Γράφει: ,

Συνέντευξη Βασίλης Κατσικονούρης, Θεατρικός Συγγραφέας

στη Σοφία Πατσέλλη

«Όλοι μια Κύπρο κουβαλάμε εντός μας. Δεν ήταν για να είναι αυτό η ζωή! Γι’ αυτό σαν με κοιτάς μ’ αυτά τα μάτια, αδερφή μου, δε βρίσκω κάτι να σου πω. Δες με … εμένα! Δεν είμαι περήφανη για ό,τι ήμουν – είμαι ήσυχη γιατί αυτό που ήμουν το έζησα περήφανα… Μόνο, πώς να φύγω χωρίς να βολέψω κάπου αυτή τη μνήμη;»

Από το έργο «Οι Αγνοούμενοι»

Καθηγητής στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση και συγγραφέας θεατρικών έργων τολμάει να αναρωτιέται, να θυμάται, να ψάχνει – να μιλάει για όσα οι αρμόδιοι σιωπούν – να αγγίζει όσα οι περισσότεροι φοβούνται. Ο Βασίλης Κουτσονούρης συγκαταλέγεται ανάμεσα στους καταξιωμένους συγγραφείς της σύγχρονης ελληνικής δραματουργίας και με τα έργα του «Εντελώς Αναξιοπρεπές», «Καλιφόρνια Ντρίμιν», «Το Γάλα», «Οι Αγνοούμενοι», αναγκάζει να τον προσέξουν. Επιλέγει να ακούει τη καρδιά του, με οποιοδήποτε κόστος, και προκαλεί να γροικήσει ο καθένας τη δική του καρδιά. Το γράψιμο για κείνον είναι ανάγκη, είναι ψυχική περιπέτεια, στην οποία καλεί και τον θεατή. Μιλάει για αλήθειες σκληρές με το δικό του ευαίσθητο τρόπο. Κανείς δεν εξέρχεται απ το θέατρο έτσι όπως εισήλθε. Καταφέρνει να αγγίζει τις ψυχές, να ξυπνά σκέψεις και συναισθήματα.

Ποια είναι η σχέση σας με τη Κύπρο;

Από πλευράς καταγωγής, καμία. Απλώς, το 1974, με την εισβολή στη Κύπρο και την μεταπολίτευση στην Ελλάδα, εγώ έμπαινα στην εφηβεία μου. Όλα αυτά τα γεγονότα οριοθετούν κατά κάποιο τρόπο το πέρασμά μου απ’ την παιδική στην αντρική ηλικία. Ήταν ένα κάλεσμα για να αρχίσω να σκέφτομαι και να βλέπω τον κόσμο αλλιώς.

Είστε καθηγητής. Θέλετε να μου μιλήσετε για την εμπειρία της μετάβασης από τη διδασκαλία στη τάξη στη διδασκαλία μέσω του θεατρικού έργου;

Νομίζω ότι δεν πρέπει να υπάρχει τέτοιο πέρασμα! Είμαι εναντίον του διδακτικού θεάτρου, με τη στενή έννοια του όρου.

Με την έννοια της τραγωδίας, που κάθε παράσταση είναι και μια διδασκαλία;

Από αυτή την άποψη, το κοινό σημείο είναι η επικοινωνία. Όπως η βάση της διδακτικής πράξης είναι η σχέση του δάσκαλου με το μαθητή, έτσι και η βάση της θεατρικής παράστασης είναι η επικοινωνία του θεατή με το έργο.

Η δουλειά του δασκάλου σας γεμίζει;

…και με αδειάζει! Είναι κάτι που επέλεξα να το κάνω και μέχρι του σημείου που επιτυγχάνεται η «επικοινωνία», βεβαίως με γεμίζει. Ωστόσο μου γεμίζει και τον χρόνο, έχω και το γράψιμο, έχω και τις υποχρεώσεις με τα παιδιά μου, την οικογένεια μου, και έτσι με αγχώνει. Αισθάνομαι, όμως, ότι η ιδιότητα του θεατρικού συγγραφέα επικαλύπτει του δημοσίου υπαλλήλου. Νιώθω ότι οφείλω να προσφέρω περισσότερα.

Πώς σας αντιμετωπίζουν τα παιδιά και οι συνάδελφοί σας;

Κάποια αντιλαμβάνονται τι είναι αυτό που κάνω, κάποια άλλα νομίζουν ότι γράφω σήριαλ, όπως και πολλοί συνάδελφοι. Για κάποιους απ’ αυτούς είμαι κάτι σαν απειλή. Τους προκαλώ φόβο και αμηχανία.

Γιατί γράφετε; Πότε ξεκινήσατε να γράφετε;

Το πότε το ξέρω, το γιατί δεν το ξέρω (γέλια)… Απλά αισθάνομαι ότι μπορώ να το κάνω. Είναι μια δυνατότητα που ξεπηδά από μέσα μου, αλλά δεν θέλω να το πολυαναλύσω. Είναι κάτι που πηγαίνει από μόνο του, δεν μπορώ να το ελέγξω. Και φοβάμαι μήπως ψάχνοντας το, χάσει την όποια αυθεντικότητα του.

Έχετε κάποιο σχέδιο όταν γράφετε ή το γράψιμο σας οδηγεί στα μονοπάτια του;

Κρατάω σημειώσεις διάσπαρτες – κάποια ατάκα, κάποια παράταιρη σκηνή, κάτι που έχω θυμηθεί ή έχω ονειρευτεί και μέσα από όλα αυτά, εσωτερικά, χωρίς να το καταγράφω, βγαίνει ένας δραματουργικός ιστός.

