Γράφει:

Τουρκία: Ένα “ήσυχο φθινόπωρο”

του Αφεντούλη Θ. Λαγγίδη

 

Μετά τις ραγδαίες εξελίξεις, το τελευταίο δεκαήμερο του Ιουλίου, και τις πρώτες ημέρες του Αυγούστου, δηλαδή την απόφαση για επιβολή απλού χρηματικού προστίμου στο Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης του Πρωθυπουργού Ερντογάν, από το Συνταγματικό Δικαστήριο, καθώς και τις ετήσιες τακτικές κρίσεις στο εσωτερικό του Τουρκικού Στρατεύματος, η εσωτερική πολιτική σκηνή της Τουρκίας φαίνεται να «ομαλοποιείται». Σε τέτοιο βαθμό, όσο ο προ της δικαστικής απόφασης «επί ξύλου κρεμάμενος» Αμπντουλάχ Γκιούλ να επισκέπτεται την Αρμενία και να προτείνει τριμερή συνάντηση Τουρκίας Αρμενίας- Αζερμπαϊτζάν, ήτοι εμφανιζόμενος να ξεπεράσει μία ακόμη από τις «αγκυλώσεις του παρελθόντος» στην περιφερειακή τουρκική εξωτερική πολιτική.

Μια επίπλαστη εικόνα

Στο εσωτερικό, η έλλειψη ουσιαστικής και αξιόπιστης αντιπολιτευτικής φωνής από τα καθεστωτικά κόμματα, η έλλειψη νέων προσώπων και προσωπικοτήτων και η αδυναμία σύμπηξης συμπαγούς μπλοκ από τα κόμματα της πρώην «κοσμικής δεξιάς» και «αριστεράς», αποδίδουν μια αίσθηση επίπλαστης παντοδυναμίας ενός κόμματος και μιας παράταξης που όχι μόνο ξεπέρασε τις συμπληγάδες της απαγόρευσης λειτουργίας και ακόμη της φυλάκισης κορυφαίων στελεχών του, αλλά εφόσον η ανοχή στήριξη από την αλλοδαπή συνεχίζεται, και με πρόσφατα επιβεβαιωμένη την λαϊκή εντολή, προχωρά βήμα-βήμα στην αποξήλωση του «στείρου, αποστεωμένου και απολιθωμένου» Κεμαλισμού, όντας πλησιέστερα έτσι στον στόχο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Μέσα από αυτή τη γραμμική ερμηνεία των εξελίξεων στα εσωτερικά της Τουρκίας, εύλογα μπορεί να προκύψει το συμπέρασμα ότι όχι μόνο το ζήτημα της μαντίλας θα επανέλθει στην πολιτική ατζέντα δια της πλαγίας οδού, αλλά κι ότι ο Ερντογάν θα αποκτήσει τον πολυθρύλητο έλεγχο επί του ουσιαστικού επικυρίαρχου των τεκταινομένων στην γειτονική χώρα δηλαδή του Στρατεύματος. Το γεγονός ότι ο νέος Γενικός Επιτελάρχης Ιλκέρ Μπασμπούγ, θεωρείται μετριοπαθής και συγκρατημένος, ενώ μέχρι στιγμής έχει παραστεί σε περίπου διακοσμητικό ρόλο σε όλες τις από τον περασμένο Αύγουστο κοινές δημόσιες εμφανίσεις στρατιωτικής πολιτικής ηγεσίας επί τη ευκαιρία εθνικών επετείων ή άλλων δημοσίων εκδηλώσεων, τείνει να επιβεβαιώσει τα ως άνω «συμπεράσματα». Προς την ίδια κατεύθυνση και οι συνεχείς αποκαλύψεις για το ρόλο της οργάνωσης «Εργκένεκον», που καταδεικνύουν το «ήδη γνωστό», δηλαδή την διαπλοκή κράτους-παρακράτους-κοινού εγκλήματος στην Τουρκία.

Η αντεπίθεση του κεμαλισμού

Όλες οι παραπάνω ενδείξεις και για τους ήδη πεπεισμένους αποδείξεις- καταδεικνύουν τις αλλαγές που επισυμβαίνουν στην χώρα αυτή, και που αντικατοπτρίζονται ή αν όχι τώρα αμέσως, τουλάχιστον στο λίαν προσεχές μέλλον- και στην εξωτερική της πολιτική έναντι των γειτονικών της κρατών, πάντοτε υπό το πρίσμα μιας συγκεκριμένης απόδοσης των τρεχουσών εξελίξεων. Οι ερμηνευτικές αδυναμίες όμως ξεκινούν, αφ ης στιγμής η καθημερινή πραγματικότητα, για τους υποστηρικτές της άποψης ότι ο Κεμαλισμός στην Τουρκία πνέει τα λοίσθια, δεν επιβεβαιώνει τους ευσεβείς πόθους, καθ΄ όσον σε ό,τι τουλάχιστον αφορά την Ελλάδα και την Κύπρο, η πολυπόθητη αλλαγή στάσης και όχι απλώς κλίματος, μετατίθεται αενάως στο μέλλον.

