Γράφει:

Ατενίζοντας το μέλλον στους δρόμους της Νέας Υόρκης

Ο Νέος Κόσμος δεν είναι πια και τόσο νέος

 

Σάββατο απόγευμα στο μεγαλύτερο εμπορικό κέντρο της Νεας Υόρκης. Ενας εφιάλτης για κάθε αγοραφοβικό. Η καρδιά της πόλης έχει καταναλωτική ταχυπαλμία. Οι έγχρωμοι στην πλειοψηφία τους πωλητές δοκιμάζουν τις αντοχές τους. Σίγουρα πηγαίνοντας στη Νέα Υόρκη αναμένεις ότι θα βρεθείς στο κέντρο της παγκόσμιας οικονομικής δραστηριότητας. Αυτό μπορεί να το νιώσεις από το πρωί, παίρνοντας πρόγευμά στα στέκια χρηματιστών της Wall Street, περπατώντας δίπλα από Ιάπωνες διευθυντές τυλιγμένους αυστηρά στα μαύρα κουστούμια τους και στο καθήκον και αντικρίζοντας το πολύβουο World Financial Center δίπλα από το θλιβερά πασίγνωστο World Trade Center. Αναμφίβολα η Νέα Υόρκη είναι το οικονομικό κέντρο του σύγχρονου κόσμου.

Είναι επίσης το πολιτιστικό κέντρο της εποχής μας. Ο ιστορικός του μέλλοντος που θα αναζητήσει τον πολιτισμό στις αρχές του 21ου αιώνα, σίγουρα θα έχει ως σημείο αναφοράς τον πολιτισμό που παράγεται στη Νέα Υόρκη. Από τις μεγάλες κινηματογραφικές και τηλεοπτικές παραγωγές που γυρίζονται στην πόλη ή με την πόλη ως σημείο αναφοράς, τις παραστάσεις του Broadway, αλλά και την παγκόσμια κουλτούρα που αναπτύσσεται σε αυτό το χωνευτήρι φυλών, λαών, θρησκειών και πάσης φύσεως ιδεολογικών τάσεων. Στην Νέα Υόρκη βρίσκεις τις τελευταίες τάσεις της μόδας, της τεχνολογίας και της τέχνης.

Αναμφίβολα η Νέα Υόρκη αποτελούσε και αποτελεί το κέντρο των εξελίξεων του 20ου αιώνα. Αλλά και σε συμβολικό επίπεδο η Νέα Υόρκη ήταν και συνεχίζει να είναι σε μεγάλο βαθμό η παγκόσμια πρωτεύουσα του σήμερα. Κατά τη διάρκεια του αιώνα που αφήσαμε πίσω η Νέα Υόρκη κατάφερε να εξαγάγει τον παγκοσμιοποιημένο πολιτισμό της, τους γρήγορους ρυθμούς της, τις καθημερινές τις συνήθειες και τις αυτοματοποιημένες πρακτικές της σε μεγάλο μέρος του δυτικού κόσμου και όχι μόνο. Για αυτό και τα όσα έχει να παρουσιάσει η πόλη στον επισκέπτη, φαίνονται μεν επιβλητικά, αλλά και γνώριμα. Αντίθετα με το δέος και την αίσθηση του πρωτόγνωρου που ενέπνεε η πόλη στο μεγαλύτερο μέρος του 20ου αιώνα και που τόσο γλαφυρά περιέγραψε το 1950 ο Δημήτρης Ψαθάς στο οδοιπορικό του «Κάτω από τους ουρανοξύστες».

Ο επισκέπτης του 21ου αιώνα, πιο κυνικός και πιο ξερόλας, βρίσκει ότι η πόλη αποπνέει έντονα 20ο αιώνα.

Οι ουρανοξύστες, η πολύβουη και πολυφωτισμένη με επιγραφές νέον Times Square, οι γρήγοροι ρυθμοί και τα μεγάλων κυβικών αυτοκίνητα στους δρόμους της αμερικάνικης μεγαλούπολης είναι επιτεύγματα καθαρά συνδεδεμένα με τον 20ο αιώνα. Τα χιλιοειπωμένα, διαρκώς προβεβλημένα και σχολιασμένα αυτά επιτεύγματα εντυπωσίαζαν στον 20ο αιώνα, αλλά πλέον ίσως θεωρούνται υπερβολικά δεδομένα. Η πόλη δεν σου δίνει την εντύπωση ότι κρύβει στα σπλάχνα της το καινούριο, το ανατρεπτικό, αυτό που θα σημαδέψει και θα ηγηθεί στον 21ο αιώνα.

