Γράφει:

Οι απευθείας διαπραγματεύσεις και το κομματικό σκηνικό

Τα πρώτα δείγματα γραφής είχαν αρχίσει να διαφαίνονται αμέσως μετά την εκλογή Χριστόφια. Οι γνωστοί σαλίγκαροι της αμερικανικής επιρροής είχαν ξεπροβάλει από τα καβούκια τους και άρχισαν να μιλούν για σύντομη ‘λύση’, που ουσιαστικά θα συνιστούσε επαναφορά του σχεδίου Ανάν με διακοσμητικές τροποποιήσεις. Πρόσωπα που μετά το δημοψήφισμα περιορίζονταν στο να κλαίγονται για την ‘έλλειψη δημοκρατίας’ στην Κύπρο και που αγωνίζονταν με κάθε τρόπο να κακολογήσουν την προηγούμενη Κυβέρνηση στο εξωτερικό και ειδικά στην ΕΕ, ξαφνικά βρέθηκαν να εμφανίζονται ως άτυποι εκπρόσωποι τύπου της νέας Κυβέρνησης, ως πρόσωπα που γνώριζαν τις προθέσεις και τις επόμενες ενέργειες του Χριστόφια προτού αυτός τις πράξει.

Πορεία προς τις απευθείας

Οι περισσότεροι, αν και ήταν επιφυλακτικοί απέναντι στον Χριστόφια, πίστευαν πως αυτός θα ήταν πάντως προσεκτικός στις κινήσεις του και ότι η υπεραισιοδοξία των εγκάθετων της αμερικανικής και της αγγλικής πρεσβείας στην Κύπρο ήταν αποτέλεσμα εσφαλμένων εκτιμήσεων, παρόμοιων με εκείνων που είχαν πραγματοποιήσει πολλές φορές στο παρελθόν. Ο χρόνος όμως φαίνεται να τους δικαιώνει. Προηγήθηκαν οι δηλώσεις Χριστόφια περί αναγνώρισης 50.000 τουλάχιστον καθαρών εποίκων, δηλώσεις που κατέστρεψαν μονομερώς την πάγια διαπραγματευτική θέση της ελληνοκυπριακής πλευράς ότι ως θέμα αρχής δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή παραμονή εποίκων. Ακολούθησε η νέα προσέγγιση του Προέδρου, σύμφωνα με την οποία το ζυριχικό κράτος ήταν συνεταιρισμός και ότι τώρα στόχος μας είναι να κάνουμε ένα νέο συνεταιρισμό. Η νέα αυτή προσέγγιση που υιοθέτησε τις διαχρονικές διακηρύξεις της τουρκικής πλευράς, εγκαταλείποντας τις πάγιες θέσεις της ελληνοκυπριακής πλευράς, αλλά και την συνταγματική πραγματικότητα, όπως αυτή αναλύεται από όλους τους σοβαρούς νομικούς που ασχολήθηκαν με το Σύνταγμα της Ζυρίχης.

Μετά ακολούθησαν τα κοινά ανακοινωθέντα, με τα οποία επανήλθε η λογική της εποικοδομητικής ασάφειας ως προς το θέμα της διεθνούς προσωπικότητας και της κυριαρχίας και που παρέπεμπαν σαφώς σε κράτος τύπου Ανάν. Μαζί σε όλα και η μονομερής και πάλι αποδοχή της εκ περιτροπής προεδρίας, χωρίς διαπραγματεύσεις, χωρίς οποιαδήποτε άλλη λογική εκτός της επιθυμίας ‘να βοηθήσω τον φίλο μου τον Ταλάτ’. Και επιπρόσθετα η επαναλαμβανόμενη επωδός ότι για όσα έγιναν οι ευθύνες βαραίνουν την πλευρά μας – προφανώς εξαιρουμένου του ΑΚΕΛ, το οποίο προσπαθούσε να εξηγήσει στους κακούς Ελληνοκύπριους εθνικιστές τα λάθη τους, χωρίς όμως να τα καταφέρνει. Επιστρατεύθηκε και ο κ. Καζαμίας, με σκοπό να μας γνωστοποιήσει ότι εισβολή στην Κύπρο δεν έγινε ποτέ και ότι πρέπει να ξαναγράψουμε την ιστορία μας με διαφορετικό φακό, που δεν θα λαμβάνει υπόψη τα πραγματικά γεγονότα που συνέβηκαν, αλλά θα στηρίζεται στη μυθοπλασία.

