Γράφει:

Μάικλ Φελπς: Ο μεγαλύτερος Ολυμπιονίκης όλων των εποχών;

του Γιώργου Αθανασάκη

Ο Φελπς είναι ένα φαινόμενο. Ένας υπεραθλητής. Ο απόλυτος ολυμπιονίκης όμως είναι κάποιος που υπερβαίνει τον εαυτό του κατά τρόπο που κανένας δεν πίστευε πιθανό. Ένας άνθρωπος που κατορθώνει να πετυχαίνει όσα πετυχαίνει, αντίθετα στη βιομηχανία του αθλητισμού και αντίθετα στις προσδοκίες των πολλών.

Οποιαδήποτε απόπειρα σύγκρισης μεταξύ ολυμπιονικών, περιλαμβάνει εκ των πραγμάτων ένα βαθμό αυθαιρεσίας. Η σύγκριση μεταξύ διαφορετικών εποχών, αθλημάτων και αγωνισμάτων, θα μπορούσε να θεωρηθεί πως έχει περιορισμένη αξία. Εντούτοις, παρόμοιες συγκρίσεις γίνονται και θα γίνονται, ίσως διότι τις επιβάλλει η καταναλωτική εποχή στην οποία ζούμε και η ανάγκη για αναζήτηση ειδώλων, ίσως και διότι σε τελική ανάλυση οι συγκρίσεις είναι αναπόσπαστο κομμάτι του αθλητισμού, αλλά και της ζωής της ίδιας.

Ο Μάικλ Φελπς με το απίστευτο κατόρθωμά του να κατακτήσει οκτώ χρυσά σε μια και μόνη Ολυμπιάδα, αυτή του Πεκίνου, ξεπέρασε τον άθλο που είχε πετύχει ο συμπατριώτης του Μαρκ Σπιτς το 1972, στο Μόναχο. Περαιτέρω φθάνοντας τα 14 χρυσά μετάλλια στο σύνολο, ξεπέρασε τον Σπιτς, τον Παάβο Νούρμι, τον Καρλ Λιούις και τη Λαρίσα Λατίνινα που είχαν έκαστος κατακτήσει από εννιά, για να καταστεί ο πιο επιτυχημένος ολυμπιονίκης στη σύγχρονη ιστορία του θεσμού. Είναι όμως ο μεγαλύτερος Ολυμπιονίκης όλων των εποχών;

Συγκρίνοντας αθλήματα

Ο καθορισμός του μεγαλείου σε Ολυμπιακούς Αγώνες δεν είναι εύκολη υπόθεση. Οπωσδήποτε κάθε αθλητής που κατακτά ένα χρυσό ολυμπιακό μετάλλιο, έχει δίκαια κατακτήσει μια θέση στην ιστορία. Δεν αποφέρουν όμως όλα τα μετάλλια ίση δόξα στους νικητές τους. Ένας ολυμπιονίκης ομαδικού αγωνίσματος, όπως η καλαθόσφαιρα ή η χειροσφαίριση, είναι δύσκολο να μείνει στην ολυμπιακή ιστορία με τον ίδιο τρόπο όπως ένας ολυμπιονίκης του στίβου ή της γυμναστικής. Ο πετοσφαιριστής Τσαρλς Κίραλι και ο υδατοσφαιριστής Ντέζο Γκιαρμάτι κατέκτησαν έκαστος από τρία χρυσά μετάλλια και έχουν καταστεί θρύλοι στα αθλήματά τους. Το γεγονός όμως ότι αγωνίζονταν σε ομαδικά αθλήματα, καθιστά δύσκολη τη σύγκριση με ολυμπιονίκες όπως ο Γιαν Ζελέζνυ ή ο Μάικλ Τζόνσον. Δεν είναι τυχαίο πως ακόμα και όταν το χρυσό μετάλλιο είχε κατακτήσει η καλύτερη ομάδα του πρώτου μισού της δεκαετίας του 1950, δηλαδή η Ουγγαρία του Πούσκας, και πάλι το δημοφιλές ποδόσφαιρο δεν μπορούσε να συναγωνιστεί σε δημοτικότητα τα κορυφαία ατομικά αθλήματα στο πλαίσιο μιας ολυμπιάδας.