Στην πραγματικότητα, οι «ενδείξεις» ότι το κεμαλικό κατεστημένο στην Τουρκία όχι μόνο δεν παραδίδει τα όπλα, αλλά και ότι ανασυντάσσεται για την εν ευθέτω χρόνο αντεπίθεσή του, είναι περισσότερες απ’ ότι για το αντίθετο.

Κατ’ αρχήν, εφόσον επιβεβαιωθούν τα πρώτα στοιχεία για σοβαρή επιβράδυνση του ρυθμού οικονομικής ανάπτυξης σε σχέση με την περασμένη πενταετία, -επιβράδυνση που δεν έχει σχέση βέβαια με τις εσωτερικές αναταράξεις που έτσι κι αλλιώς δεν διήρκεσαν επί μακρόν- αποδυναμώνεται ένα από τα κύρια όπλα της διακυβέρνησης των «Ισλαμοδημοκρατών» που ήταν η στιβαρή οικονομική διαχείριση με προοπτική, εφόσον οι αρνητικές τάσεις επιβεβαιωθούν, την πολιτική είσπραξη της αναπόφευκτης δυσαρέσκειας.

Η Σκανδαλολογία, (βλ. σκάνδαλο Deniz Feneri) που επιτείνεται τις τελευταίες ημέρες στην τουρκική ειδησεογραφία, δείχνει προς την κατεύθυνση που θα ακολουθηθεί εφεξής και που είναι η ανάδειξη από το «κοσμικό κατεστημένο» της διαφθοράς σε ένα κόμμα που εμφανίστηκε ως «ο Αρχάγγελος της κάθαρσης», και που σε τελευταία ανάλυση δεν είναι και τόσο θρησκευόμενο όσο ισχυρίζεται (βλ. βαριές κατηγορίες για παραβίαση των νόμων του Ραμαζανιού).

Επιπλέον, ο «πόλεμος» που έχει ξεσπάσει μεταξύ κυβέρνησης και ενός μεγάλου μέρους των τουρκικών ΜΜΕ, με αφορμή τα εμπόδια που θέτει η πρώτη στην επέκταση των δραστηριοτήτων των εκδοτικών συγκροτημάτων κολοσσών, μπορεί πραγματικά να εξελιχθεί, από τα δεύτερα, σε ανοικτή εκστρατεία δυσφήμισης και προπαγάνδας εις βάρος του κόμματος του Ταϊπ Ερντογάν, λειτουργώντας έτσι ως μια νέα απόφυση της Στρατογραφειοκρατίας, πέραν του δικαστικού σώματος.

Τα ερωτηματικά που προκύπτουν εν κατακλείδι για την απόφαση που ελήφθη τον περασμένο Ιούλιο υπέρ του κυβερνώντος κόμματος και που αφορούν τους λόγους υπαναχώρησης από μια τελεσίδικα καταδικαστική απόφαση, πρέπει να εξεταστούν με προσοχή και με συμπληρωματικές παραμέτρους την ανάλογη ιστορική εμπειρία του παρελθόντος, αφού η ξαφνική «φυγή προς το μέλλον» μεταπολεμικά δεν είναι ιδιαίτερο συστατικό της τουρκικής πολιτικής ζωής.

Το τουρκικό Στράτευμα έχει αποδείξει στο παρελθόν ότι εφόσον κρίνει εν κινδύνω τα πιστεύω του που αποτελούν και θέσφατα για την τουρκική κοινωνία, δεν διστάζει να προβεί με τον ένα ή τον άλλο τρόπο σε «διορθωτικές κινήσεις», επιδεικνύοντας μάλιστα ασυνήθιστους βαθμούς ευελιξίας και ικανότητας πολιτικών ελιγμών. Καθόσον οι εξελίξεις στην Τουρκία αφορούν άμεσα την Ελλάδα και την Κύπρο, τα συμπεράσματα που εξάγονται για τις όποιες εξελίξεις θα πρέπει να χαρακτηρίζονται από αποστασιοποίηση, αποφυγή επιλεκτικών ερμηνειών και «συγγενειών», καθώς το «ήσυχο φθινόπωρο» -με δεδομένες τις αλλαγές στο παγκόσμιο κλίμα, αυτού των διεθνών σχέσεων συμπεριλαμβανομένου- μπορεί να μετατραπεί έξαφνα σε «δριμύ χειμώνα».

 

Ο Αφεντούλης Λαγγίδης είναι Ερευνητής, Ίδρυμα Μεσογειακών Μελετών

Σχολιάστε

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>