Γράφει: ,

Ευγένιος Τριβιζάς: Ο παραμυθάς

Συνέντευξη στην Ιωάννα Χατζηκωστή

“Ο Eυγένιος Τριβιζάς είναι εξερευνητής, εφευρέτης, ταχυδακτυλουργός και ζογκλέρ μελάτων αυγών. Έχει ανακαλύψει το νησί των Πυροτεχνημάτων, τη Φρουτοπία, το Κουνουπακιστάν, το Πιπερού, τη χώρα των Χαμένων Χαρταετών, τον Γαλαξία των Λεγεώνων και την Πολιτεία με όλα τα χρώματα εκτός από το ροζ. Ο Ευγένιος ζει στο νησί των Πυροτεχνημάτων με τον παπαγάλο του τη Σύνθια, τον άσπρο ελέφαντα τον Πουκιπόν, τον Οράτιο το αόρατο πράσινο καγκουρό, τον Πελέ τον ταχυδρομικό πελεκάνο, τον Παντελή τον απότομο ιπποπόταμο και τη Λιλή την παρδαλή λεοπάρδαλη. Κάθε τόσο μαζί με τους φίλους του τον καπετάνιο Βαρθολομαίο Μπορφίν και τον Αλέξη Πτωτιστή ταξιδεύουν στα πέρατα του κόσμου, σώζουνε πριγκίπισσες από δράκους και δράκους από πρίγκιπες και προσπαθούν να βρούνε το χαμένο όγδοο χρώμα του ουράνιου τόξου. Μερικοί, βέβαια, υποστηρίζουν ότι όλα αυτά δεν είναι αλήθεια και ότι ο Ευγένιος είναι ένας εγκληματολόγος που ζει στο Λονδίνο και διδάσκει στο πανεπιστήμιο του Reading. Δεν έχουν όμως δίκιο. Στην πραγματικότητα, ο εγκληματολόγος είναι ο δίδυμος αδερφός του.”

Ο Ευγένιος Τριβιζάς αρνείται ότι είναι ο εγκληματολόγος που διδάσκει στο πανεπιστήμιο του Ρέντινγκ (Reading). Δεν έχει ανάγκη, βλέπετε, την πραγματικότητα και την ασφάλεια που αυτή παρέχει σε όλους εμάς για να ορίζουμε τους εαυτούς μας και να ‘παίρνουμε αξία’, Έχει την τύχη να έχει το υπέροχο χάρισμα να μπορεί να φτιάχνει ένα δικό του προσωπικό σύμπαν μέχρι την τελευταία εμπνευσμένη λεπτομέρεια και να βρίσκει εκεί την σχεδόν μητρική αγκαλιά του ονείρου και τη χαρά της δημιουργίας. Δεν είναι ούτε απλά ένας παραμυθάς• ο Ευγένιος Τριβιζάς είναι και ο ίδιος ένας από τους πιο ενδιαφέροντες χαρακτήρες μέσα στο ‘Τριβιζικό’ σύμπαν, ίσως ο πιο ενδιαφέρων. Στο μαγευτικό σύμπαν του, ο Ευγένιος Τριβιζάς δεν έχει ανάγκη τους ποταπούς, ασήμαντους, καθημερινούς δικούς μας στόχους γιατί έχει αφιερωθεί, μεταξύ άλλων, στο να βρει το χαμένο όγδοο χρώμα του ουράνιου τόξου.

Σε έναν κόσμο όπου το συνηθέστερο που προσφέρεται σε όλους μας είναι η μασημένη τροφή, τα ασφαλή στερεότυπα, η εύκολη και γρήγορη οπτική λύση, η παιδεία της παπαγαλίας, τι αξία αποκτά το παραμύθι και το δικαίωμα που δίνει στα παιδιά στο απίστευτο, το αδύνατο, το ονειρικό; Τι κενά μπορεί να καλύψει σήμερα, στον προηγμένο πολιτισμό μας, ένα παμπάλαιο μέσο διαπαιδαγώγησης;

