Γράφει:

Εν αρχή ην το ντόπιγκ…

του Κυριακού Γιάγκου

Η αποκάλυψη του θέματος της χρήσης απαγορευμένων ουσιών από τους αθλητές της εθνικής ομάδας άρσης βαρών της Ελλάδος προκάλεσε σε όλους μας θλίψη και προβληματισμό. Θλίψη, γιατί η συγκεκριμένη εθνική ομάδα ήταν μια από τις επίσημες αγαπημένες όλου του Ελληνισμού που αντικατόπτριζε αυτό που στην σύγχρονη ιστορία του θεωρούσε ότι έχει χάσει, δηλαδή το πάθος και τη δύναμη για νίκη, τη ρώμη και τη λεβεντιά, την υπεροχή. Προβληματισμό, γιατί ακόμα και μέσα στους κόλπους μιας ομάδας που στα μάτια της πλειονότητας των Ελλήνων θεωρείτο αγνή, καθαρή και τίμια, κατάφερε να διεισδύσει ο δόλος και η προσπάθεια διατήρησης της κορυφής με αθέμιτα μέσα, κάτι το οποίο μακράν απέχει από αυτό που πρεσβεύουν οι αξίες του ελληνισμού, οι οποίες ήταν από τα θεμελιώδη, όπως πιστεύαμε, συστατικά των επιτυχιών της εθνικής μας ομάδας.

Σκοπός του παρόντος άρθρου είναι η επισκόπηση των κατηγοριών των ουσιών και η σύντομη αναφορά στις επιδράσεις τους στον οργανισμό.

Η ιστορία του ντόπιγκ

Σύμφωνα με την WADA (World Anti-Doping Agency), φαρμακοδιέγερση (ντόπιγκ) είναι η παρουσία μιας απαγορευμένης ουσίας ή των μεταβολιτών της σε βιολογικά δείγματα ενός αθλητή ή ζώου και η χρήση ή προσπάθεια για χρήση μιας απαγορευμένης ουσίας ή μιας απαγορευμένης μεθόδου με απώτερο σκοπό την αύξηση της αγωνιστικής απόδοσης. Οι χρήσεις των διαφόρων ουσιών ποικίλλουν και συνίστανται σε αύξηση της αγωνιστικής απόδοσης, μείωση της αγωνίας, αύξηση της μυϊκής μάζας, μείωση του σωματικού βάρους και συγκάλυψη χρήσης άλλων ουσιών.

Ο δόλος και η απάτη είναι τόσο παλιά, όσο και το προπατορικό αμάρτημα. Θα μπορούσε κάποιος κάλλιστα να ισχυριστεί ότι οι πρωτόπλαστοι, παραβαίνοντας τις οδηγίες του Θεού και λαμβάνοντας μια απαγορευμένη τροφή που θα τους καθιστούσε παντοδύναμους, με την πολύ ευρεία έννοια, ‘ντοπαρίστηκαν’. Οι πρώτες σύγχρονες μαρτυρίες φαρμακοδιέγερσης καταγράφονται στις αρχές των δύο προηγούμενων αιώνων. Το 1807 ο Βρετανός δρομέας Abraham Wood παραδέχτηκε ότι έκανε χρήση λάβδανου (βάμματος οπίου) για να μείνει άγρυπνος και σε διέγερση για ένα 24ωρο πριν από ένα αγώνα αντοχής. Το 1904 ο Αμερικανός αθλητής Tom Hicks στα πλαίσια των Ολυμπιακών Αγώνων του 1904 στο Σεντ Λούις έλαβε στρυχνίνη, ουσία που είναι ναρκωτικό, πριν τη διεξαγωγή του μαραθωνίου δρόμου. Το τέλος του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου σηματοδότησε την έκρηξη στη χρήση των απαγορευμένων ουσιών. Υπήρχε η εμπειρία από τη χρήση αμφεταμινών στους στρατιώτες λόγω της διεγερτικής τους δράσης και η γνώση αυτή πέρασε στον αθλητισμό, ο οποίος υπήρξε ένας από τους βασικούς χώρους και πεδία ανταγωνισμού μεταξύ του τότε δυτικού και ανατολικού κόσμου. Έτσι, αποκαλύφθηκε ότι οι ποδηλατικές ομάδες της Ολλανδίας και της Ιταλίας έκαναν χρήση αμφεταμινών, ενώ αθλητές από το πρώην ανατολικό μπλοκ χρησιμοποιούσαν την τεστοστερόνη σαν ουσία για αύξηση των αθλητικών τους επιδόσεων.

Παράλληλα όμως άρχισαν να καταγράφονται και οι πρώτες απώλειες με τους ποδηλάτες Tom Simpson (1967) στο γύρο της Γαλλίας και Marco Pandani (1988) στο γύρο της Ιταλίας, να αφήνουν την τελευταία τους πνοή, ενώ αγωνίζονταν. Μεσολάβησε η κολυμβήτρια Susana Franks το 1977, αλλά θεωρείται δεδομένο ότι πολλές απώλειες αθλητών που επισήμως αποδόθηκαν σε παθολογικά αίτια, σχετίζονται με τη χρήση απαγορευμένων ουσιών. Ακόμα πρέπει να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι πολλοί θάνατοι που σχετίζονται με τη φαρμακοδιέγερση συμβαίνουν χρόνια μετά και αφού οι αθλητές ολοκληρώσουν την καριέρα τους λόγω των μακροχρόνιων βλαβών που προκαλεί η λήψη τους στον οργανισμό.

