Γράφει: ,

Συνέντευξη: Πάνος Ραζής

Ακαδημαϊκή Κοινότητα : Αυτή η άγνωστη…

 

στη Θάλεια Νεοφύτου

Ο Πάνος Ραζής είναι Καθηγητής Φυσικής στο Πανεπιστήμιο Κύπρου και Πρόεδρος της Διοικούσας Επιτροπής του Ανοικτού Πανεπιστημίου Κύπρου. Με πλούσιο ερευνητικό και συγγραφικό έργο, ορίστηκε πρόσφατα Πρόεδρος της Συνόδου Πρυτάνεων των Κυπριακών Πανεπιστημίων. Ο κ. Ραζής μίλησε στην «Αποψη» για τη συμμετοχή του στο πολυσυζητημένο διεθνές πείραμα φυσικής του CERN, το ρόλο, το έργο και τις επιδιώξεις του ακαδημαϊκού κόσμου στην Κύπρο. Ενός κόσμου λίγο ως πολύ άγνωστου στην ευρύτερη κυπριακή κοινωνία, με την οποία όμως έχει πολλά να πει…

Αυτή την περίοδο είστε Πρόεδρος της Συνόδου των Πρυτάνεων των Κυπριακών Πανεπιστημίων. Τι σημαίνει για σας η θέση αυτή;

Κατ’ αρχήν θα πρέπει να τονίσω ότι η θέση αυτή που μου εμπιστεύθηκαν οι συνάδελφοί μου είναι μια πολύ τιμητική θέση, τόσο για το πρόσωπό μου όσο και για το Ανοικτό Πανεπιστήμιο, το οποίο εκπροσωπώ. Ως Σύνοδος των Πρυτάνεων βρισκόμαστε σε ένα κομβικό σημείο στα εκπαιδευτικά δρώμενα του τόπου, αφού η Κύπρος αυτή τη στιγμή διαθέτει έξι Πανεπιστήμια, τρία κρατικά και τρία ιδιωτικά. Το ακαδημαϊκό σκηνικό της Κύπρου εμπλουτίστηκε ιδιαίτερα και ίσως για πρώτη φορά θα έχουμε τη δυνατότητα να ξεκινήσουμε να σχηματίζουμε κρίσιμες μάζες επιστημόνων στα πλείστα γνωστικά αντικείμενα και να παίρνουμε πολύ περισσότερους φοιτητές ως ακαδημαϊκά ιδρύματα, οι οποίοι θα σπουδάζουν στον τόπο τους. Παράλληλα, αναμένεται να δυναμώσει η ακαδημαϊκή παράδοση και η έρευνα στην Κύπρο και να αξιοποιηθεί ένας μεγάλος αριθμός από συμπατριώτες μας επιστήμονες που προσβλέπουν να βοηθήσουν στο να καταξιωθεί η Κύπρος στο διεθνές επιστημονικό γίγνεσθαι.

Ο ρόλος της ακαδημαϊκής κοινότητας στην Κύπρο, ποιος είναι; Είναι ενεργός ή θα έπρεπε να παρεμβαίνει περισσότερο στο κοινωνικό γίγνεσθαι;

Πιστεύω ότι παρεμβαίνει σε κάποιο μικρό βαθμό, αλλά αυτή η παρέμβαση θα μπορούσε και πρέπει να αυξηθεί πολύ περισσότερο. Κατά την προσωπική μου άποψη δεν έχει επιτευχθεί στο βαθμό που θα έπρεπε η αλληλεπίδραση του ακαδημαϊκού κόσμου με την κοινωνία. Όχι γιατί σνομπάρουν οι ακαδημαϊκοί την κοινωνία, αλλά πρώτον γιατί δεν υπάρχει καν η κρίσιμη μάζα ακαδημαϊκών στους πλείστους τομείς και, δεύτερον, η συμμετοχή τους δεν έχει θεσμοθετηθεί στους διάφορους δημόσιους φορείς και επιτροπές. Να μη ξεχνάμε ότι ένας ακαδημαϊκός στην Κύπρο πρέπει να στηρίξει ουσιαστικά τον τομέα της έρευνάς του, όπου συνήθως είναι μόνος του, επιπρόσθετα δε έχει το διδακτικό και διοικητικό του έργο που παίρνουν αρκετό χρόνο για να διεκπεραιωθούν σωστά.