Και τώρα πάμε για απευθείας διαπραγματεύσεις, μια διαδικασία που ήταν γνωστή στις πρεσβείες Αμερικής και Αγγλίας εδώ και μήνες. Στόχος της διαδικασίας, όπως δηλώνουν ανεπίσημα οι γνωστές πρεσβείες, είναι η επαναφορά του σχεδίου Ανάν. Ο Daniel Fried, είναι ο άνθρωπος που προέβη στη γνωστή δήλωση σύμφωνα με την οποία ‘όταν προσπαθούσαμε να πείσουμε την Τουρκία να επιτρέψει τη διέλευση των στρατιωτών μας μέσα από το έδαφός της στο Βόρειο Ιράκ, της προσφέραμε δυο κίνητρα: Αρκετά δισεκατομμύρια δολλάρια σε χορηγίες και δάνεια και την Κύπρο υπό τη μορφή του σχεδίου Ανάν’. Το παιχνίδι δολοφονίας χαρακτήρων που στήθηκε εδώ και μερικά χρόνια εναντίον όσων αποκάλυψαν και διέδωσαν τη δήλωση Fried, είναι χαρακτηριστικό της συστηματικότητας με την οποία οι εγκάθετοι της αμερικανικής πρεσβείας προσπαθούν να διασφαλίσουν την επαναφορά του σχεδίου Ανάν. Ο Fried, ο ίδιος άνθρωπος που προέβη στην κυνική παραδοχή του στημένου παιχνιδιού το 2004, είναι τώρα ο άνθρωπος που επιβλέπει από πλευράς ΗΠΑ τις διαπραγματεύσεις, οι οποίες με τη σειρά τους θυμίζουν στημένο παιχνίδι.

Το ΑΚΕΛ προ των πυλών

Το 2004 το ΑΚΕΛ είχε μοιραστεί στα δυο. Οι ιδεολογικοί καθοδηγητές του κόμματος έβλεπαν ότι το σχέδιο Ανάν θα οδηγούσε στον όλεθρο. Η πλειοψηφία της βάσης του κόμματος βρισκόταν επίσης αντίθετη σε οποιαδήποτε παρόμοια λύση. Αντίθετα μια γενιά νεότερων στελεχών, όπως ο Άντρος Κυπριανού, η Ελένη Μαύρου, ο Τάκης Χατζηγεωργίου, ο Πάμπης Κυρίτσης, ο Νεοκλής Συλικιώτης, τασσόταν δημόσια και με κάθε ευκαιρία υπέρ του σχεδίου Ανάν. Ο Νίκος Κατσουρίδης, αν και προσωπικά ήταν εναντίον του σχεδίου Ανάν, εντούτοις θα ακολουθούσε τη γραμμή του κόμματος, όποια και αν ήταν αυτή. Το ίδιο δεν συνέβαινε με άλλα στελέχη του ΑΚΕΛ που ξεκαθάρισαν ότι, σε περίπτωση που το Κόμμα υποστήριζε το σχέδιο Ανάν, αυτά θα ήταν υποχρεωμένα να διαχωρίσουν τη θέση τους.

