Γράφει:

Βυζαντινά Ανάλεκτα: Ο Ναός των Αγίων Φανέντων στον Άγιο Επίκτητο

του Χριστόδουλου Χατζηχριστοδούλου

Βόρεια του χωριού Άγιος Επίκτητος και κοντά στην θάλασσα, επί της βραχώδους ακτής βρίσκεται ο τεκές του Hazaret Omer. Στον τεκέ υπάρχουν επτά τάφοι μουσουλμάνων «αγίων». Καμιά, ωστόσο, παράδοση δεν υπάρχει για το ποιοι είναι αυτοί ή από πού ήλθαν. Ο χώρος θεωρείται ιερός από τους Μουσουλμάνους και από τους Έλληνες, για τους δεύτερους με την ονομασία Άγιοι Φανέντες.

Σχετική παράδοση αναφέρει ότι εκεί υπήρχε εκκλησία, αφιερωμένη στους αγίους Τεσσαράκοντα μάρτυρες της Σεβάστειας, η οποία μετατράπηκε σε τζαμί κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας (1571-1878). Τον ναό αυτό είχε επισκεφθεί και ο Άγιος Κωνσταντίνος ο Ιουδαίος τον 9ο αιώνα, σύμφωνα με τον βίο του. Ο Λεόντιος Μαχαιράς στο Χρονικό του γράφει ότι στην περιοχή του Κάζα Πιφάνι (σημ. Καζάφανι), προς τα βορινά, βρίσκεται ένα πλακόστρωτο με πολλά κόκκαλα, τα οποία ανήκουν σε αγίους οι οποίοι λέγονται Άγιοι Φανέντες. Αποδίδει μάλιστα τα οστά σε κάποιους από του 300 ασκητές που κατέφυγαν στην Κύπρο από τη Συρία.

Στις αρχές του 20ου αιώνα ο Ιωάννης Περιστιάνης αναφέρει ότι υπήρχαν ερείπια αρχαίου παρεκκλησίου, αφιερωμένου στους «Αγίους Φανέντας», καθώς και σε μεγάλο σπήλαιο κάτω από το παρεκκλήσι αυτό, στο οποίο οι Χριστιανοί άναβαν κεριά και άφηναν στους αγίους αφιερώματα. Μας πληροφορεί ακόμα ότι το τουρκικό τέμενος βρίσκεται κοντά στην ερειπωμένη εκκλησία και ότι οι Τούρκοι το ονομάζουν Ζιαρέτ.

Η πρόσβαση στο σπήλαιο των Αγίων Φανέντων (ή Αγίων Σαράντα) είναι εφικτή από τη δυτική πλευρά του τεκέ, και έχει θέα προς την θάλασσα. Η είσοδος του σπηλαίου είναι κλεισμένη με σιδερένιο κιγκλίδωμα, και τμήμα του έχει περιληφθεί στο υπερκείμενο τέμενος. Δια-κρίνονται σήμερα υπολείμματα κεριών, που ανάβουν οι πιστοί.

Παρόμοιες συλλατρείες είναι γνωστές στη Μ. Ασία, λ.χ. στην Μαμασσό όπου τιμούσαν τον άγιο Μάμα, καθώς και σε άλλα μέρη της Κύπρου, όπως στον τεκέ Kirklar, Βασιλική Αγίων Σαράντα στην Τύμπου και στην Λάρνακα στον τεκέ Τουραπή, Μαρτύριο Αγίου Θεράποντος, επισκόπου Κύπρου.

 

Ο Χριστόδουλος Χατζηχριστοδούλου είναι αρχαιολόγος και Πρόεδρος της Εταιρείας Κυπριακών Σπουδών.

Σχολιάστε

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>