Παρομοίως ένας χρυσός ολυμπιονίκης σε αθλήματα όπως το πινγκ πονγκ ή το τζούντο, δηλαδή αθλήματα στα οποία το διεθνές ενδιαφέρον είναι συγκριτικά μειωμένο, δεν μπορεί να καταστεί παγκόσμιος θρύλος με την ίδια ευκολία όπως ένας αθλητής της κολύμβησης. Ένα άθλημα στο οποίο υπάρχει τεράστιο διεθνές ενδιαφέρον, δηλαδή το τένις, υποφέρει από το αντίθετο πρόβλημα: H εσωτερική οργάνωση του αθλήματος είναι τόσο επιτυχημένη, ώστε δύσκολα ο αντισφαιριστής μπορεί να αναγνωρίσει το ολυμπιακό χρυσό μετάλλιο ως ισάξιο μιας κατάκτησης του τίτλου στο Wimbledon. Ένα άλλο ιδιαίτερα δημοφιλές άθλημα σε ορισμένες χώρες, η πυγμαχία, δεν επιτρέπει παρά μόνο σε ερασιτέχνες αθλητές να αγωνίζονται στους Αγώνες. Παρά το γεγονός ότι ο Τεόφιλο Στήβενσον ή ο Φελίξ Σαβόν, με τρία συνεχόμενα χρυσά μετάλλια έκαστος, δίκαια αναγνωρίζονται ως ολυμπιακοί θρύλοι, αυτοί δεν μπορούν να θεωρηθούν ως οι μεγαλύτεροι πυγμάχοι όλων των εποχών.

Η Μπίργκιτ Φίσιερ κατέκτησε οκτώ χρυσά μετάλλια στο κανό, ο Νέντο Νάντι πέντε χρυσά μετάλλια στη ξιφασκία και ο Πωλ Έλβστρομ τέσσερα χρυσά μετάλλια στην ιστιοπλοΐα. Ο Αλεξάντερ Καρέλιν κατέκτησε τρία συνεχόμενα χρυσά στην πάλη, προτού ηττηθεί για πρώτη φορά μετά από 13 χρόνια στον τελικό των Αγώνων του 2000. Ο Γκρεκ Λουγκάνις κατέκτησε τέσσερα χρυσά μετάλλια στις καταδύσεις και πιθανώς να είχε κατακτήσει περισσότερα αν οι ΗΠΑ δεν είχαν μποϋκοτάρει τους Αγώνες του 1980 στη Μόσχα. Παρομοίως ο αρσιβαρίστας Πύρρος Δήμας κατέκτησε τρία συνεχόμενα χρυσά μετάλλια και κατέστη εθνικός ήρωας στη γενέτειρα των Αγώνων, την Ελλάδα, όπως και ο κωπηλάτης Sir Στηβ Ρεντγκρέιβ, ο οποίος θεωρείται από ορισμένους Βρετανούς ως ο μεγαλύτερος ολυμπιονίκης όλων των εποχών.

Όλοι οι προαναφερόμενοι έχουν δίκαια αναγνωριστεί ως θρύλοι της ιστορίας των Ολυμπιακών Αγώνων. Όταν όμως αναζητεί κάποιος το μεγαλύτερο ολυμπιονίκη όλων των εποχών, αυτός δεν μπορεί παρά να προέρχεται από ένα από τα πλέον δημοφιλή αθλήματα των αγώνων: το στίβο, την κολύμβηση ή τη γυμναστική.

Συγκρίνοντας θρύλους

Το εκπληκτικό κατόρθωμα δεν μπορεί να προσδιοριστεί με απόλυτα κριτήρια. Ο Μπομπ Μπήμον κατέκτησε μόνο ένα χρυσό ολυμπιακό μετάλλιο στο άλμα εις μήκος, το 1968 στο Μεξικό, αλλά πέρασε στην ιστορία των Αγώνων λόγω του ασύλληπτου παγκοσμίου ρεκόρ που πέτυχε με 8.90 μέτρα. Από την άλλη ο Ρέι Έουρι κατέκτησε οκτώ χρυσά ατομικά μετάλλια, αλλά τα αγωνίσματα στα οποία τα κατέκτησε, δηλαδή τα άλματα άνευ φοράς, καταργήθηκαν σύντομα μετά, με αποτέλεσμα οι επιδόσεις του συχνά να παραγνωρίζονται. Ο Μαρκ Σπιτς κατέκτησε επτά χρυσά μετάλλια σε μια Ολυμπιάδα και εννιά στο σύνολο, αλλά από αυτά μόνο τα τέσσερα σε ατομικά αγωνίσματα και τα υπόλοιπα σε σκυταλοδρομίες. Από την άλλη η Κριστίνα Εγκερσέκι κατέκτησε πέντε χρυσά μετάλλια σε ατομικά αγωνίσματα στην κολύμβηση, περιλαμβανομένων και τριών συνεχόμενων στο ίδιο αγώνισμα.