Το πολιτικό γραφείο του κόμματος έλαβε, όπως είναι σε όλους γνωστό, την απόφαση για υπερψήφιση του σχεδίου Ανάν, μια απόφαση που μετατράπηκε, ενόψει του κινδύνου διάσπασης, πρώτα σε: ‘θέλουμε περισσότερο χρόνο και εγγυήσεις’ και ακολούθως σε ‘όχι για να τσιμεντώσουμε το ναι’. Η απόφαση του ΑΚΕΛ να καταψηφίσει το σχέδιο Ανάν υπήρξε από πολλές πλευρές σωτήρια για το υφιστάμενο πολιτικό σύστημα και τις κομματικές ισορροπίες. Όλες οι δημοσκοπήσεις έδειχναν ότι η πλειοψηφία των ψηφοφόρων του ΑΚΕΛ θα καταψήφιζαν το σχέδιο Ανάν, ανεξάρτητα από την απόφαση του Κόμματος. Δημοσκόπηση που είχε στα χέρια της η Κεντρική Επιτροπή φανέρωνε ξεκάθαρα ότι ακόμα και αν το ΑΚΕΛ έλεγε καθαρό ‘ναι’ στο σχέδιο Ανάν, το ‘όχι’ στο δημοψήφισμα θα ξεπερνούσε το 65%. Μπροστά στον κίνδυνο της ήττας τόσο του ΔΗΣΥ, όσο και του ΑΚΕΛ, το ΑΚΕΛ προτίμησε να πει ‘όχι’ και να διασώσει με τον τρόπο αυτό το πολιτικό σύστημα, το οποίο σε περίπτωση παρόμοιας σαρωτικής ήττας αμφοτέρων των μεγάλων κομμάτων θα είχε καταρρεύσει. Η απόφαση του ΑΚΕΛ διέσωσε από πολλές απόψεις και τον ΔΗΣΥ, επιτρέποντάς του να ξεπεράσει σχετικά ανώδυνα τις εσωτερικές πληγές του δημοψηφίσματος.

Τώρα όμως τα πράγματα είναι διαφορετικά. Πλέον στην ηγεσία του κράτους βρίσκεται ο Δημήτρης Χριστόφιας, ο Γενικός Γραμματέας του ΑΚΕΛ, και επομένως η δυνατότητα αντίδρασης των κομματικών στελεχών απέναντι στους διαπραγματευτικούς χειρισμούς της Κυβέρνησης είναι περιορισμένη. Αμφισβήτηση του Προέδρου της Δημοκρατίας θα ισοδυναμούσε στο μυαλό των περισσότερων Ακελικών με αμφισβήτηση του κόμματος. Ο Χριστόφιας έχει επομένως για την ώρα λευκή επιταγή από το ΑΚΕΛ. Και δείχνει έτοιμος να ξεπεράσει το σύνδρομο της αναβλητικότητας και αναποφασιστικότητας που διακατέχει διαχρονικά το κόμμα του, προχωρώντας σε ικανοποίηση των αιτημάτων του ξένου παράγοντα στο κυπριακό. Έχοντας ως βασικό του σύμβουλο στο κυπριακό τον Τουμάζο Τσελεπή, ο οποίος είχε ταχθεί υπέρ του σχεδίου Ανάν, ο Χριστόφιας εμπνέει εμπιστοσύνη στις ξένες πρεσβείες και στους Κύπριους εγκάθετούς τους. Το ερώτημα όμως είναι μέχρι που είναι διατεθειμένος να φτάσει και κυρίως μέχρι ποιου σημείου η Ακελική βάση είναι διατεθειμένη να του παρέχει λευκή επιταγή;

Για την ώρα ο Χριστόφιας προβάλλει το σύνθημα της εμπιστοσύνης, ότι αυτός θα διαπραγματευθεί το κυπριακό με εντιμότητα και τόλμη για να πετύχει το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα. Παρόμοια υπήρξε και η επικοινωνιακή στρατηγική του Γλαύκου Κληρίδη, ο οποίος καλούσε το λαό να τον εμπιστευθεί διότι αυτός γνωρίζει καλύτερα. Την εποχή της Κοπεγχάγης, όταν ο Κληρίδης έμπαινε σε ένα αεροπλάνο για να υπογράψει το σχέδιο Ανάν, αποκαλώντας ‘τρελούς’ όσους τον παρότρυναν για το αντίθετο, ήταν η Τουρκία που υπήρξε αναποφάσιστη και επέτρεψε στην Κυπριακή Δημοκρατία να υπογράψει τη Συνθήκη Προσχώρησης στην Στοά του Αττάλου. Τότε ο Κληρίδης απολάμβανε δημοτικότητα παρόμοια με αυτή που σήμερα απολαμβάνει ο Χριστόφιας και οι φωνές που διαφωνούσαν με το σχέδιο Ανάν ήταν ελάχιστες. Και όμως την κρίσιμη ώρα τα αντανακλαστικά του λαού απέτρεψαν την κατάλυση της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Η λευκή επιταγή του ΔΗΣΥ