Είναι άρα θέμα έλλειψης χρόνου;

Ίσως και θέλησης. Υπάρχουν ακαδημαϊκοί που δεν επιθυμούν μεγάλη αλληλεπίδραση με την κοινωνία και άλλοι στους οποίους δεν παρέχεται η ευκαιρία να αξιοποιηθούν μέσα από τους φορείς στους οποίους θα έπρεπε να συμμετέχουν, λόγω έλλειψης παράδοσης στην Κύπρο. Έχουμε μιλήσει πάρα πολλές φορές με την Πολιτεία ώστε να αξιοποιήσει τους ακαδημαϊκούς μας στο μέγιστο βαθμό, τον καθένα στον τομέα του. Θα πρέπει να δημιουργηθούν τα λεγόμενα think tank από ικανούς ανθρώπους οι οποίοι θα βοηθήσουν σε θέματα οικονομική πολιτικής, επιστημονικής πολιτικής, στην αντιμετώπιση παιδαγωγικών και κοινωνικών φαινομένων, τη δημιουργία και ανάπτυξη κρατικής υποδομής, στη διαμόρφωση πολιτιστικών χώρων και την προσφορά ποιοτικών εκδηλώσεων, στην τεχνολογία κτλ. Δυστυχώς δεν υπάρχουν ακόμα οι θεσμικοί φορείς από την Πολιτεία οι οποίοι θα αξιοποιούσαν κατάλληλα τους ακαδημαϊκούς.

Ποια είναι η δική σας άποψη για το θέμα που προέκυψε σχετικά με τη δυνατότητα φοιτητών να εισέρχονται στα Πανεπιστήμια με διεθνείς εξετάσεις, όπως τα GCE;

Καταρχήν να πούμε ότι η αυτονομία των Πανεπιστημίων είναι μια έννοια πολύτιμη και αδιαπραγμάτευτη, η οποία διαχρονικά έχει εμπεδωθεί σε ολόκληρο σχεδόν τον κόσμο. Βέβαια τα πανεπιστήμια είναι και θα πρέπει να συνεχίσουν να είναι υπόλογα στην Πολιτεία και στην κοινωνία που τα στηρίζει και να λειτουργούν με βάση τις προβλεπόμενες διαδικασίες. Πιστεύω ότι σε τέτοιου είδους αποφάσεις θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη όλες οι παράμετροι και θα πρέπει το κάθε πανεπιστήμιο αλλά και όλα τα πανεπιστήμια της χώρας να έχουμε ένα όραμα για το τι είδους φοιτητές θέλουμε να βγάλουμε, τι είδους μόρφωση θέλουμε να δώσουμε στα παιδιά μας. Η ακαδημαϊκή κοινότητα, ως επί το πλείστον θεωρεί ότι η εκπαίδευση πρέπει να φτιάχνει πολίτες οι οποίοι, πέρα από τα όρια του γνωστικού τους αντικειμένου, να έχουν μια σφαιρική προσωπικότητα, να μην είναι άνθρωποι προσαρμοσμένοι μόνο στον στενό επαγγελματικό τους τομέα, αλλά να ξέρουν και για τον πολιτισμό, την ιστορία και τα σύγχρονα προβλήματα της ανθρωπότητας, να είναι προβληματισμένοι και ενημερωμένοι, να χρησιμοποιούν την κριτική και αναλυτική σκέψη σε όλες τις πτυχές της ζωής τους. Και ο τρόπος εισδοχής στα πανεπιστήμια δίνει κάποιες κατευθυντήριες γραμμές γι’ αυτό, οι οποίες επηρεάζουν τον άξονα και προσανατολισμό των προηγούμενων βαθμίδων της εκπαίδευσης, τη δημοτική και τη μέση εκπαίδευση. Η προσωπική μου άποψη είναι ότι δεν μπορεί να θέλουμε να φτιάξουμε στα πανεπιστήμια ολοκληρωμένους ανθρώπους και από την άλλη να ωθούμε τη νεολαία του τόπου να προσαρμόζεται και να κάνει ιδιαίτερα μαθήματα στα στενά πλαίσια εξετάσεων σε 3—4 γνωστικά αντικείμενα. Κάτι τέτοιο διασφαλίζει μεν κάποιους δείκτες που θέλουμε να δούμε, θα γονατίσει όμως την κοινωνία ποικιλοτρόπως και θα στρέψει το βάρος σε άλλου είδους εκπαιδευτικό σύστημα.

