Γράφει:

Η αρχή της πολιτικοποίησης του ποδοσφαίρου: 60 χρόνια από τα γεγονότα του 1948 που οδήγησαν στη διάσπαση του κυπριακού ποδοσφαίρου

του Γιώργου Μελετίου

Τα γεγονότα του 1948 έμελλε να αλλάξουν το ρουν της αθλητικής ιστορίας του τόπου μας. Γεγονότα που σημάδεψαν τον κυπριακό αθλητισμό και καθόρισαν την παραπέρα πορεία του. Κατά το έτος εκείνο άρχισε η διαπλοκή πολιτικής και αθλητισμού. Ο κυπριακός αθλητισμός διασπάστηκε λόγω πολιτικών και κομματικών διαφορών. Η απαρχή της πολιτικοποίησης-κομματικοποίησης του κυπριακού αθλητισμού και ο διαχωρισμός σε σωματεία της δεξιάς και αριστέρας παράταξης τοποθετείται ακριβώς πριν από 60 χρόνια…

Η δεκαετία του 1940 ήταν μια καθοριστική περίοδος για την ιστορία της Κύπρου.
Ήταν η εποχή των έντονων πολιτικών αντιπαραθέσεων και εντάσεων μεταξύ των παρατάξεων της δεξιάς και της αριστεράς που σημάδεψαν ανεξίτηλα την σύγχρονη κυπριακή πολιτική ιστορία. Η κυπριακή κοινωνία διαχωρίστηκε σε δεξιούς και αριστερούς. Η σύγκρουση επήλθε ως αποτέλεσμα της ανόδου της κυπριακής αριστεράς, η οποία άρχισε να διεκδικεί από την παραδοσιακή δεξιά την κοινωνικο-πολιτική ηγεμονία. Σημαντικότατο ρόλο όμως στην έξαρση των πολιτικών παθών στην Κύπρο, στον διχασμό του λαού και την πόλωση, στον οξύ και ακραίο κομματικό φανατισμό, είχαν διαδραματίσει και τα γεγονότα στην Ελλάδα: ο εμφύλιος πόλεμος. Η σκληρή μάχη ανάμεσα σε Εθνικόφρονες και Κομμουνιστές. Η μεγάλη πολιτική αντιπαλότητα και οι αντιθέσεις αυτές μεταφέρθηκαν σε όλους τους τομείς της κυπριακής κοινωνίας – αναπόφευκτα και στον κυπριακό αθλητισμό. Κατάληξη όλων τούτων ήταν να επέλθει το 1948 η μεγάλη ρήξη. Την χρονιά εκείνη εξαιτίας της μεγάλη διαμάχης ιδρύθηκαν σωματεία που ιδεολογικά ανήκαν στην αριστερή παράταξη και από τότε τα σωματεία διαχωρίστηκαν σε «Δεξιά» και «Αριστερά». Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία πως τούτη η εξέλιξη αποτέλεσε έναν από τους σημαντικότερους σταθμούς στην ιστορία του κυπριακού αθλητισμού και του ποδοσφαίρου ειδικότερα. Όλα σχεδόν τα σωματεία ταυτίστηκαν από τότε με συγκεκριμένους κομματικούς χώρους και ουδέποτε, σε αυτή την εξηντάχρονη πορεία, απέβαλαν τον κομματικό τους μανδύα, τον κομματικό τους χαρακτήρα.