Ένα μεγάλο κενό που αφήνει το εκπαιδευτικό μας σύστημα. Την ενθάρρυνση της δημιουργικότητας και την καλλιέργεια της φαντασίας. Η ενθάρρυνση της δημιουργικότητας και η καλλιέργεια της φαντασίας είναι από τις πιο παραμελημένες πλευρές των σύγχρονων εκπαιδευτικών συστημάτων. Είναι ταπεινωτικό-είχε πει ο Τζον Γούτσον- τα σχολεία να παραγεμίζουν τα παιδιά σαν γαλοπούλες με γνώσεις, πληροφορίες, ημερομηνίες και γεγονότα και να αφήνουν την φαντασία τους να λιμοκτονεί. Το σχολείο αντί να εμπνέει και να δίνει φτερά συνθλίβει και καταθλίβει με τη συσσώρευση γνώσεων το παιδί. Πρέπει κάποτε να καταλάβουμε ότι δεν είναι η γνώση εκείνο το οποίο πυροδοτεί την πρόοδο. Είναι η φαντασία. Όπως είχε πει και ο Αϊνστάιν “η φαντασία είναι σπουδαιότερο εφόδιο από την γνώση επειδή η γνώση περιορίζεται σε αυτό που καταλαβαίνουμε μια συγκεκριμένη ιστορική στιγμή ενώ η φαντασία αγκαλιάζει όλα αυτά που θα κατανοήσουμε στο μέλλον. ”


Τα παραμύθια σας, χωρίς αμφιβολία, διακρίνονται και αγαπιούνται πολύ και από τα παιδιά και από τους μεγάλους. Νιώθετε ευθύνη όταν γράφετε για τη διάπλαση των παιδιών στα οποία απευθύνεστε; Επικεντρώνεστε σε συγκεκριμένα αισθήματα, αξίες, ιστορίες για να επιτύχετε τους στόχους σας
;

Όταν γράφω για παιδιά το βασικό μου μέλημα είναι να αποφεύγω κάθε κραυγαλέο κήρυγμα ή εμφανή διδακτισμό. Τίποτα δεν απωθεί περισσότερο το παιδί παρά η αίσθηση ότι του κάνεις κήρυγμα. Πριν από όλα τα άλλα ένα έργο το οποίο απευθύνεται σε παιδιά πρέπει να τα διασκεδάζει. Τα κύρια μέσα τα οποία χρησιμοποιώ για να επιτύχω αυτό τον στόχο είναι το χιούμορ, η περιπέτεια και η φαντασία. Τα μηνύματά οι αξίες και τα συναισθήματα τα οποία συντελούν στη διάπλαση των παιδιών (στην περίπτωση μου, τα συναισθήματα της αισιοδοξίας, της ελευθερίας και το μήνυμα ότι τα πάντα μπορεί να αλλάξουν, ότι υπάρχει ελπίδα) πρέπει έμμεσα μόνο να προκύπτουν. Επίσης θεωρώ σημαντική την εμπειρία της συναπόλαυσης, δηλαδή το παιδί και ο μεγάλος να απολαμβάνουν ταυτόχρονα κάποια κοινή δραστηριότητα. Για αυτό τον λόγο προσπαθώ να γράφω βιβλία και θεατρικά έργα τα οποία να τα απολαμβάνουν όχι μόνο τα παιδιά αλλά και οι ενήλικες οι οποίοι τους τα διαβάζουν ή τα παρακολουθούν μαζί τους στο θέατρο. Εάν η μαμά διαβάζει στο παιδί ένα βιβλίο το οποίο η ίδια βαριέται αυτό έχει αρνητικό αντίκτυπο στη σχέση με το παιδί της. Τέλος, γράφοντας για παιδιά ποτέ δεν ξεχνώ ότι δεν πρέπει να τα υποτιμώ. Τα παιδιά όχι μόνο είναι αυστηροί κριτές, αυστηρότεροι θα έλεγα από τους ενήλικες αλλά αντιλαμβάνονται πολύ περισσότερα από όσα νομίζουμε ή θέλουμε να πιστεύουμε. Το γράψιμο για παιδιά δεν είναι κάτι εύκολο ή απλούστερο ή υποδεέστερο. Είναι έργο πολύ πιο απαιτητικό, υπεύθυνο και δύσκολο από το γράψιμο για ενήλικες.


