Γράφει:

Ο ρόλος των πανεπιστημίων στον πολιτισμό

Η ανάγκη να βγουν τα πανεπιστήμια έξω από το καβούκι τους

 

Πέρα από τον βασικό εκπαιδευτικό τους ρόλο, τα πανεπιστήμια έχουν να επιτελέσουν και μια άλλη σπουδαιότατη αποστολή να λειτουργήσουν ως πυρήνες και προπύργια της επιστήμης και του πολιτισμού. Είναι ανάγκη στην Κύπρο να υπάρχουν πυρήνες οργανωμένοι και δυναμικοί που να μην εξαρτώνται αναγκαστικά ή πάντα από το επίσημο κράτος αλλά να μπορούν να λειτουργήσουν και πέρα από αυτό και τις επιλογές του στον τομέα του πολιτισμού. Πέρα από το κράτος και παράλληλα με αυτό ώστε να το συμπληρώνουν.

Το πρόβλημα με τον πολιτισμό στην Κύπρο, την προστασία και ανάπτυξή του, παραμένει ορατό. Γιατί πολλούς από τους χώρους-κλειδιά τους λυμαίνονται μετριότητες, με αποτέλεσμα να έχουν δημιουργηθεί καταστάσεις όπου έχουν το πάνω χέρι διάφοροι παρατρεχάμενοι, γραμματείς και φαρισσαίοι, και όχι γνώστες των πολιτιστικών δρώμενων. Υπάρχουν επιτροπές, πχ, που δεν απαρτίζονται από ειδικούς αλλά ελαφριά τη καρδία και με αφάνταστη αλαζονία μοιράζουν βραβεία σε διάφορους διαγωνισμούς, ως ειδικοί. Στην Κύπρο, πάντοτε, που φυσικά, αναίμακτα και απλά είσαι ό,τι δηλώσεις, και ακόμη παραπάνω. Η αυτοαναγόρευση όμως στην σπουδαιότητα και την παντογνωσία δεν δίνει αξία στο κρινόμενο αντικείμενο, αντίθετα το μολύνει. Η ημιμάθεια, η μετριότητα και η προχειρότητα δεν προάγουν πολιτισμό. Προάγουν μόνο σε έναν φαύλο κύκλο τον εαυτό τους. Χρειάζεται σοβαρότητα και επιστημονικότητα για να αποκτήσουν τα πράγματα αξία, αλλιώς τραβούμε και κρατούμε τον πολιτισμό πίσω και αυτό ίσως να πάρει, πιο σύντομα από ό,τι φοβόμαστε, στο μέλλον της Κύπρου και στο δικό μας, εγκληματικές διαστάσεις.

Ο ρόλος των πανεπιστημίων και των ειδικών στην ανατροπή και διακοπή αυτού του φαύλου κύκλου είναι τεράστιος. Και ακόμη δεν τον έχουν διαδραματίσει στο έπακρον. Χρειάζονται άνθρωποι με όραμα, με μόρφωση και με σπονδυλική στήλη στα καίρια σημεία. Στα πανεπιστήμια και σε όλους τους φορείς πολιτισμού, κρατικούς και ιδιωτικούς. Όχι απλά τεχνοκράτες, αλλά άνθρωποι που να εκτιμούν και να προάγουν τη φιλομάθεια, που να αναδεικνύουν το καλό, το άριστο και να μην το θάβουν για να διατηρηθεί η τόσο καθησυχαστική ασφάλεια της μετριότητας, στην οποία επί σειρά ετών πολλοί στην Κύπρο “θριαμβεύουν”. Απλά γιατί ο μονόμματος βασιλεύει στους αόμματους, κατά πως λέει ο πάνσοφος λαός.

Θέλουμε τα πανεπιστήμια να βγουν από το καβούκι τους και να μπουν δυναμικά στο πολιτιστικό γίγνεσθαι. Τα καλά πανεπιστήμια ή μάλλον τα πανεπιστήμια στην καλή έκφανσή τους. Ας έχουμε υπόψιν μας ότι όλοι είμαστε περαστικοί και εφήμεροι από αυτόν τον κόσμο αλλά ο πολιτισμός μένει. Τα πανεπιστήμια, και οι διάφοροι πολιτιστικοί φορείς, δεν ανήκουν στην ομάδα που τα δημιούργησε ούτε στην ομάδα που την συγκεκριμένη στιγμή τα ελέγχει. Δεν ανήκουν ούτε σε καμία υποομάδα. Ανήκουν στον κόσμο και έχουν το ρόλο τους και την αποστολή τους να διαδραματίσουν. Δεν υπάρχουν για να εξυπηρετούν συμφέροντα και φιλοδοξίες, για να δημιουργούν ανύπαρκτους ειδικούς και να δίνουν αξία σε ανθρώπους που δεν έχουν. Οι ανάγκες του κόσμου, οι ανάγκες του πολιτισμού και της Κύπρου έχουν προτεραιότητα, ή τουλάχιστον θα έπρεπε να έχουν.

