Γράφει:

Χώροι Πολιτισμού: Παγκύπριο Μεσαιωνικό Μουσείο- Κάστρο Λεμεσού

της Κούλας Χαρίτωνος

Κάστρο Λεμεσού. Διεύθυνση: Οδός Κάστρου (κοντά στο παλαιό λιμάνι Λεμεσού)
Ώρες λειτουργίας: Τρίτη-Σάββατο 09:00-17:00, Κυριακή: 10:00-13:00, Δευτέρα: κλειστό
Τιμή εισιτηρίου: €3,42

Στην καρδιά του ιστορικού κέντρου της Λεμεσού βρίσκεται το κάστρο της πόλης, το οποίο φιλοξενεί σήμερα μέρος της Μεσαιωνικής Συλλογής του Κυπριακού Μουσείου.

Οι περισσότεροι γνωρίζουν το Κάστρο αυτό ως το «Κάστρο του Ριχάρδου και της Βερεγγάριας», ονομασία όμως που βασίζεται σε μια παράδοση που ιστορικά είναι λανθασμένη, μιας και το 1191 μ.Χ, χρονολογία που ο Ριχάρδος βρισκόταν στην Κύπρο, το συγκεκριμένο φρούριο δεν είχε κτιστεί ακόμη.

Το φρούριο, στη σημερινή του μορφή, χρονολογείται στην περίοδο της Τουρκοκρατίας (1590 μ.Χ). Πολλές υπήρξαν οι χρήσεις του κατά τη διάρκεια των αιώνων (π.χ φυλακή) προτού καταλήξει από το 1987 και έπειτα να στεγάζει αυτή τη σημαντική μεσαιωνική συλλογή.

Τα εκθέματα του μουσείου χρονολογούνται από το 400-1870μ.Χ και αντικατοπτρίζουν πτυχές της οικονομικής, κοινωνικής και θρησκευτικής ζωής σε σημαντικές ιστορικές περιόδους του νησιού (Βυζαντινή, Φραγκοκρατία, Ενετοκρατία, Τουρκοκρατία). Η συλλογή περιλαμβάνει όπλα, πανοπλίες, εργαλεία, χρηστικά αντικείμενα και αντικείμενα λατρείας, κοσμήματα, λύχνους, μεσαιωνικές εγχάρακτες ταφόπλακες, καθώς επίσης και αρχιτεκτονικά μέλη που προέρχονται από βυζαντινά και γοτθικά κτίρια. Αυτό που θα εντυπωσιάσει τον επισκέπτη είναι τα γύψινα εκμαγεία από το γλυπτό διάκοσμο του μεσαιωνικού καθεδρικού ναού της Αγ. Σοφίας στην κατεχόμενη Λευκωσία. Επίσης, στο μουσείο παρουσιάζεται πλούσιο φωτογραφικό υλικό που αφορά τόσο εκκλησιαστικά μνημεία, όσο και βυζαντινές και μεσαιωνικές οχυρώσεις της Κύπρου.

Η συλλογή αναδεικνύεται απόλυτα από την επιβλητική ατμόσφαιρα του Κάστρου, καθώς και από την αρχιτεκτονική του χώρου. Αναμφισβήτητα, τα εκθέματα έχουν τη στέγη που τους ταιριάζουν και αυτό βοηθάει ώστε ο επισκέπτης να βιώσει μια αληθινή εμπειρία και να αντλήσει τόσο γνώσεις, όσο και ευχαρίστηση από την επίσκεψη.

Ποιοι είναι όμως οι επισκέπτες που βιώνουν αυτή τη μουσειακή εμπειρία;

Ένα ποσοστό σίγουρα αφορά στους μαθητές. Τα παιδιά εξάλλου θα αποτελέσουν τους μελλοντικούς επισκέπτες του μουσείου, έτσι ορθώς το ΥΠΠ εφαρμόζει ένα πρόγραμμα Μουσειακής Αγωγής στο Κάστρο. Ένα άλλο μεγάλο ποσοστό επισκεπτών είναι φυσικά οι τουρίστες, που καταφθάνουν στο χώρο κυρίως σε οργανωμένες ομάδες. Δυστυχώς, ένα πολύ μικρό ποσοστό των επισκεπτών αποτελούν οι συμπατριώτες μας, καθώς πολλοί από αυτούς δε γνωρίζουν καν ότι το φρούριο λειτουργεί ως μουσείο. Δε νομίζω η ευθύνη να βαραίνει αποκλειστικά αυτούς.

Έχει ξαναειπωθεί από τη στήλη αυτή, ότι τα μουσεία μας δεν μπορούν να παραμένουν απομονωμένα από τους πολίτες και να λειτουργούν με εσωστρέφεια. Δείγμα εσωστρέφειας μπορεί να θεωρηθεί και το ωράριο λειτουργίας στο Κάστρο, αφού ένα ωράριο 9:00-17:00 δεν ευνοεί την επισκεψιμότητα. Ένα πιο διευρυμένο και ευέλικτο ωράριο, σίγουρα, θα εξυπηρετούσε καλύτερα τους επισκέπτες, ειδικά στη συγκεκριμένη περιοχή, η οποία τα τελευταία χρόνια είναι εμφανώς αναζωογονημένη. Είναι κρίμα, που τέτοια ωράρια τα βλέπουμε μόνο σε ιδιωτικούς οργανισμούς, ενώ κρατικοί οργανισμοί – που ως τέτοιοι θα έπρεπε να λειτουργούν προς όφελος των πολιτών του κράτους – παραμένουν ανήμποροι να ακολουθήσουν.

Ιδιωτική πρωτοβουλία εξάλλου, ήταν αυτή που πέτυχε την τόσο σημαντική ανάπλαση της περιοχής γύρω από το Κάστρο. Παρόλα αυτά, το μουσείο μέχρι στιγμής δεν το έχει εκμεταλλευτεί ∙ για τους πολίτες παραμένει απλά ένα αρχιτεκτονικό σημείο αναφοράς και όχι ένας ουσιαστικός πολιτιστικός πυρήνας [ένας καρναβαλίστικος χορός και δυο-τρεις μουσικές/θεατρικές βραδιές το καλοκαίρι δε θα έλεγα ότι το καθιστούν τέτοιον]. Τα ψηλά κάγκελα που περιβάλλουν το φρούριο, υψώνονται ως άλλα καβαφικά τείχη και εμποδίζουν τη ‘σωστή’ λειτουργία του μουσείου.

Μήπως ήρθε ο καιρός να σκεφτούμε σοβαρά το καθεστώς διαχείρισης και λειτουργίας των μουσείων μας; Μήπως ένα επιχειρηματικό μοντέλο, με κρατική στήριξη και έλεγχο να είναι κάτι που ίσως αξίζει να δοκιμάσουμε;

Η Κούλα Χαρίτωνος είναι εκπαιδευτικός

Σχολιάστε

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>