Γράφει:

Ο ιδεαλισμός του κ. Χριστόφια σε δοκιμασία

του Γιώργου Κέντα

Η νέα περίοδος στο Κυπριακό παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Έχει δημιουργηθεί η εντύπωση ότι προετοιμάζεται μια νέα διαδικασία διαπραγμάτευσης, η οποία θα οδηγήσει σε συμφωνημένη λύση του προβλήματος το συντομότερο δυνατό. Ο νέος Πρόεδρος της Κύπρου έχει πει πολλές φορές ότι αυτή η προσπάθεια δεν πρέπει να αποτύχει. Ο κ. Χριστόφιας εξελέγη στην Προεδρία του κράτους με την υπόσχεση ότι θα δώσει μια νέα ώθηση στο Κυπριακό, στη βάση μιας νέας προσέγγισης. Επενδύει πολλά στην προσωπική του σχέση με τον ηγέτη της τουρκοκυπριακής κοινότητας και επιδιώκει να αναθεωρήσει τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται το κυπριακό. Στη βάση αυτής της προσέγγισης, η λύση του κυπριακού θα πρέπει να αναζητηθεί στο πλαίσιο της αμοιβαίας κατανόησης, του κοινού οράματος και της αγαστής συνεργασίας ανάμεσα στις ηγεσίες των δύο κοινοτήτων.

Είναι ίσως η πρώτη φορά που το Κυπριακό αντιμετωπίζεται στο πλαίσιο ενός ρομαντικού ιδεαλισμού, ο οποίος εκπηγάζει από μια βαθιά προσωπική πεποίθηση ενός ηγέτη. Στο παρελθόν εκφράστηκε πολλές φορές η άποψη ότι η λύση του Κυπριακού πρέπει να προέλθει από τους Κύπριους για τους Κύπριους, χωρίς ξένες παρεμβάσεις και χωρίς πειθαναγκασμό. Ο κ. Χριστόφιας είναι ίσως ο πρώτος Πρόεδρος της Κύπρου που επιδιώκει να αναδείξει αυτό το ζήτημα σε μια μορφή ιδεολογίας με πολιτικό προσανατολισμό. Ίσως να ξάφνιασε τους ξένους παρατηρητές, διπλωμάτες, ακαδημαϊκούς και δημοσιογράφους, όταν στο πλαίσιο ομιλίας του στο Ευρωπαϊκό Κέντρο Πολιτικής στις Βρυξέλες υποστήριξε ότι οι πρόνοιες της συμφωνίας του με τον κ. Ταλάτ στις 23 Μαΐου, που αφορούσαν στον «νέο συνεταιρισμό» και στα «δύο συνιστώντα κράτη», βασίστηκε στην πεποίθησή του ότι χρειάζεται να βοηθήσει τον φίλο του. Κάποιοι ίσως να ερμήνευσαν αυτή την κίνηση ως μια κίνηση τακτικής που εντάσσεται στο πλαίσιο μιας νέας ρητορικής προσέγγισης και αποσκοπεί στη δημιουργία εντυπώσεων, ενώ κάποιοι άλλοι ίσως να την ερμήνευσαν ως μια ένδειξη ελαστικότητας και καλής πρόθεσης να διευκολυνθεί η νέα διαδικασία.

Είναι γεγονός ότι η ρητορική και το ύφος του κ. Χριστόφια υποδεικνύει μια εναλλακτική διαδικασία για το κυπριακό, η οποία υπερβαίνει την κλασική έννοια της διαπραγμάτευσης, δηλαδή τη διαδικασία εκείνη που έγινε γνωστή ως μια συνεχής σύγκρουση συμφερόντων και αντιλήψεων και η οποία θα μπορούσε να καταλήξει είτε σε ένα ετεροβαρή συμβιβασμό, είτε σε ένα οδυνηρό αδιέξοδο. Ο κ. Χριστόφιας φαίνεται να πιστεύει ότι υπάρχουν περιθώρια οικοδόμησης μιας αίσθησης κοινού συμφέροντος ανάμεσα στις ηγεσίες των δύο κοινοτήτων, το οποίο θα υπερβαίνει τις σκοπιμότητες και υποδείξεις τρίτων μερών. Με άλλα λόγια, ο κ. Χριστόφιας φαίνεται να πιστεύει ότι ο κ. Ταλάτ μπορεί να απεμπλακεί από τη γραμμή της Άγκυρας στο κυπριακό και να συνεργαστεί μαζί του, έτσι ώστε να οικοδομήσουν από κοινού μια νέα πολιτική πλατφόρμα για την αντιμετώπιση των κρίσιμων πτυχών της διαδικασίας επανένωσης.