Η διάσπαση

Ο Εμφύλιος σπαραγμός στην Ελλάδα, όπως προαναφέραμε, είχε άμεσο αντίκτυπο
στην Κύπρο και δυστυχώς επηρέασε καίρια και τον κυπριακό αθλητισμό. Το 1948, ο ΣΕΓΑΣ ( Σύνδεσμος Ελληνικών Γυμναστικών και Αθλητικών Σωματείων), η επίσημη Αθλητική αρχή σε Ελλάδα και Κύπρο, που τάχθηκε υπέρ της δεξιάς παράταξης στην Ελλάδα, απαίτησε από τους Γυμναστικούς Συλλόγους στην Κύπρο και τους αθλητές τους να υπογράψουν δηλώσεις καταδίκης των «κομμουνιστών -συμμοριτών και της δράσης τους» και ταυτόχρονα να δηλώσουν «εθνικόφρονων φρονημάτων». Οι Γυμναστικοί Σύλλογοι και οι δεξιοί αθλητές υπέγραψαν τις δηλώσεις αυτές, ενώ αντίθετα οι αριστεροί αθλητές αρνήθηκαν να το πράξουν. Η πρώτη μεγάλη αντίδραση προήλθε από δύο πρωταθλητές του ΓΣΕ, τους Αντώνη Τότση και Νική Γεωργίου, οι οποίοι εκδιώχθηκαν από τον Σύλλογο και τους απαγορεύθηκε η είσοδος στο στάδιο ΓΣΕ. Ακολούθησαν και άλλες διαγραφές αθλητών. Οι εκδιωχθέντες και αποχωρούντες αθλητές και παράγοντες προχώρησαν στις 7 Μαρτίου του 1948 στην ίδρυση νέου σωματείου στο οποίο δόθηκε η ονομασία Νέα Σαλαμίνα.

Στη Λάρνακα, οι αριστεροί αθλητές και παράγοντες αποφάσισαν στις 10 Απριλίου του 1948 την ίδρυση του σωματείου ΑΛΚΗ. Στις 29 Απριλίου του ’48, ο ΣΕΓΑΣ αποφάσισε να ματαιώσει τους 14ους Παμπάφιους Αγώνες Στίβου, όταν ο Γυμναστικός Σύλλογος «Κινύρας», που θα διοργάνωνε τους αγώνες, αρνήθηκε να προσυπογράψει διαμαρτυρία του Μητροπολίτη Πάφου με την οποία καταδικαζόταν το παιδομάζωμα (αυτή η κατηγορία καταλογιζόταν στους αριστερούς κατά τον Εμφύλιο στην Ελλάδα). Το κλίμα είχε οξυνθεί επικίνδυνα και ήταν ιδιαίτερα βαρύ σε ολόκληρη την Κύπρο. Εξαιτίας της μεγάλης διαμάχης που ξέσπασε, πολλοί αριστεροί αθλητές αποφάσισαν να απόσχουν από τους 23ους Παγκύπριους αγώνες στίβου που έγιναν στην Λεμεσό στις 1-2 Μαΐου. Μετά από αυτή την εξέλιξη οι Γυμναστικοί Σύλλογοι πήραν σκληρότερα μέτρα αποκλείοντας αριστερούς αθλητές και απαγορεύοντας τους την είσοδο στα στάδια. Στην Λάρνακα ο ΓΣΖ απαγόρευσε στην Αλκή να χρησιμοποιεί το στάδιο, καθώς επίσης και την εγγραφή μελών «που δεν είχαν κλείσει μέσα τους την Ελλάδα». Στην Αμμόχωστο ο ΓΣΕ έκλεισε τις πόρτες του στη Νέα Σαλαμίνα και κάλεσε σε απολογία αθλητές που είχαν υπογράψει διακήρυξη ενάντια στις θέσεις του ΣΕΓΑΣ.

Το κλίμα στη Λευκωσία

Εκείνη την περίοδο στην Λευκωσία ιδρύθηκε ο Ορφέας ενώ η κρίση στον ΑΠΟΕΛ, που επέφερε και την διάσπαση του, ξέσπασε στις 23 Μαίου του 1948 όταν το συμβούλιο του σωματείου απέστειλε τηλεγράφημα στον ΣΕΓΑΣ, με την ευκαιρία των Πανελληνίων Αγώνων στίβου, στο οποίο ευχόταν «όπως τερματισθεί η Εθνοκτόνος ανταρσία». Οι αριστεροί παράγοντες και αθλητές του ΑΠΟΕΛ θεώρησαν τον χαρακτηρισμό ως πρόκληση και κομματική τοποθέτηση του σωματείου και ζήτησαν την απολογία του συμβουλίου το οποίο επέμεινε πως το τηλεγράφημα δεν είχε οιονδήποτε κομματικό χαρακτήρα. Οι ποδοσφαιριστές που αντέδρασαν ( Κώστας Λυμπουρής, Αγησίλαος Τσιαλής, Γωγάκης Καραγιάννης, Αντρέας Καρυόλου, Τάκης Σκαλιώτης και Γιώργος Χριστοδούλου) τιμωρήθηκαν με αποκλεισμό.