Στο σημείο μηδέν οι δίδυμοι πύργοι ξαναχτίζονται και αλλού στην πόλη ουρανοξύστες ανανεώνονται με παρόμοιο τρόπο όπως και στο παρελθόν, ίσως με λίγο πιο μοντέρνα τεχνοτροπία. Ο Ευρωπαίος τουρίστας αγοράζει σουβενίρ με την πιστωτική του κάρτα και τη χαρά του δολαρίου που συνεχίζει να πέφτει κατακόρυφα έναντι του Ευρώ.

Από την άλλη, παρ” όλη την παγκοσμιότητα του πληθυσμού της, η πόλη περνά τη δική της εσωστρέφεια. Τα μέσα μαζικής ενημέρωσης στη Νέα Υόρκη ασχολούνται σχεδόν αποκλειστικά με τη «γειτονιά» τους και, ίσως, με κάποια άλλη πολιτεία των Ηνωμένων Πολιτειών, εάν συμβεί σε αυτή κάτι το συγκλονιστικό.

Οι κρίσιμες συζητήσεις για το μέλλον του πλανήτη, για το περιβάλλον, τις ανανεώσιμες και εναλλακτικές μορφές ενέργειας η οποία φουντώνει στην Ευρώπη, απασχολεί τους Αμερικάνους Νεοϋορκέζους μόνο στο βαθμό που σχετίζεται με το αν θα εξασφαλιστεί ενεργειακή επάρκεια. Το πετρέλαιο μπορεί να συνεχίζει να μολύνει το περιβάλλον, αρκεί να υπάρχει σε επάρκεια και να είναι φθηνό. Παρά τις έρευνες που δείχνουν μικρή αύξηση στη χρήση των μαζικών συγκοινωνιών λόγω της ανόδου της τιμής του πετρελαίου, αυτή είναι ακόμα πολύ μικρή για τα δεδομένα της μεγαλούπολης. Στα λεωφορεία και στο μετρό βρίσκεις σχεδόν πάντα και άνετα άδεια θέση, στην πλέον πυκνοκατοικημένη πόλη της Αμερικής. Και αυτό όχι επειδή τα δρομολόγια είναι ιδιαίτερα συχνά.

Η Νέα Υόρκη είναι μια πόλη εξαρτημένη σε μεγάλο βαθμό από την ενέργεια. Όλα φωτίζονται στην υπερβολή, τα κλιματιστικά χρησιμοποιούνται χωρίς τύψεις και αχρείαστα σε πολύ χαμηλές θερμοκρασίες, τα συστήματα είναι παλιά και ενεργοβόρα. Και όλα αυτά σε μια εποχή που τα ενεργειακά αποθέματα δεν είναι καθόλου δεδομένα.

Αν δεχτούμε ότι το χρήμα κινεί τον κόσμο, σίγουρα η Νέα Υόρκη θα συνεχίσει να βρίσκεται στο επίκεντρο των εξελίξεων. Ωστόσο, λείπει εκείνο το στοιχείο που θα οδηγούσε τον επισκέπτη στο συμπέρασμα ότι η πόλη θα συνεχίσει να ηγείται των παγκόσμιων εξελίξεων. Ο 21ος αιώνας δεν φαίνεται να είναι ο αιώνας της Νέας Υόρκης, τουλάχιστον σε συμβολικό επίπεδο, κάνοντάς μας να διερωτηθούμε, εάν η νέα μητρόπολη του κόσμου θα αναδυθεί κάποια στιγμή κάπου στην Ευρώπη, τη Ρωσία την Απω Ανατολή…

Σε έναν κόσμο που αρχίζει δειλά να συνειδητοποιεί ότι το τοπικό (local) λειτουργεί συχνά καλύτερα από το παγκόσμιο (global ) και επινοεί νέες ορολογίες όπως glocalization (από το global και το local), η Νέα Υόρκη ανακαλύπτει στο νέο αιώνα τη δική της τοπικότητα.

Αναμφίβολα η πόλη έχει τον δικό της χαρακτήρα, πέρα από το παγκοσμιοποιημένο πολιτισμικό προϊόν που παράγει. Περιοχές όπως το Σόχο, η Τριμπέκα, το Μπρούκλιν, το Χάρλεμ «δονούνται» από την τοπικότητα, μέσα από την τέχνη, τη μουσική και τις υπό-κουλτούρες που γεννούν και αναπαράγουν. Και από εκεί πρέπει να αναμένεται να αναδυθεί το νέο, η τάση, η μόδα που θα αφήσει το ξεχωριστό της ίχνος στο νέο αιώνα. Εκφράζοντας αυτή τη φορά απλώς τη Νέα Υόρκη, τη μητρόπολη ίσως της Αμερικής ή μια παγκόσμια μεγαλούπολη. Όχι όμως πια τους «μοντέρνους καιρούς», το νέο αιώνα ή την παγκόσμια πρωτοπορία.

Σχολιάστε

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>