Γράφει:

Υπογεννητικότητα: Το πρόβλημα σε αριθμούς και εισηγήσεις

του Κωνσταντίνου Αδαμίδη

Ένα μέτρο που είναι ιδιαίτερα διαδεδομένο στις Ηνωμένες Πολιτείες είναι οι παιδικοί σταθμοί στο χώρο εργασίας. Η δημιουργία παιδικών σταθμών σε κρατικούς και ιδιωτικούς χώρους εργασίας που απασχολούν μεγάλο αριθμό υπάλλήλων (π.χ. υπουργεία, πανεπιστήμια, ημικρατικοί οργανισμοί κτλ) θα ήταν ιδιαίτερα βοηθητικοί, αφού θα επέτρεπε στους γονείς να συνδυάσουν πολύ πιο εύκολα καριέρα και οικογένεια.

pinakas1

Όπως φαίνεται και στον Πίνακα 1, στις ελεύθερες περιοχές της Κυπριακής Δημοκρατίας υπάρχει μια σταδιακή αλλά  συνεχιζόμενη μείωση του ποσοστού γονιμότητας από το 1990 μέχρι και το 2006 (με μια ελάχιστη ανάκαμψη από το 2005). Πιο συγκεκριμένα, από 2.42 που ήταν το ποσοστό το 1990 έχει πέσει στο 1.44 το 2006, με επακόλουθο το σύνολο των γεννήσεων να μειωθεί σταδιακά από 10.622 σε 8.731 για την εν λόγω χρονική περίοδο. Η μείωση αυτή είναι στα υπόψη των αρμόδιων φορέων, αφού τα ποσοστά καταγράφονται ετησίως από την Στατιστική Υπηρεσία του κράτους επειδή έχουν γίνει μελέτες για το συγκεκριμένο ζήτημα, αλλά και επειδή ο αντίκτυπος έχει αρχίσει να γίνεται εδώ και λίγα χρόνια εμφανής (π.χ. υπάρχει μείωση των μαθητών της πρώτης τάξης του δημοτικού). Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι τα σημερινά ποσοστά γονιμότητας απέχουν πολύ από το απαιτούμενο ποσοστό για αναπλήρωση του πληθυσμού, που είναι το 2.1. Αυτό σημαίνει ότι ο φυσικός πληθυσμός της χώρας θα αρχίσει να μειώνεται τις επόμενες δεκαετίες. Αν αυτό δεν έχει ακόμη καταστεί εμφανές, είναι λόγω του πολύ μεγάλου αριθμού μεταναστών μακράς διάρκειας, που υπολογίζονται ως μέρος του πληθυσμού.

Υπάρχουν διάφοροι παράγοντες που οδήγησαν στην αύξηση της υπογεννητικότητας με κυριώτερους την αύξηση του μέσου όρου ηλικίας απόκτησης πρώτου παιδιού, την μαζική εισδοχή των γυναικών στην αγορά εργασίας και την επιθυμία δημιουργίας καριέρας, την έλλειψη των υποδομών που να διευκολύνουν την παράλληλη δημιουργία καριέρας και οικογένειας και άλλους οικονομικούς λόγους, αφού οι Κύπριοι ακόμη θεωρούν καθήκον τους να αποκαταστήσουν οικονομικά τα παιδιά τους.