Σε τελική ανάλυση ο αριθμός των μεταλλίων δεν ταυτίζεται απαραίτητα με το μεγαλείο. Η Λαρίσα Λατίνινα κατέκτησε εννιά χρυσά μετάλλια και συνολικά 18, ενώ ο Νικολάι Αντριάνοφ 15. Δύσκολα όμως κάποιος θα τους θεωρούσε μεγαλύτερους γυμναστές από τη Βέρα Κασλάφσκα που κατέκτησε επτά ατομικά χρυσά μετάλλια ή το Βιτάλι Σιέρμπο που κατέκτησε πέντε ατομικά χρυσά στη Βαρκελώνη. Η Νάντια Κομανέτσι κατέκτησε μόνο πέντε χρυσά ολυμπιακά μετάλλια, αλλά τα επτά δεκάρια της στην Ολυμπιάδα του Μόντρεαλ συνηγορούν στο να θεωρείται ως η καλύτερη γυμνάστρια στην ιστορία των Αγώνων.

Είναι άραγε πιο εντυπωσιακό το κατόρθωμα του Αλ Έρτερ να κατακτήσει το χρυσό μετάλλιο στη δισκοβολία σε τέσσερις συνεχόμενες Ολυμπιάδες, από το κατόρθωμα του Τζέσι Όουενς να κατακτήσει τέσσερα χρυσά μετάλλια στην ίδια Ολυμπιάδα; Ο μοναδικός Καρλ Λιούις κατέκτησε τέσσερα χρυσά μετάλλια στην ίδια Ολυμπιάδα όπως είχε πράξει ο Όουενς, ενώ κατέκτησε και τέσσερα συνεχόμενα χρυσά στο μήκος, όπως είχε πράξει ο Έρτερ στη δισκοβολία. Ένας άλλος ανίκητος αθλητής, ο Παάβο Νούρμι, κατέκτησε εννιά συνολικά χρυσά μετάλλια στους δρόμους αντοχής και δίκαια διεκδικεί τον τίτλο του κορυφαίου ολυμπιονίκη όλων των εποχών.

Ο Φελπς μπορεί να συγκριθεί με οποιονδήποτε από τους προαναφερόμενους και έχει καταστήσει την κατάκτηση ενός χρυσού μεταλλίου απλή υπόθεση. Και ίσως αυτό να είναι που σε τελική ανάλυση του αποστερεί τον τίτλο του μεγαλύτερου ολυμπιονίκη όλων των εποχών. Ο Φελπς είναι ένα φαινόμενο. Ένας υπεραθλητής. Ο απόλυτος ολυμπιονίκης όμως είναι κάποιος που υπερβαίνει τον εαυτό του κατά τρόπο που κανένας δεν πίστευε πιθανό. Ένας άνθρωπος που κατορθώνει να πετυχαίνει όσα πετυχαίνει, αντίθετα στη βιομηχανία του αθλητισμού και αντίθετα στις προσδοκίες των πολλών.

Η ιπτάμενη νοικοκυρά Φάνι Μπλάνκερς Κόεν, η οποία δεν είχε κατορθώσει να συμμετάσχει πριν το 1948 σε Ολυμπιακούς Αγώνες λόγω του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, κατέκτησε τέσσερα χρυσά μετάλλια το 1948, γελοιοποιώντας όσους τη συμβούλευαν ότι στην ηλικία της θα έπρεπε να μείνει σπίτι και να προσέχει τα παιδιά της. Ένας άλλος θρύλος, ο Τζιμ Θορπ, κατέκτησε το χρυσό μετάλλιο στο δέκαθλο και στο πένταθλο, και αποκλήθηκε ως ο μεγαλύτερος αθλητής, προτού του απαγορευθεί διά βίου η συμμετοχή στους Αγώνες διότι είχε αγωνιστεί σε επαγγελματικούς αγώνες μπέιζμπολ. Ο Αμπέμπε Μπικίλα, δόξασε την Αφρική, κατακτώντας το χρυσό μετάλλιο στο μαραθώνιο, τρέχοντας ξυπόλητος. Τίποτα ίσως δεν μπορεί να συγκριθεί με το θρύλο του ανθρώπου που δεν ήταν τόσο ικανός ώστε να τρέχει και να χαμογελά ταυτόχρονα, του ’ανθρώπου ατμομηχανή’, Έμιλ Ζάτοπεκ, ο οποίος κατέκτησε στην ίδια Ολυμπιάδα το χρυσό μετάλλιο στα 5.000 και 10.000 μέτρα και αμέσως μετά στον μαραθώνιο.

Σχολιάστε

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>