Γράφει:

Η έννοια της κοινής γλώσσας και Ελληνικές κοινές

Γλωσσικά κοσκυλμάτια

 

Κοινή (standard) μπορεί να οριστεί ως η γλωσσική ποικιλία, που έχει γραπτό τύπο, και περιγράφεται ή και ρυθμίζεται σε γραμματικές και λεξικά. Αναγνωρίζεται από μια κοινότητα ως κώδικας επικοινωνίας με κύρος και χρησιμοποιείται κυρίως για επίσημες, υψηλές λειτουργίες. Δημιουργείται και καθιερώνεται σε εμπορικά, πνευματικά, κοινωνικά και πολιτικά κέντρα. Διαθέτει χρησιμότητα, διότι μέσω αυτής επικοινωνούν ομόγλωσσοι ομιλητές διαφόρων διαλεκτικών ποικιλιών.

Η Ελληνική γλώσσα στην ιστορ?α της είχε τέσσερεις Κοινές μορφές, δηλαδή μορφές που ήταν σε χρήση από όλους τους Έλληνες. Η πρώτη Κοινή ήταν στα προϊστορικά χρόνια. Αυτή δεν παραδίδεται από τη γραφή, αλλά κατασκευάζεται από τους γλωσσολόγους από τα στοιχεία των αρχαίων ελληνικών διαλέκτων. Από την προϊστορική αυτή Κοινή κατάγονται οι αρχαίες διάλεκτοι.

Η δεύτερη Κοινή είναι η μορφή που δημιουργήθηκε και διαδόθηκε στα κράτη των διαδόχων του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Βάση της Κοινής αυτής αποτελεί η Αττική διάλεκτος, η οποία απέκτησε κύρος για τα έργα που γράφτηκαν σ” αυτή, και άρχισε να διαδίδεται με την ηγεμονία των Αθηνών, πολιτική και πολιτιστική, στους άλλους Έλληνες. Η Κοινή αυτή είναι γνωστή ως Αλεξανδρινή, γιατί η Αλεξάνδρεια υπήρξε το σπουδαιότερο πληθυσμιακό, εμπορικό και πνευματικό κέντρο του ελληνιστικού κόσμου.

Η τρίτη Κοινή είναι η Βυζαντινή. Αυτή αποτελεί τη γλώσσα της Βυζαντινής αυτοκρατορίας ως συνέχεια της Αλεξανδρινής κοινής. Η νέα Ελληνική γλώσσα, κοινή και διάλεκτοι, κατάγεται από την Κοινή του Βυζαντίου, η οποία εξελίχθηκε και χρησιμοποιήθηκε ως γλώσσα της διοίκησης, της Εκκλησίας και της εκπαίδευσης σε μια αυτοκρατορία που έζησε πάνω από χίλια χρόνια. Η μακροχρόνια χρήση της Βυζαντινής Κοινής εμπόδισε την Ελληνική από τη διάσπαση σε διάφορες Ελληνικές γλώσσες, και διατήρησε την ενότητά της μέχρι σήμερα. Αντίθετα στη Δύση η Λατινική γλώσσα διασπάστηκε σε ξεχωριστές γλώσσες, όπως στην Ιταλική, τη Γαλλική, την Ισπανική και άλλες. Στη διάσπαση αυτή συνέβαλε η δύναμη των εμπόρων των διαφόρων πόλεων, οι οποίοι κατέλαβαν την εξουσία και επέβαλαν τον δικό τους γλωσσικό τύπο. Σήμερα κάτι ανάλογο γίνεται στην Κύπρο, όπου με τη δημιουργία ανεξάρτητου κράτους οι Κύπριοι αναζητούν τις ρίζες τους και ανατρέχουν στην Κυπριακό διάλεκτο.

Η τέταρτη Κοινή της Ελληνικής γλώσσας είναι η σημερινή, η οποία συνδύεται με τη δημιουργία του ελληνικού κράτους. Αυτή περιγράφεται και ρυθμίζεται στη Γραμματική του Τριανταφυλλίδη, και σε λεξικά όπως του Γ. Μπαμπινιώτη και του Ιδρύματος Μανόλη Τριανταφυλλίδη, χρησιμοποιείται στον τύπο, στην εκπαίδευση, στη διοίκηση και αποτελεί την επίσημη γλώσσα Ελλάδας και Κύπρου.

Η Ελληνική γλώσσα είναι μία και ενιαία. Ο χαρακτηρισμός αυτός σημαίνει ότι όλες οι μορφές της αποτελούν μία και την αυτή γλώσσα, την Ελληνική, και όχι διαφορετικές γλώσσες. Η Κύπρος συμμετείχε σε όλες τις μορφές, που πήρε η Ελληνική γλώσσα μέσα στην Ιστορία, είχε τη θέση της μέσα στις αρχαίες διαλέκτους, συμμετείχε στην Αλεξανδρινή Κοινή, στη Βυζαντινή Κοινή και στη νεώτερη Ελληνική.

Συμμετέχοντας στην Κοινή γλώσσα η Κύπρος επικοινωνεί προς την Ιστορία, την παράδοση, την παιδεία, την πνευματική ζωή, ακόμη και τη ψυχαγωγία των Ελλήνων. Ήδη θεωρείται δεδομένο από γλωσσολόγους ότι η Κυπριακή διάλεκτος αποτελεί σήμερα μια δεύτερη Ελληνική Κοινή και ακούγονται εισηγήσεις για παράλληλη διδασκαλία της, ακόμη και για εξεύρεση τρόπου απόδοσής της με ιδιαίτερο τρόπο γραφής. Μια απλή ιδέα, που μπορεί να κατανοήσει και ο μη γλωσσολόγος, είναι ότι συνήθως, όπου υπάρχει ανεξάρτητος τρόπος γραφής, εκεί υπάρχει και διαφορετική γλώσσα. Η γραφή και η λογοτεχνία, η εισαγωγή της γλώσσας στην εκπαίδευση, αλλάζουν τις αντιλήψεις και τις στάσεις, που έχουν οι άνθρωποι για τη γλώσσα, αλλά και για την ταυτότητά τους. Και αυτό έχει σημαντικές επιπτώσεις στην Ιστορία. Ποιές θα ήταν οι επιπτώσεις της απομόνωσης από την Κοινή για ένα ελληνικό κράτος του ούτε ενός εκατομμυρίου; Αν μη τι άλλο θα σήμαινε τον περιορισμό του πνευματικού εκτοπίσματος των Ελληνοκυπρίων στους άλλους ομογλώσσους.

 

Η Νίκη Χριστοδούλου είναι γλωσσολόγος

Σχολιάστε

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>