Ακούγεται συχνά ως στόχος εκ μέρους της Πολιτείας η δημιουργία μιας πανεπιστημιακής θέσης για κάθε Κύπριο νέο ο οποίος επιθυμεί να σπουδάσει στην Κύπρο. Κάτι τέτοιο είναι υλοποιήσιμο μέσα στα επόμενα χρόνια κατά τη γνώμη σας;

Πιστεύω ότι είναι υλοποιήσιμο, ωστόσο πιστεύω παράλληλα ότι θα ήταν καλό, σε κάποιο στάδιο της φοίτησής τους, να μπορούν οι φοιτητές μας να επισκέπτονται και να φοιτούν σε πανεπιστήμια στο εξωτερικό, διότι με αυτό τον τρόπο μαθαίνουν να έχουν ολοκληρωμένη αντίληψη και σκέψη, βλέποντας την εξέλιξη της τεχνολογίας και της έρευνας σε ένα διεθνές επίπεδο. Το να εγκλωβίσουμε όλους τους φοιτητές μας μόνο μέσα στην Κύπρο θα είχε και αρνητικές επιπτώσεις, διότι μπορεί η Κύπρος να ασχολείται με κάποιους τομείς άμεσης προτεραιότητας και να χάνουμε άλλους τομείς που εξελίσσονται ραγδαία σε διεθνές επίπεδο.

Τα κονδύλια για την έρευνα τα οποία δίνονται στην Κύπρο είναι κατά τη γνώμη σας αρκετά;

Αν σας έλεγα ναι θα σας έλεγα ψέματα. Χρειάζονται ακόμα πολύ μεγαλύτερα κονδύλια και συγκρινόμενη η Κύπρος με άλλες χώρες, αν και παρουσιάζει τους μεγαλύτερους δείκτες ανάπτυξης στην έρευνα, έχουμε ακόμα κάπου πέντε με δέκα φορές λιγότερα διαθέσιμα κονδύλια για καθαρή και εφαρμοσμένη έρευνα, απ’ ότι άλλα κράτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Υπάρχουν παραδείγματα σημαντικών ερευνών στις οποίες συμμετέχουν Κύπριοι επιστήμονες;

Παραδείγματα υπάρχουν αρκετά και σε διάφορους τομείς, π.χ. στο δικό μου τομέα συμμετέχουμε σε ένα διεθνές πείραμα, το CMS, το οποίο ετοιμάζουμε εδώ και 13 χρόνια. Σε αυτό λαμβάνουν μέρος 137 πανεπιστήμια και ερευνητικά ινστιτούτα από 37 χώρες. Το πείραμα ξεκινά τον Ιούλιο, ύστερα από 13 χρόνια κατασκευών και το τελευταίο συνέδριο θα το φιλοξενήσουμε στην Κύπρο τον Ιούνιο. Το πείραμα CMS διεξάγεται στο Ευρωπαϊκό Κέντρο Έρευνας Στοιχειωδών Σωματιδίων, CERN. Είναι ένα πείραμα φυσικής υψηλών ενεργειών, με στόχο να κατανοήσουμε καλύτερα τον τρόπο με τον οποίο έγινε και εξελίχθηκε το Σύμπαν, στα 13,7 δισεκατομμύρια χρόνια από τη μεγάλη έκρηξη του Big Bang μέχρι σήμερα. Προσπαθούμε βασικά να ανακαλύψουμε κάποια σημαντικά σωματίδια στην ιστορική διαδρομή και εξέλιξη του Σύμπαντος και εάν υπάρχουν ενδεχομένως καινούριες διαστάσεις στο χωρόχρονο εκτός από τις 3 γνωστές και το χρόνο. Με τη συμμετοχή της Κύπρου εδώ και χρόνια σε αυτό το πείραμα, αλλά και πολλών άλλων συναδέλφων σε άλλες διεθνείς έρευνες καταφέρνουμε να προβάλουμε τη χώρα μας στον παγκόσμιο επιστημονικό χάρτη.