Ο πολιτισμός άλλωστε είναι κάτι ζωντανό, κάτι που τρέφεται από εμάς. Αν το ταΐζουμε σκουπίδια, τότε μοιραία θα παράγει σκουπίδια. Αν τον διαπαιδαγωγούν άνθρωποι μέτριοι, και δη με έλλειψη ήθους, εν τέλει θα γίνει ένας πολιτισμός κακοήθειας. Ας αναλάβουμε όλοι τις ευθύνες μας, όσοι μπορούμε, όπου μπορούμε. Ας ξεφύγουμε από τη λογική της μετριότητας και της υποχωρητικότητας γιατί η Κύπρος δεν αντέχει άλλη δόση και από τα δύο. Ας την πατάξουμε τη μετριότητα που αναγάγει τον εαυτό της σε επιστήμη ή πολιτισμό όπου τη βρίσκουμε. Ας αγωνιστούμε για το καλύτερο στον πολιτισμό μας και για την εξυγίανσή του και ας είναι μεγάλες οι συγκρούσεις που θα ακολουθήσουν με τα κάθε λογής κατεστημένα και συμφέροντα.

Ας βγουν τα πανεπιστήμια επιτέλους έξω από τα τείχη τους. Να ανοιχθούν στο έργο των δημιουργών, σύγχρονων αλλά και παλαιότερων. Να γίνει η γνωριμία του κοινού με την πολιτιστική δημιουργία του τόπου, παλαιότερη αλλά και σύγχρονη, κάτω από την αιγίδα του πανεπιστημίου και των ειδικών. Να συγκεντρωθούν αρχεία, να ταξινομηθούν, να μελετηθούν, να γίνει έρευνα σε διδακτορικό επίπεδο στο έργο λογοτεχνών και άλλων που εγκληματικά αφέθηκε εκτός έρευνας και εκτός προστασίας εδώ και χρόνια. Να παρουσιάζεται τακτικά και με όρους απλούς το έργο αυτό στο ευρύ κοινό. Όχι με μίζερες και μικρόψυχες επιλογές. Είμαστε ένας μικρός τόπος και χρειαζόμαστε κάθε ρανίδα πολιτισμού μας.

Να οργανωθούν προγράμματα επιμόρφωσης του κοινού σε πολιτιστικά θέματα, σε επίπεδο προσιτό σε όλους και με τη συνδρομή των επιστημόνων. Να προχωρήσει το πανεπιστήμιο σε συνεργασία με πολιτιστικά ιδρύματα και φορείς. Να μελετήσει με διαδακτορικά προγράμματα σε συνεργασία με αυτούς τους φορείς τις συλλογές τους. Να διοργανώνονται ημερίδες όχι μόνο επιστημονικές αλλά και για το ευρύ κοινό από την πανεπιστημιακή κοινότητα. Να βρεθούν κίνητρα και διευκολύνσεις ώστε ο κόσμος να ανταποκρίνεται σε τέτοιες ευκαιρίες.

Φτάνει πια με την κοινωνία του ωφελιμισμού, ας κάνουμε και κάτι για τη ψυχή μας και για το πνεύμα μας. Ούτως ή άλλως, δεν γνωρίζουμε πώς και πόσο θα αλλάξει η Κύπρος αύριο, πώς και πόσο θα αλλάξει η ζωή μας. Ας μην εθελοτυφλούμε αγνοώντας το ότι το μέλλον μας σε αυτόν τον τόπο είναι αβέβαιο. Τα πάντα μπορεί να μας περιμένουν, μέχρι και μια κεκαλυμμένη μορφή Τουρκοκρατίας, για να πάρουμε το χειρότερο σενάριο. Με τον πολιτισμό μας ως συνεκτική μας δύναμη θα πρέπει να πορευτούμε. Για αυτό και ο εσωτερικός προσανατολισμός μας, απότοκο του πολιτισμού μας, πρέπει να διαφυλαχθεί ως κόρη οφθαλμού.

Σχολιάστε

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>