Γράφει:

ΤΕΚΜΗΡΙΩΜΕΝΑ: Τα τελευταία νομίσματα της Βενετοκρατίας στην Κύπρο

Στη διάρκεια της Βενετικής κυριαρχίας στην Κύπρο (1489-1571) η οθωμανική απειλή για κατάληψη του νησιού ήταν ορατή. Ως εκ τούτου, οι Bενετοί έθεσαν ως πρωταρχικό στόχο την ενίσχυση και οργάνωση της άμυνας της Κύπρου κατασκευάζοντας ή ενισχύοντας τα οχυρωματικά έργα της Λευκωσίας, της Αμμοχώστου και της Κερύνειας.

Στη Λευκωσία κτίστηκαν νέα τείχη και είχαν κυκλικό σχήμα με 12 καρδιόσχημους προμαχώνες, οι οποίοι φέρουν τα ονόματα των οικογενειών που συνέβαλαν στη χρηματοδότηση του έργου. Η κατασκευή ξεκίνησε το 1567 και οι εργάτες πληρώνονταν με ένα πιστωτικό χρήμα, τα φερλίνα, τα οποία στον οπισθότυπο φέρουν τα οικόσημα των οικογενειών που χρηματοδότησαν την κατασκευή των τειχών.

Η κατάληψη της Κύπρου από τους Οθωμανούς έγινε τελικά με την πολιορκία της Λευκωσίας, το καλοκαίρι του 1570, και την πολιορκία της Αμμοχώστου που διήρκεσε ένα έτος, από τον Σεπτέμβριο του 1570 μέχρι τον Αύγουστο του 1571. Ο Βενετός στρατηγός-διοικητής της Κύπρου Μαρκαντώνιος Βραγαδίνος και οι πολιορκούμενοι αντιστάθηκαν με σθένος στην πολιορκία του Μουσταφά πασά. Eντέλει ο Bραγαδίνος υπέγραψε μια έντιμη συνθήκη παράδοσης και στη συνέχεια οι επιζήσαντες υπερασπιστές άνοιξαν τις πύλες στον Mουσταφά πασά. Ο Βραγαδίνος υπέστη μαρτυρικό θάνατο.

Ο Μαρκαντώνιος Βραγαδίνος, στην προσπάθεια του να καλύψει τις ανάγκες του πολέμου για την πληρωμή των στρατιωτών και την αγορά προμηθειών, έκοψε χάλκινα νομίσματα. Όλα τα αργυρά και χρυσά νομίσματα είχαν ήδη εξαφανιστεί από την κυκλοφορία, ενόψει της τουρκικής εισβολής. Τα νομίσματα αυτά είχαν ονομαστική αξία ενός βυζαντίου και προορίζονταν να εξαγοραστούν ως αργυρά μετά τον πόλεμο? χρησίμευαν δηλαδή ως πιστωτικό χρήμα. Στην εμπρόσθια όψη τους φέρουν τον φτερωτό λέοντα του Aγίου Mάρκου, με χρονολογία 1570 στο κάτω μέρος και την επιγραφή PRO REGNI CYPRI PRESIDIO (για την περιφρούρηση του βασιλείου της Kύπρου φρουρά). Στην άλλη όψη ένας μικρός φτερωτός έρωτας, για να θυμίζει, ίσως, τη σχέση της Kύπρου με τη θεά του έρωτα την Αφροδίτη, απεικονίζεται πάνω από την επιγραφή VENETORUM FIDES INVIOLABILIS (με την απαραβίαστη πίστη των Bενετών) και τη λέξη BIZANTE I ή I.F. O νομισματικός τύπος με το I κόπηκε πιθανώς στη Λευκωσία και κυκλοφόρησε σε ολόκληρο το νησί, ενώ ο τύπος I.F πρέπει να κόπηκε στην Aμμόχωστο στη διάρκεια της πολιορκίας της πόλης. Tο F μπορεί να ερμηνευθεί ως το αρχικό γράμμα της Famagusta.

 

Η Ελένη Ζαπίτη είναι η Έφορος του Μουσείου Κυπριακής Νομισματοκοπίας.

 

Περιγραφές φωτογραφιών

1. 1567-1570, Λευκωσία Φερλίνο, μόλυβδος, 6,77 γρ., 30 χιλ., άξονας 12

2. Mαρκαντώνιος Bραγαδίνος, 1570, Αμμόχωστος

Bυζάντιο, AE, 3,34 γρ., 29 χιλ.

Βιβλιογραφία

Άγγελος Γάτος, Διήγησις της τρομεράς πολιορκίας και αλώσεως της Aμμοχώστου κατά το έτος 1571 εκ χειρογράφου τινός του στρατηγού Aγγέλου Γάττου Eξ Oρβιέτου, Δημοσιευθείσα υπό του Iερέως Πολυκάρπου Kατιτζάνη, Mεταφρασθείσα εκ του ιταλικού υπό του Φιλέλληνος Iταλού Πέτρου A. Δανδόλου, Kάιρο 1926.

Λ. Mιχαηλίδου, «Tα Bενετικά Nομίσματα της Συλλογής του Πολιτιστικού Iδρύματος Tραπέζης Kύπρου», Πρακτικά του Διεθνούς Συμποσίου Kύπρος-Bενετία, Kοινές Iστορικές Tύχες, Eλληνικό Iνστιτούτο Bενετίας, Bενετία 2002, 253-262.

Λ. Μιχαηλίδου-Ε. Ζαπίτη, Τα νομίσματα της Κύπρου. Από τη συλλογή του Πολιτιστικού Ιδρύματος Τραπέζης Κύπρου, Πολιτιστικό Ίδρυμα Tραπέζης Kύπρου, Λευκωσία, 2007.

Σχολιάστε

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>