Το συγκεκριμένο πείραμα στο οποίο αναφέρεστε είχε προκαλέσει και κάποιες αντιδράσεις…

Θα πρέπει να πω ότι δεν είμαι ευχαριστημένος από τον τρόπο που χειρίζονται τα ΜΜΕ το τι αναμένεται να κάνει αυτό το πείραμα και τους στόχους του. Αλλά και σε σχολεία, δυστυχώς ακόμα και καθηγητές λένε στα παιδιά ότι θα φτιάξουμε μαύρες τρύπες που θα ρουφήξουν τη Γη και το Σύμπαν, πράγματα εντελώς ανυπόστατα τα οποία οφείλονται στην άγνοια σε σχέση με τους στόχους και τη φυσική του πειράματος. Αυτό συμβαίνει και λόγω του τεράστιου ενδιαφέροντος που υπάρχει για το πείραμα, με κάπου 40,000 κόσμο να επισκέπτεται το μεγαλύτερο ερευνητικό κέντρο στον κόσμο, το CERN, για να δει από κοντά τις ετοιμασίες γι’ αυτά τα τεράστια πειράματα. Χρειάζεται μια καλύτερη ενημέρωση του κόσμου, διότι γράφονται και διάφορα. Στο βιβλίο του, «Illuminati», ο γνωστός συγγραφέας Dan Brown αναφέρεται στο CERN, ισχυριζόμενος ότι έχουμε αντιύλη και τη χρησιμοποιούμε για να ελέγξουμε τους νόμους του σύμπαντος. Η αντιύλη όμως, δεν είναι κάτι το εξωτικό για μας, ούτε και μυστικό για την ανθρωπότητα.

Είστε Πρόεδρος του Ανοικτού Πανεπιστημίου Κύπρου. Πως βλέπετε να αναπτύσσεται η λειτουργία του;

Το Ανοικτό Πανεπιστήμιο έχει επιφέρει μια μεγάλη καινοτομία στην εκπαίδευση στην Κύπρο, αφού προσφέρει τις σπουδές του εξ αποστάσεως. Απευθύνεται σε άτομα που δεν μπορούν να φοιτήσουν σε ένα συμβατικό πανεπιστήμιο και παράλληλα υπηρετεί τη δια βίου μάθηση για ολόκληρη την κοινωνία. Έχει τεράστια ζήτηση, μόνο φέτος είχαμε 7,500 αιτήσεις για κάπου 600 θέσεις. Είναι ένα Πανεπιστήμιο το οποίο αναπτύσσεται ραγδαία. Ευελπιστούμε να αγκαλιάσει όλη την κοινωνία, αλλά χρειάζεται να επιλυθούν και κάποια σημαντικά προβλήματα για να γίνει αυτό. Τα προβλήματα έχουν να κάνουν με την μακροπρόθεσμη στέγαση του Πανεπιστημίου, επίσης το να αποκτήσει ένα κατώφλι αριθμού ακαδημαϊκού και διοικητικού προσωπικού, έτσι ώστε να μπορέσει να οργανώσει και να σχεδιάσει πανεπιστημιακά προγράμματα σε μεγάλη κλίμακα, για όλους τους ενδιαφερόμενους. Οι προϋπολογισμοί του Ανοικτού Πανεπιστημίου είναι κατά πολύ χαμηλότεροι σε σχέση με τα άλλα κρατικά πανεπιστήμια. Χρειάζονται περισσότερα χρήματα έτσι ώστε να μπορέσουμε να παράγουμε το δικό μας ψηφιακό υλικό, κάνοντας άριστη αξιοποίηση των σύγχρονων τεχνολογιών και παιδαγωγικής μεθοδολογίας.

Σχολιάστε

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>