Ενδεικτικά του κλίματος που επικρατούσε είναι και τα δημοσιεύματα του τύπου (Νέος Κυπριακός Φύλαξ 26/5/1948): «ΟΞΩ από τα γήπεδα μας. Κάμετε δικά σας και φροντίστε να υποταχθείτε στην Ρωσσικήν Ομοσπονδίαν Ποδοσφαίρου. Εις τα δικά μας γήπεδα θα μπαίνουν μόνον εκείνοι που σκέπτονται ως Ελληνες και όχι εκείνοι που εξυμνούν τους προδότας…..«Το ζήτημα της εκκαθαρίσεως των σωματείων από τους κομμουνιστάς δεν είναι ενδοσωματειακόν. Είναι πολιτικόν ευρύτατης σημασίας. Αποτελεί μέρος του αντικομμουνιστικού αγώνος δηλαδή μέρος του Εθνικού αγώνος. Διότι πρωταρχική προυπόθεσις επιτυχίας του Εθνικού αγώνος είναι η εξαφάνισις του κομμουνισμού».

Η ίδρυση νέου σωματείου στην Λευκωσία είχε δρομολογηθεί και στις 4 Ιουνίου 1948, με πρωτοβουλία του ιατρού και Δημοτικού συμβούλου Λευκωσίας Ματθαίου Παπαπέτρου, πραγματοποιήθηκε η ιδρυτική συνέλευση. Στις 17 του ίδιου μήνα έγινε η καταστατική συνέλευση και δόθηκε στο νέο σωματείο η ονομασία Αθλητικός Σύλλογος Ομόνοια Λευκωσίας. Τα νέα σωματεία προχώρησαν στην δημιουργία δικής τους ξεχωριστής Ομοσπονδίας, της ΚΕΠΟ (Κυπριακή Ερασιτεχνική Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία). Το κυπριακό ποδόσφαιρο είχε διασπαστεί. Στη δύναμη της ΚΟΠ παρέμειναν τα σωματεία που ιδεολογικά ανήκαν στην δεξιά παράταξη ενώ στην ΚΕΠΟ αγωνίζονταν τα σωματεία που πρόσκειντο στην αριστερά. Το 1953, το κυπριακό ποδόσφαιρο, μετά από πενταετή διαχωρισμό, ενοποιήθηκε με την ένταξη στην δύναμη της ΚΟΠ των ομάδων της ΚΕΠΟ η οποία διαλύθηκε.

Δυστυχώς όμως παρά την ενοποίηση οι βαθιά ριζωμένες διαφορές, ο διχασμός και η προκατάληψη παρέμειναν. Η κομματικοποίηση είχε τόσο πολύ εμπεδωθεί που συνέχισε να ταλανίζει τον χώρο του κυπριακού ποδοσφαίρου. Ο φανατισμός, το μίσος, οι αντιπαλότητες μεταξύ δεξιών και αριστερών ομάδων, μεταξύ δεξιών και αριστερών οπαδών, ποτέ δεν εξέλειπαν. Το κυπριακό ποδόσφαιρο παρέμεινε δυστυχώς δέσμιο της νοσηρής αυτής κατάστασης και νοοτροπίας. Οι πολιτικές αντιπαραθέσεις στον χώρο του κυπριακού ποδοσφαίρου- παρόλο που μερικώς εξασθένισαν και ξεθώριασαν εξαιτίας της ιδεολογίας του χρήματος κυρίως- υφίστανται μέχρι και τις μέρες μας. Οι ιδεολογικές διαχωριστικές γραμμές είναι ευδιάκριτες, όπως και η διαπλοκή της πολιτικής με το ποδόσφαιρο. Απλώς υπάρχουν περίοδοι που το φαινόμενο της πολιτικοποίησης-κομματικοποίησης βρίσκεται σε ύφεση ή έξαρση αναλόγως των συνθηκών…

2 Comments

  1. ronis
    27 Μαρτίου 2014 15:23

    AEL to mono kathara athlitiko somatio stin kypro

  2. Pingback

Σχολιάστε

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>