Το κόμμα που ίδρυσε ο Γλαύκος Κληρίδης, δηλαδή ο Δημοκρατικός Συναγερμός, έχει τα τελευταία χρόνια αλλάξει ταυτότητα. Ο Νίκος Χρυσάνθου Αναστασιάδης, ο άνθρωπος που κατήγγειλε την Κύπρο στην ΕΕ ως αντιδημοκρατική με αφορμή την ήττα του στο δημοψήφισμα, έχει αναλάβει εργολαβικά την υπηρεσία επαναφοράς του σχεδίου Ανάν εδώ και χρόνια. Μαζί του πρωτοστατούν ο – υπογράφω με τα είκοσι μου νύχια – Χρήστος Πουργουρίδης και ο, ιδιοκτήτης της εφημερίδας «Αλήθεια», Σωκράτης Χάσικος. Με τα ιστορικά στελέχη που καταψήφισαν το σχέδιο Ανάν, όπως τον Μάτση, τον Ουράνιο ή τον Χριστοδούλου, περιθωριοποιημένα, η ηγεσία του σημερινού ΔΗΣΥ απαρτίζεται από πρόσωπα χωρίς συγκεκριμένη ταυτότητα, όπως το Νίκο Τορναρίτη ή το Λευτέρη Χριστοφόρου, ο οποίος είχε την μια ημέρα καλέσει το συναγερμικό λαό να εκφράσει ένα δυνατό συναγερμικό όχι στο σχέδιο Ανάν, απλώς και μόνο για να ψηφίσει αποχή την επομένη στο συνέδριο του Κόμματος.

Η πρόσφατη ένταξη στους φίλους του ΔΗΣΥ του Χρίστου Κληρίδη προκάλεσε ιδιαίτερη εντύπωση. Ο Κληρίδης, ιδρυτικό στέλεχος των Νέων Οριζόντων και του Ευρωκό, μαζί με τον Πρόδρομο Προδρόμου (ο οποίος αποχώρησε από τον ΔΗΣΥ λόγω της στάσης του στο δημοψήφισμα και λόγω προσωπικών διαφωνιών με το Νίκο Αναστασιάδη, για να ιδρύσει την αποτυχημένη Ευρωπαϊκή Δημοκρατία) και τον Τίμη Ευθυμίου (ο οποίος επίσης αποχώρησε από τον ΔΗΣΥ, ίδρυσε το κόμμα Ελευθέρων Πολιτών που επιδίωκε ένταξη στο ΔΗΚΟ και υπήρξε Υπουργός στην Κυβέρνηση Παπαδόπουλου), συγκροτούν ένα τρίο που, ενώ είχε ταχθεί έντονα κατά του σχεδίου Ανάν, κατέληξαν τέσσερα χρόνια μετά το δημοψήφισμα να χειροκροτούν το Νίκο Αναστασιάδη, δηλαδή τον άνθρωπο που και οι τρεις αντιμάχονταν με βαρείς χαρακτηρισμούς την περίοδο προ και μετά το δημοψήφισμα. Και οι τρεις για την ώρα σωπαίνουν, ενταγμένοι στη γενική στήριξη που απολαμβάνει ο Πρόεδρος Χριστόφιας από τον ΔΗΣΥ. Σιωπηρά σε γενικές γραμμές παραμένουν και άλλα στελέχη που είχαν καταψηφίσει το σχέδιο Ανάν, όπως η Ελένη Θεοχάρους ή ο Ιωνάς Νικολάου, με μόνη εξαίρεση το βουλευτή Λεμεσού Αντρέα Θεμιστοκλέους, ο οποίος ήδη έχει αρχίσει στην αρθρογραφία του να εκφράζει προβληματισμό για την παρούσα φάση του κυπριακού προβλήματος.

