγωνισμού λόγω εισαγωγών από ευρωπαϊκές και τρίτες χώρες. Ο πρόεδρος του συνδέσμου των εσπεριδοκαλλιεργητών Κώστας Στεφάνου μας μίλησε για δραματική διαφορά τιμών μεταξύ της τιμής στην οποία πωλούν οι παραγωγοί και της λιανικής πώλησης, η οποία είναι αυξημένη συνήθως επτά με οχτώ φορές. Η τιμή πώλησης σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να είναι και δεκαπλάσια από την τιμή του παραγωγού. Παράλληλα, όπως μας ανέφερε ο κ. Στεφάνου, παρόλο που σε κάποια εσπεριδοειδή όπως τα λεμόνια και οι μαντόρες οι τιμές έχουν μειωθεί τα τελευταία τέσσερα χρόνια, ουσιαστικά ο καταναλωτής δεν έχει κερδίσει τίποτα από αυτή τη μείωση.

Προϊόντα Τιμές έτους (€) Τιμές έτους (€)
- 1998-1999 ανά Kg 2006-2007 ανά Kg
Λεμονια 0.342 0.239
Γκρεηφρουτ 0.1 0.1
Μαντορα 0.362 0.256
Βαλενσια 0.137 0.137

Με ακόμα μελανότερα χρώματα μας περιέγραψαν οι παραγωγοί την πτώση τις τιμής στην οποία πωλούν τα εσπεριδοειδή που χρησιμοποιούνται για χυμοποίηση. Για το σκοπό αυτό χρησιμοποιούνται εσπεριδοειδή Β’ κατηγορίας, οι τιμές των οποίων είναι ακόμα πιο χαμηλές. Τα λεμόνια της συγκεκριμένης κατηγορίας πωλούνται €17 τον τόνο, ενώ τα πορτοκάλια €34.
Διερωτηθήκαμε γιατί οι παραγωγοί αναγκάζονται να πωλούν σε τέτοιες χαμηλές τιμές. Η απάντηση που λάβαμε έχει τη μορφή καταγγελίας η οποία χρήζει διερεύνησης. Οι εσπεριδοπαραγωγοί καταγγέλλουν καρτέλ χυμοποιών, οι οποίοι εκμεταλλεύονται κάποιες ευρωπαϊκές επιδοτήσεις που έχουν δοθεί στην Κύπρο. Αυτές αφορούν την επιδότηση εσπεριδοειδών για χυμοποίηση, τις οποίες λαμβάνει ο παραγωγός ως ενίσχυση και, επιπρόσθετα, από οποιοδήποτε κέρδος αποκομίσει από την παραγωγή τους. Οι χυμοποιοί, γνωρίζοντας για αυτή την επιδότηση, την συνυπολογίζουν στο κόστος στο οποίο αγοράζουν τα εσπεριδοειδή από τον παραγωγό και την χρησιμοποιούν ουσιαστικά για δικό του όφελος. Ως αποτέλεσμα, εταιρείες οι οποίες παράγουν χυμούς αγοράζουν φθηνότερα, χωρίς ωστόσο να μειώνεται η τιμή στον καταναλωτή. Οι παραγωγοί αποδέχονται αυτή τη διευθέτηση η οποία εφαρμόζεται ως άγραφος κανόνας από τους χυμοποιούς, αφού σε διαφορετική περίπτωση τα προϊόντα τους μένουν αδιάθετα.

Ψωμί : Πώς μπορούμε να μειώσουμε το κόστος του

Για ένα κιλό ψωμί απαιτούνται γύρω στα 700 γρ. αλεύρι. Ένα κιλό αλεύρι στοιχίζει σήμερα €0.80. Ενα μεσαίο ψωμί κοστίζει δηλαδή σε αλεύρι περίπου €0.56 και πωλείται σε μια μέση τιμή €1.80.
Ρωτήσαμε τον πρόεδρο του Συνδέσμου Αρτοποιών Γαβριήλ Καζάζη γιατί υπάρχει η συγκεκριμένη διάφορα τιμής. Όπως μας ανέφερε, εκτός από το αλεύρι, υπάρχει και το κόστος παράγωγης το οποίο για το ψωμί είναι ιδιαίτερα ενεργοβορο και, επομένως, ακριβό. Σε αυτό, σημείωσε ο κ. Καζάζης, προστίθενται ακόμα οι μισθοί για το προσωπικό και αλλά διάφορα λειτουργικά έξοδα. Μας εξήγησε επίσης ότι η τιμή του ψωμιού έχει ανέβει, αφού μέσα σε δεκαπέντε μήνες η τιμή του αλευριού έχει τριπλασιαστεί, ενώ σημείωσε ότι οι επιστροφές στο ψωμί ανέρχονται γύρω στο 10% , και αυτές μοιραία χρεώνονται στην άξια του ψωμιού.
Ο κ. Καζάζης θεωρεί μάλιστα υποκριτική τη συζήτηση που γίνεται για την άνοδο της τιμής του ψωμιού, όταν όπως μας ανέφερε οι περισσότεροι καταναλωτές το πετάνε αμέσως μετά τη δεύτερη μέρα αγοράς.
Ο Σύνδεσμος Αρτοποιών εισηγείται μάλιστα κάποιους τρόπους με τους οποίους ο καταναλωτής μπορεί να μειώσει το κόστος του ψωμιού. Εισηγείται να αγοράζει κανείς από το απόγευμα, πιο φθηνά, το ψωμί του πρωινού ή να αγοράζει ακόμα φθηνότερα το ψωμί της προηγουμένης μέρας. Επιπλέον, αφού το αγοράσει, να το συντηρεί στο ψυγείο, όπου αντέχει για τρεις μέρες. Όπως τονίστηκε από τους αρτοποιούς σε σύγκριση με αλλά προϊόντα το ψωμί είναι αναλογικά φτηνό, όμως πρέπει ο καταναλωτής να μάθει να το σέβεται και να μην το πετάει αβασάνιστα στα σκουπίδια.

Σχολιάστε

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>