Γράφει:

Το στερνό χαμόγελο του Λαζάρου

Ο Επιμενίδης, ο Κρητικός σοφός, κοιμόταν πάνω από 100 χρόνια σύμφωνα με την παράδοση κάτω από μια ελιά, ώσπου ξύπνησε και αντίκρισε μια κοινωνία αλλαγμένη, έναν κόσμο αλλιώτικο. Μερικές δεκαετίες προηγουμένως, η ηλεκτρονική επανάσταση ήταν στα σπάργανα ακόμα, καθώς άλλοι την αμφισβητούσαν κι άλλοι αναλογιούνταν τις δυνατότητες που ανοίγονταν διάπλατα μπρος τους. Σήμερα, κι ενώ πολλοί εξακολουθούν ακόμα να την αμφισβητούν, η ηλεκτρονική επανάσταση αποτελεί μια πραγματικότητα. Εξαγριωνόμαστε με την, μερικών δευτερολέπτων, απρόσμενη καθυστέρηση του κομπιούτερ να μας εμφανίσει την επιθυμητή ιστοσελίδα στην οθόνη. Κορνάρουμε ανυπόμονα καθώς στο drive-in, η μηχανή συναλλαγής δεν μετατρέπει το πλαστικό μας χρήμα σε χάρτινο. Και σταδιακά στην προσπάθειά μας να αποφύγουμε την πίεση τρέχουμε. Τρέχουμε πάνω στο αυτοστεκούμενο μονοπάτι της τεχνολογίας σαν δρομείς κατοστάρηδες, ώστε να αποκτήσουμε ελεύθερο χρόνο να γεμίσουμε με άγχος. Ώσπου στον παράλληλο της συνειδητής γνώσης για την ανεπάρκεια του ελεύθερου χρόνου, ο ρεμβασμός έχει χαθεί μαζί με την ανάμνηση και το μόνο που απομένει είναι η απάθεια, μια συλλογική απάθεια καλά κρυμμένη μέσα στην φαινομενική αναστάτωση που προκαλεί το άγχος.

Ο Λάζαρος ανέβηκε από το σκοτάδι στα ευαγγέλια, χωρίς πια να χαμογελάσει στο υπόλοιπο του ανθρώπινου του βίου. Το μέλλον ήταν άραγε παραδεισένιο και δεν άντεχε την επιστροφή στο επίγειο παρόν μας ή μήπως συνειδητοποίησε την ψύχρα της ανυπαρξίας μέλλοντος; Ενός μέλλοντος χωρίς στόχους και ελπίδα. Σε μια εποχή που θεωρούμε ότι τίποτα πια δεν είναι ιερό και όλα μπορούν να λεχθούν, έχουμε καταβροχθιστεί όσο ποτέ άλλοτε στην ιστορία από το κυκλώπειο στόμα της πολιτικής ορθότητας, της έλλειψης κριτικής και της απάθειας. Η ικανότητά μας για κριτική έχει και αυτή αντικατασταθεί, όπως όλα, από την λογική της ατάκας και του τηλεοπτικού πολιτισμού. Μας καλούν να συμβιβαστούμε, να δεχθούμε ότι αναπόφευκτη συνέπεια της δημοκρατίας και του πολυκομματισμού είναι το ρουσφέτι και η έλλειψη αυτονομίας, να χωνέψουμε ότι η ιστορία έχει τελειώσει και εμείς πρέπει να γίνουμε παθητικοί δέκτες της αλλαγής την οποία φέρνουν ορισμένα εξ Αμερικής χρηματοδοτούμενα ινστιτούτα και εταιρείες που συγγράφουν νέα βιβλία ιστορίας, τηλεοπτικά ριάλιτι και σχέδια που καθορίζουν το μέλλον των λαών.

Γιατί το τέλος των ιδανικών μας ήρθε, όταν τους δώσανε κάποιοι φως. Όταν κάποιοι κρυμμένοι καλά στο σκοτάδι που περιόριζε την οπτική τους, θέλησαν να βγάλουν στο φως τα ιδανικά της παγκόσμιας κοινωνίας και της αλληλεγγύης στρεβλωμένα και παραχαραγμένα, κατά τρόπο ώστε η παγκόσμια αδελφότητα να μετονομάζεται σε ιμπεριαλισμό. Ο χρόνος σταμάτησε στα χαρακωμένα μάγουλα και έφτυσε προς μια άγνωστη κατεύθυνση. Ντράπηκε ακόμα και στην σκέψη πως θα του ζητούσαμε συγγνώμη. Πότε έγιναν τα όνειρα πιο ενδιαφέροντα από την ζωή ρώτησε ο Επιμενίδης; Η απάντηση ήλθε σιωπηλή, σχεδόν ανεπαίσθητη: Την μέρα που σταματήσαμε να νοιαζόμαστε. Η παγκόσμια κοινωνία θεωρεί τον εαυτό της ως κατεστημένο, ως νικητές της ζωής. Ο Οδυσσέας που έφθασε στην Ιθάκη του. Μόνο που όταν επέστρεψε, δεν βρήκε την Πηνελόπη. Βρήκε μόνο διάφορους ανίκανους Τηλέμαχους, καθώς η Πηνελόπη, αυτή που του έδιδε το κίνητρο να ταξιδέψει, είχε χαθεί.