Ποια είναι η μεγαλύτερη αγωνία σας όταν ολοκληρώνετε ένα έργο;

Έχω μια αδημονία να το δω να παίζεται. Όχι όμως με την έννοια της λαχτάρας, να το δω να παίζεται οπουδήποτε και οπωσδήποτε. Αυτό το έχω κοντρολάρει πια! Για το αν θα παιχτεί σωστά, αυτό είναι μια αγωνία που αρχίζει τη στιγμή που αρχίζουν οι πρόβες.

Έχει επιπτώσεις όλη αυτή η επιτυχία στη προσωπική σας ζωή;

Δεν νομίζω. Ίσως μόνο ως προς τη διαχείριση του χρόνου μου. Επειδή το έχω δίπορτο –καθηγητής και συγγραφέας– αισθάνομαι σα να συμβαίνουν σε κάποιον άλλον. Πρέπει να είμαι μια περίπτωση “Doctor Jekyll and Mr. Hyde”. Δεν με επηρεάζουν όλα αυτά. Έχω και -από μικρός είχα- μια αίσθηση ματαιότητας η οποία ώρες-ώρες με στεναχωρεί, αλλά κάποιες φορές, όπως τώρα, αποδεικνύεται χρήσιμη.

Για το έργο «Οι Αγνοούμενοι» έχετε πει ότι το έργο δεν αφορά τους αγνοούμενους αλλά τους αγνοούντες. Υπάρχει ευτυχία εν αγνοία;

Εγώ πιστεύω ότι υπάρχει ευτυχία εν αγνεία, αγνότητα. Αυτή είναι η μόνη που αξίζει τον κόπο. Όταν κάποιος δε γνωρίζει τι συμβαίνει μέσα του, δίπλα του, τότε μιλάμε για αποβλάκωση, η ευτυχία τότε είναι βλακεία.

Εσείς πώς ορίζετε την ευτυχία;

Να είσαι εκεί που θέλεις και μ’ αυτούς που θέλεις και να κάνεις αυτό που θέλεις.

Στην παράσταση «Το Γάλα» δύσκολα συγκρατεί κάποιος το δάκρυ του. Νιώθατε την ίδια φόρτιση γράφοντας;

Είναι ένα έργο που έβαλα όλη μου τη ψυχή, γράφτηκε με ψυχικό πόνο. Και εκεί έγκειται η επιτυχία του. Δεν είναι απλά ένα ακόμα καλογραμμένο αντιρατσιστικό έργο. Πάει και βρίσκει το πόνο του καθένα, ο οποίος δεν είναι ξεχωριστός! Όλοι, λίγο πολύ, τον ίδιο πόνο έχουμε. Τον πόνο του εξόριστου απ’ αυτό που ο καθένας θεωρεί αληθινή ζωή.

Ενώ στο «Γάλα» αυτό που κυριαρχεί είναι το συναίσθημα, στους «Αγνοούμενους» κυριαρχεί η σκέψη.

Ναι, «Οι Αγνοούμενοι» είναι άλλη γραφή. Όλοι περίμεναν από μένα «Το Γάλα Νο2», αλλά δεν είμαι ούτε η Δέλτα ούτε η Φάγε. Η υποχρέωση που έχω σαν συγγραφέας είναι να εξελίσσομαι. Χρησιμοποίησα τη δημοσιότητα που πήρε «Το Γάλα» για έναν σκοπό πιο ιερό, πιο υψηλό. Με την ευνοϊκή συγκυρία της ένταξης της Κύπρου στην ΕΕ αναμενόταν να τεθεί το θέμα των αγνοούμενων και δεν ετέθη. Αισθάνθηκα λοιπόν υποχρεωμένος να το θέσω εγώ μέσα από τη δική μου τέχνη.

Το παρασκήνιο στα έργα «Οι Αγνοούμενοι» και «Το Γάλα» είναι η σύγχρονη ελληνική κοινωνικοπολιτική πραγματικότητα της παρακμής, της απομόνωσης και της απαξίωσης. Υπάρχει ελπίδα σωτηρίας;

Ναι! Είναι αυτά που πάντα μας σώζουν και στη προσωπική μας ζωή, ο έρωτας και η τέχνη.

Τι πράγματα μπορούν να σας συγκινήσουν;

… μόνο και μόνο απ’ τη παύση καταλαβαίνεις… οτιδήποτε έχει μια αυθεντικότητα, μια γνησιότητα, μια δύναμη μέσα του.

Να ρωτήσω τι σας φοβίζει;

Ο θάνατος. Για την απώλεια αγαπημένων προσώπων. Για την διάρρηξη των δεσμών αγάπης που στήνουμε εδώ μεταξύ μας και ξαφνικά έρχεται μια χατζάρα από πάνω και κόβονται όλα στη μέση.

Και, δυστυχώς, φτάνοντας και εμείς στο τέλος, θέλετε να μου μιλήσετε για τα σχέδια σας;

Του χρόνου θα συνεχιστούν «Το Γάλα» και «Οι Αγνοούμενοι». Υπάρχουν και καινούρια έργα έτοιμα, τα οποία θα θελα να ανεβούν, αλλά είμαι συγκρατημένος και ψύχραιμος. Πέρυσι τελείωσα το «Πήρε τη ζωή της στα χέρια της», που είναι το τρίτο μέρος της τριλογίας, τα πρώτα μέρη της οποίας είναι «Το Γάλα» και «Οι Αγνοούμενοι». Το θέμα του πρώτου είναι η αγάπη, του δεύτερου ο φόβος και του τρίτου το έλεος. Επιθυμία μου είναι να παιχτούν «Οι Αγνοούμενοι» στην Κύπρο, και συμβολικά θα ήθελα να παιχτούν από κάποιο κρατικό φορέα, είτε της Ελλάδας είτε της Κύπρου.

One Comment

  1. Pingback

Σχολιάστε

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>