Το μεγαλύτερο ερώτημα στον ΔΗΣΥ είναι τα δύο πρόσωπα με αρχηγικές φιλοδοξίες, δηλαδή ο Αβέρωφ και ο Κασουλίδης. Ο Αβέρωφ Νεοφύτου προσπαθεί εδώ και αρκετό καιρό να διαχωρίσει τη γραμμή του από τον Αναστασιάδη και να εμφανιστεί ως ο νέος εκπρόσωπος του πατριωτικού Συναγερμού. Για την ώρα όμως οι όποιες ενέργειές του κινούνται σε υπόγειο επίπεδο, χωρίς να τολμά να προβεί σε δημόσιες τοποθετήσεις, γεγονός που δημιουργεί αμφιβολίες για το κατά πόσο όντως έχει την ικανότητα να πρωτοστατήσει σε μια λογική αμφισβήτησης του Αναστασιάδη. Ο Κασουλίδης επί του παρόντος τηρεί στάση αναμονής, έχοντας σε ορισμένες περιπτώσεις διαφοροποιηθεί από την τακτική Χριστόφια, αν και την ίδια στιγμή συμμετέχει στη νέα έκδοση της εφημερίδας «Κυριακάτικη», η οποία αναμένεται να λειτουργήσει ως συμπολιτευόμενο έντυπο στο κυπριακό. Μια ισχυρή πιθανότητα είναι ο Κασουλίδης να επαναδιεκδικήσει εκλογή στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, αποφεύγοντας οποιεσδήποτε συγκρούσεις με τον Αναστασιάδη, με δεδομένο μάλιστα ότι ο πρότερος βίος του – και οι δηλώσεις περί μικρασιατικής καταστροφής – αποκλείουν το σενάριο ενεργούς αντίθεσής του προς τη διαπραγματευτική τακτική Χριστόφια.

Το στοίχημα του ΔΗΚΟ

Στο ΔΗΚΟ ο Καρογιάν φαίνεται επί του παρόντος να ελέγχει την κομματική παρτίδα. Την πρότασή του για στήριξη Χριστόφια, παρά τη διαφωνία με έναρξη απευθείας συνομιλιών, καταψήφισαν από τα πρωτοκλασάτα στελέχη μόνο οι Γιώργος Κολοκασίδης, Ανδρέας Αγγελίδης, Νικόλας Παπαδόπουλος και Ζαχαρίας Κουλίας, οι οποίοι τάσσονται υπέρ μιας πιο κάθετης αντίθεσης απέναντι στη διαπραγματευτική τακτική Χριστόφια. Γεγονός πάντως παραμένει πως ούτε ο Καρογιάν (που είναι δεσμευμένος από την εξασφάλιση της Προεδρίας της Βουλής), αλλά ούτε και ο Μάρκος Κυπριανού – που θα το επιθυμούσε – έχουν περιθώρια να υποστηρίξουν ανοιχτά τη διαπραγματευτική τακτική Χριστόφια. Το ΔΗΚΟ ως κόμμα αναμένει το αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων, αλλά σε περίπτωση που αυτό συνιστά επαναφορά του σχεδίου Ανάν, τότε δεν θα έχει άλλη επιλογή παρά να το καταψηφίσει. Το ίδιο ισχύει και για την ΕΔΕΚ και τους Οικολόγους, όπως βέβαια και για το ΕΥΡΩΚΟ.

Το μεγάλο στοίχημα για το ΔΗΚΟ όμως είναι πως θα καταφέρει να ανήκει για μια ακόμα φορά στους κερδισμένους μιας παρόμοιας διαδικασίας. Όταν εμφανίστηκε το σχέδιο Ανάν, το ΔΗΚΟ το αποδέχθηκε ως βάση για διαπραγμάτευση, όπως και η ΕΔΕΚ, και εξέφρασε την αντίθεσή του προς το σχέδιο μόνο όταν πλέον τα πάντα ήταν έτοιμα για δημοψήφισμα. Πολλοί στο ΔΗΚΟ θεωρούν ότι η έλλειψη αποφασιστικότητας του κόμματος και η υποχωρητικότητά του απέναντι στο ΑΚΕΛ συνετέλεσε στην ήττα στις προεδρικές εκλογές και στην έναρξη απευθείας συνομιλιών χωρίς ουσιαστικά όρους και προϋποθέσεις. Τώρα το ΔΗΚΟ ακολουθεί μια παρόμοια στάση αναμονής, γνωρίζοντας όμως πως πλέον τα περιθώρια στενεύουν. Αν ο Χριστόφιας επαληθεύσει τις προσδοκίες των ξένων πρεσβειών και των Κύπριων εγκάθετών τους και συμφωνήσει σε μια λύση που ουσιαστικά θα συνιστά επαναφορά του σχεδίου Ανάν, τότε τα περιθώρια αντίδρασης θα είναι μειωμένα.

Σχολιάστε

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>