Όταν ο Αννίβας νίκησε το Ρωμαϊκό στρατό στην μάχη των Καννών, ο διοικητής του ιππικού ο Μαχαρβάλ τον συμβούλευσε να βαδίσουν κατά της Ρώμης. Ο Αννίβας όμως, εξαντλημένος από τις μάχες προτίμησε να περιμένει. Και τότε ο Μαχαρβάλ του είπε: «Ξέρεις να νικάς Αννίβα, δεν ξέρεις όμως να επωφελείσαι της νίκης σου». Στον 21ον αιώνα το μεγαλύτερο πρόβλημα της δυτικής δημοκρατίας είναι, όσο και αν αυτό φαίνεται παράδοξο, το γεγονός ότι επικράτησε των αντιπάλων της, μετά από αιώνες στους οποίους παρέμενε περιφρονημένη. Όπως και ο Αννίβας όμως, αδυνατεί να εκμεταλλευθεί την επιτυχία της, βυθισμένη στην επικίνδυνη ευφορία που δημιουργεί η αισιοδοξία της επικράτησης. Η δημοκρατία είναι σήμερα, όπως αναφέρει ο Μπρυκνέρ, «μελαγχολική», ακριβώς διότι δεν έχει πλέον όραμα: Έχει καταστεί κατεστημένο και κατά συνέπεια το ίδιο ιμπεριαλιστική και ανελαστική, όσο τα πολιτεύματα τα οποία αγωνιζόταν για χρόνια να συντρίψει. Η δημοκρατία έχει πάψει να συγκινεί, διότι πλέον αντιμετωπίζεται ως θεσμός δημιουργούμενος από τα δικαστήρια, τους τεχνοκράτες και την Βορειοατλαντική Συμμαχία, αντί να θεωρείται ως παράγωγο της γενιάς του «114», των φοιτητικών κινημάτων ή των αντιαποικιακών αγώνων. Από τη στιγμή όμως που η δημοκρατία καθίσταται ακατάλυτο θρησκευτικό δόγμα, ανήμπορο να αξιοποιήσει την επιτυχία της, τότε, όπως και στην περίπτωση του Αννίβα, παραμονεύει η Καρχηδόνα.

Ο μεγαλύτερος κίνδυνος για την κοινωνία μας είναι η υιοθέτηση της λογικής του τέλους της ιστορίας, της μακαριότητας του χορτασμένου κτήνους που θεωρεί ότι ανακάλυψε το άριστο των πολιτευμάτων και ότι επέλυσε όλα τα προβλήματά του, εκτός από τα οικονομικά και τα ερωτικά. Η ήττα, όμως, κάθε Οργουελιανού ήρωα δεν πραγματώνεται με τον θάνατο ή την συντριβή του. Αντιθέτως. Η ήττα επέρχεται, όταν συμφιλιωμένος με την προπαγάνδα, παύει να αγωνίζεται. Όταν μαθαίνει να αγαπά τον Μεγάλο Αδελφό και θεωρεί ότι η ιστορία έχει τελειώσει με την επικράτηση της δημοκρατίας δυτικού τύπου, μιας δημοκρατίας που οι ίδιες οι δυτικές δημοκρατίες που την καθιέρωσαν απαρνούνται, υιοθετώντας την φράση σύμβολο: «είτε είστε μαζί μας, είτε είστε εναντίον μας».

Και τώρα μας ζητούν να τους κοιτάζουμε αμέριμνοι και να υποτάξουμε την αξιοπρέπεια και την θέληση για μια καλύτερη κοινωνία, στα προσωπικά και κομματικά πάθη. Μας ζητούν να ξεχάσουμε την τουρκική εισβολή και το Γκουαντάναμο και να συμβιβαστούμε. Να εισέλθουμε σε ένα κόσμο στον οποίο θα τσιρίζουμε όλοι μαζί υστερικά μπροστά στα νέα είδωλα των βιομηχανιών της μουσικής και του κινηματογράφου, θα χαμογελούμε μπροστά στην ανθρώπινη εκμετάλλευση και θα υποτασσόμαστε χωρίς πολλές τσιριμόνιες στις βουλήσεις των νεο-τεχνοκρατών των Βρυξελλών και της Ουάσιγκτον. Ένα νέο κόσμο στον οποίο τα αιώνια ηθικά διλήμματα θα θεωρούνται λυμένα στην βάση της κομματικής ντιρεκτίβας και στον οποίο η έρευνα θα αντικαθίσταται από το στρατευμένο κουτσομπολιό. Μόνη επιλογή απομένει η αντίσταση, ανεξάρτητα αν έχει ή όχι περιθώρια επιτυχίας: Διότι, αν μη τι άλλο, ο αγώνας και η ελπίδα μας επιτρέπουν να παραμένουμε πραγματικά ζωντανοί, κατά τρόπο που να ελπίζουμε ότι ο Λάζαρος σε μια άλλη ζωή ή διάσταση θα ξαναχαμογελάσει.

One Comment

  1. Pingback

Σχολιάστε

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>