Μέχρι σήμερα, ο ιδεαλισμός του κ. Χριστόφια βρέθηκε πολλές φορές αντιμέτωπος με τον σκληρό πραγματισμό του κ. Ταλάτ. Η πεποίθηση ή η ελπίδα ότι ο Τουρκοκύπριος ηγέτης είναι σε θέση να κτίσει μαζί με τον κ. Χριστόφια μια νέα αντίληψη για το κυπριακό πρόβλημα και μια νέα διαδικασία αντιμετώπισης αυτού του προβλήματος, ίσως να είναι αποτέλεσμα κάποιων υπολογισμών ή μιας ενδόμυχης προσδοκίας του κ. Χριστόφια. Η εικόνα του κ. Ταλάτ ως ενός ηγέτη ο οποίος αντιλαμβάνεται την ουσία του Κυπριακού προβλήματος με διαφορετικό τρόπο απ’ ό,τι η Άγκυρα δεν οικοδομήθηκε στη βάση κάποιων πράξεων του Τουρκοκύπριου ηγέτη, ούτε μπορεί να θεωρηθεί απότοκο της εκδήλωσης κάποιων προθέσεών του. Αυτή η εικόνα είναι αποτέλεσμα μιας συστηματικής προσπάθειας κάποιων μέσων μαζικής ενημέρωσης, αναλυτών και διαμεσολαβητών, οι οποίοι προσπάθησαν να προωθήσουν ένα συγκεκριμένο προφίλ για τον κ. Ταλάτ, κυρίως σε αντιπαραβολή με τον κ. Ντεκτάς. Στην ουσία, ο κ. Ταλάτ εμφανίζεται και λειτουργεί ως ένας ηγέτης ενός μη αναγνωρισμένου κράτους, το οποίο επιδιώκει την άμεση αναγνώρισή του ως ένα ισότιμο συνιστών κράτος , στο πλαίσιο ενός εν δυνάμει νέου συνεταιρισμού με το «ελληνοκυπριακό συνιστών κράτος». Επιπλέον, ο κ. Ταλάτ δεν φαίνεται να έδειξε μέχρι σήμερα κάποια πρόθεση αλλαγής τακτικής ή διάθεση σύμπλευσης με την ιδεολογική προσέγγιση του κ. Χριστόφια στο Κυπριακό.

Πολύ σύντομα ο κ. Χριστόφιας θα βρεθεί αντιμέτωπος με τα όρια της ιδεαλιστικής του προσέγγισης και ίσως να αναγκαστεί να κάνει στροφή προς τον πραγματισμό του κυπριακού. Όσο πλησιάζει η ώρα που θα πρέπει να ληφθεί η απόφαση για έναρξη απευθείας διαπραγματεύσεων, τόσο θα αυξάνεται και ο προβληματισμός του για την τακτική που πρέπει να ακολουθήσει. Το βασικό ζήτημα για τον κ. Χριστόφια είναι ο καθορισμός των ορίων της ελαστικότητας στην τακτική που θα ακολουθήσει και των ορίων της ρητορικής του περί καλής πρόθεσης. Σε αυτή την κομβική περίοδο στην οποία βρίσκεται το κυπριακό, δεν είναι προς το συμφέρον της ελληνοκυπριακής πλευράς να παρεξηγηθούν οι προθέσεις του κ. Χριστόφια. Ο Κύπριος Πρόεδρος δεν φαίνεται να επιδιώκει τον ρόλο του καλού παιδιού στο οποίο οι τρίτοι διαμεσολαβητές θα στρέφονται κάθε φορά που χρειάζεται να γίνουν τακτικές υποχωρήσεις. Όσο πιο σύντομα αποκατασταθεί η ισορροπία ανάμεσα στον ιδεαλισμό και τον πραγματισμό της πολιτικής του Κύπριου Προέδρου, τόσο πιο σύντομα θα συνειδητοποιήσει τις ρεαλιστικές δυνατότητες έναρξης γόνιμων απευθείας διαπραγματεύσεων και τις εναλλακτικές επιλογές που απομένουν σε περίπτωση δυστοκίας στην προετοιμασία αυτών των διαπραγματεύσεων.

Σχολιάστε

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>