Η φύση και οι επιπτώσεις του

Πολλές είναι οι κατηγορίες των ουσιών που σχετίζονται με το ντόπιγκ. Σε αυτές περιλαμβάνονται τα διεγερτικά, τα ναρκωτικά, οι β-2 αγωνιστές, τα αναβολικά στεροειδή, οι παράγοντες με αντι-οιστρογόνο δράση, οι ορμόνες και οι παράγοντες συγκάλυψης. Από αυτές, κάποιες είναι απαγορευμένες μονίμως (ανδρογόνα αναβολικά στεροειδή, β-2 αγωνιστές, παράγοντες συγκάλυψης), ενώ κάποιες άλλες απαγορεύονται μόνο κατά τη διάρκεια αθλητικών δραστηριοτήτων (διεγερτικά, ναρκωτικά κανναβινοειδή).

Η μακροχρόνια χρήση τέτοιων ουσιών συνεπάγεται βαρύτατες επιπτώσεις στον οργανισμό, οι οποίες συνοπτικά αφορούν πρωτίστως το καρδιαγγειακό σύστημα και προκαλούν σοβαρές και δυνητικά θανατηφόρες αρρυθμίες, υπερτροφία της καρδιάς δηλαδή πάχυνση των τοιχωμάτων της, που μπορεί να προκαλέσει καρδιακή ανεπάρκεια, παρατεταμένο σπασμό στις στεφανιαίες αρτηρίες που οδηγεί σε οξέα εμφράγματα και νέκρωση του μυοκαρδίου, θρόμβωση περιφερικών και κεντρικών αγγείων, διαταραχές ηλεκτρολυτών, διαταραχές του λιπιδαιμικού προφίλ με αποτέλεσμα την προαγωγή της δημιουργίας της αθηρωματικής πλάκας καθώς επίσης και υπερτασικές κρίσεις.

Κάποιες ουσίες καταργούν το αίσθημα του πόνου και το αίσθημα της κούρασης που είναι προστατευτικά για τον οργανισμό, αφού τον προειδοποιούν ότι έχει φτάσει σε επικίνδυνα όρια. Για το λόγο αυτό έχουν καταγραφεί θάνατοι αθλητών από θερμοπληξία και υπερβολική εξάντληση. Οι ουσίες αυτές έχουν επιπτώσεις και στο ψυχισμό του αθλητή, αφού συχνά προκαλούν μανιοκαταθλιπτικές αντιδράσεις, τάσεις αυτοκαταστροφής, διαταραχές του ύπνου και της συγκέντρωσης, ευερεθιστότητα και επιθετική συμπεριφορά.

Είναι καθολικά αποδεκτό ότι η φαρμακοδιέγερση είναι συνυφασμένη με το σύγχρονο αθλητισμό και η πορεία τους είναι παράλληλη. Είναι επίσης καθολικά αναγνωρισμένο το γεγονός ότι οι μέθοδοι φαρμακοδιέγερσης βρίσκονται πάντα ένα βήμα μπροστά από τις αντίστοιχες μεθόδους ανίχνευσής τους. Για το λόγο αυτό η WADA έχει προσθέσει στις απαγορευμένες μεθόδους, χωρίς να έχει τεκμηριωθεί ακόμα ότι χρησιμοποιείται μια τέτοια πρακτική, τη γονιδιακή φαρμακοδιέγερση δηλαδή τη μη θεραπευτική χρήση κυττάρων, γονιδίων και γενετικών στοιχείων καθώς και την τροποποίηση της γονιδιακής έκφρασης με σκοπό τη βελτίωση της αθλητικής απόδοσης.

Θλιβερό είναι ότι στις συνειδήσεις όλων μας έχει καθιερωθεί ότι πρωταθλητισμός και φαρμακοδιέγερση είναι αλληλένδετα. Η άκρατη επιθυμία για παγκόσμιες επιδόσεις καθώς και τα τεράστια οικονομικά και άλλα οφέλη που αυτή συνεπάγεται, τόσο για τον αθλητή όσο και για ολόκληρο το οικοδόμημα που βρίσκεται πίσω του (εταιρείες, χορηγοί κλπ), έχουν υποβιβάσει αυτούς οι οποίοι θα έπρεπε να είναι οι πραγματικοί πρωταγωνιστές και οι αληθινοί πρεσβευτές των ιδεωδών που υπηρετεί ο αθλητισμός, σε εξιλαστήρια θύματα των τηλεοπτικών παραθύρων, έρμαια στις ορέξεις δημοσιογράφων-κατηγόρων, αφήνοντας τους πραγματικά ένοχους άθικτους, άσπιλους και αμόλυντους.

Ο Κυριακός Γιάγκου είναι γιατρός

Σχολιάστε

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>