Το κράτος, σε συνεργασία με ιδιωτικούς φορείς, θα μπορούσε να δημιουργήσει ποικιλόμορφα κίνητρα που θα υποβοηθούσαν στη μείωση της υπογεννητικότητας. Συγκεκριμένα, θα μπορούσε να υπάρχει σημαντική αύξηση στα επιδόματα τέκνου, τοκετού και μητρότητας, όπως επίσης και η χορηγία ενός γενναιόδωρου εφάπαξ ποσού. Το τελευταίο είναι τόσο σημαντικό όσο είναι και επικίνδυνο, αφού υπάρχει η πιθανότητα κάποιοι ανεύθυνοι γονείς να κάνουν παιδιά απλά και μόνο για να πάρουν το εφάπαξ. Σπάζοντας όμως το ποσό σε τρία ή τέσσερα μέρη μειώνεται σημαντικά το κίνητρο για «ανεύθυνες γεννήσεις», χωρίς όμως να μειώνεται η βοήθεια. Πιο συγκεκριμένα, και για παράδειγμα, το εν τρίτο του ποσού μπορεί να χορηγείται με την γέννηση του παιδιού, το άλλο εν τρίτο με την εγγραφή του στο δημοτικό και το τελευταίο με την εγγραφή του στο λύκειο. Κατά πόσο το εφάπαξ ποσό θα είναι με τη γέννηση κάθε παιδιού ή μόνο μετά το δεύτερο ή τρίτο είναι κάτι που χρίζει περισσότερης μελέτης. Αξίζει να σημειωθεί όμως ότι σε άλλες χώρες τα κίνητρα με εφάπαξ είναι πολύ διαδομένα. Για παράδειγμα, στην Γαλλία το ποσό δίνεται με την γέννηση του τρίτου παιδιού, στην Ρωσία με το δεύτερο, ενώ στην Αυστραλία ακόμη και με το πρώτο. Επιπλέον, τα επιδόματα σπουδών θα μπορούσαν να είναι πολύ μεγαλύτερα από τα σημερινά, καθησυχάζοντας τις ανησυχίες των πλείστων γονέων για τις αυξημένες οικονομικές απαιτήσεις των σημερινών σπουδών.

Εξίσου σημαντικός παράγοντας είναι και η ομαλή διαβίωση μιας μεγάλης οικογένειας. Για παράδειγμα, μια τετραμελής ή πενταμελής οικογένεια δύσκολα μπορεί να μείνει σε διαμέρισμα. Ως εκ τούτου το κράτος θα μπορούσε να δημιουργήσει κίνητρα προσφέροντας χαμηλότοκα δάνεια ή ακόμη και παραχωρώντας γη εκτός πόλης σε χαμηλές τιμές.

Ζωτικής σημασίας είναι και η δημιουργία μιας καλύτερης κοινωνικής πολιτικής για βοήθεια δημιουργίας καριέρας και οικογένειας ταυτόχρονα. Σε αυτό τον τομέα υπάρχουν πολύ μεγάλα περιθώρια βελτίωσης, ενώ υπάρχουν επίσης και «ευρωπαϊκά παραδείγματα» για να ακολουθήσει η Κύπρος. Χαρακτηριστικά, η άδεια μητρότητας στην Κύπρο είναι μόλις 18 εβδομάδες, ενώ στη Σουηδία φτάνει τις 60, στη Βρετανία τις 52, στη Σλοβακία στις 48, ενώ στη Γαλλία αυξάνεται από 16 για το πρώτο και δεύτερο παιδί σε 24 για το τρίτο και άνω.

Τέλος, είναι εξίσου αναγκαίο να δημιουργηθούν καλύτερες υποδομές για τους εργαζόμενους γονείς, με περισσότερα ολοήμερα σχολεία για απασχόληση των παιδιών και πιο ευέλικτα ωράρια για τους γονείς που επιθυμούν να συνδυάσουν καριέρα και οικογένεια. Ένα μέτρο που είναι ιδιαίτερα διαδεδομένο στις Ηνωμένες Πολιτείες είναι οι παιδικοί σταθμοί στον χώρο εργασίας. Η δημιουργία παιδικών σταθμών σε κρατικούς και ιδιωτικούς χώρους εργασίας που απασχολούν μεγάλο αριθμό υπάλλήλων (π.χ. υπουργεία, πανεπιστήμια, ημικρατικοί οργανισμοί, κτλ) θα ήταν ιδιαίτερα βοηθητικη, αφού θα επέτρεπε στους γονείς να συνδυάσουν πολύ πιο εύκολα καριέρα και οικογένεια.

pinakas2

Σχολιάστε

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>