Το επάγγελμα σας, υποθέτω, θα σας έχει φέρει πολλές φορές πρόσωπο με πρόσωπο με την ανθρώπινη σκληρότητα. Πως συμπληρώνει ή ακυρώνει η ενασχόληση σας με τον κόσμο του παραμυθιού, έναν κόσμο κατεξοχήν αθώο, την εμπειρία ενός εγκληματολόγου;

Όσο κι αν σας φανεί παράξενο, υπάρχουν αρκετά κοινά σημεία μεταξύ των δύο ιδιοτήτων. Ο εγκληματολόγος για να κατανοήσει ένα έγκλημα πρέπει να μπορεί να θεωρεί τα δεδομένα από την σκοπιά του εγκληματία. Ο συγγραφέας παραμυθιών για να γράψει με επιτυχία πρέπει να είναι σε θέση να αντικρίζει τον κόσμο μέσα από τα αθώα παιδικά μάτια, με τον δικό τους αυθομητισμό και τη δική τους φρεσκάδα. Τόσο δηλαδή ο εγκληματολόγος όσο και ο συγγραφέας παιδικών παραμυθιών πρέπει να είναι σε θέση να υιοθετεί με επιτυχία διαφορετικές από τις δικές του οπτικές. Και ας μην ξεχνάμε ότι και ο χειρότερος εγκληματίας ήταν κάποτε ένα αθώο παιδί. Τέλος, θεματολογικά, οι κανόνες και η παράβαση τους, που είναι βασικά στοιχεία της σύγχρονης εγκληματολογίας, προσφέρουν άφθονο υλικό για τα παραμύθια και τις ιστορίες μου. Για παράδειγμα στο βιβλίο μου Ποίος έκανε πιπί στο Μισισιπή ο αυστηρός καπετάνιος ενός ποταμόπλοιου γεμάτο με παπιά που ταξιδεύουν στο Μισισιπή ανακαλύπτει ότι ένα από αυτά έκανε πιπί του στο ποτάμι και προσπαθεί να το πείσει να ομολογήσει.


Θα μπορούσε, κύριε Τριβιζά, σε έναν κόσμο ιδεατής διαπαιδαγώγησης, με τη χρήση των ιστοριών ως μέσου διάπλασης των νέων, το παραμύθι να νικήσει και να εκριζώσει κάποτε το έγκλημα;

Μακάρι να μπορούσε να συμβεί κάτι τέτοιο. Το παραμύθι μπορεί να προειδοποιεί, να διαπλάθει και να προφυλάσσει αλλά όχι να καταργεί παραβατικές συμπεριφορές. Το έγκλημα μπορεί να περιορισθεί και να μειωθεί και οι συνέπειες του να αντιμετωπιστούν κατά τον προσφορότερο τρόπο αλλά όχι εντελώς να εκριζωθεί. Όπως έχουν τονίσει πολλοί κοινωνιολόγοι, το έγκλημα είναι η αρνητική πλευρά, ή αν θέλετε το τίμημα, άλλων επιθυμητών για την κοινωνία θεσμών και συμπεριφορών. Ο πολιτισμός όντας μια διαδικασία διεύρυνσης της ελευθερίας αυξάνει την κατάχρηση της επειδή επεκτείνει τη χρήση της. Μια κοινωνία χωρίς παραβατικότητα ίσως ήταν μια στατική, ανελεύθερη κοινωνία. Ένας άλλος λόγος για τον οποίο είναι αδύνατο να υπάρξει μια κοινωνία χωρίς έγκλημα είναι ότι σε μια εξόχως ευαισθητοποιημένη κοινωνία, απλώς θα άλλαζαν οι ορισμοί του εγκλήματος και οι πράξεις οι οποίες θεωρούνται εγκληματικές. Κάτι που τώρα θεωρείται ένα απλό παράπτωμα θα οριζόταν σε μια τέτοια κοινωνία ως σοβαρό έγκλημα. Σε μια ‘κοινωνία αγίων’, για να σας δώσω ένα παράδειγμα, ακόμα και η παράλειψη να πάει κανείς στην εκκλησία όσες φορές απαιτείται ή να βοηθήσει μια γριούλα να διασχίσει τον δρόμο θα προκαλούσε τη δημόσια κατακραυγή και θα έπαιρνε ενδεχομένως τις διαστάσεις εγκλήματος.

One Comment

  1. Pingback

Σχολιάστε

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>