Γράφει:

Γλωσσικά κοσκυλμάτια: Κέντρα και γλώσσα

της Νίκης Χριστοδούλου

Όπως μαρτυρεί η Ιστορία, στοιχεία πολιτισμού και γλώσσα κατά κανόνα εκπορεύονται από κάποιο κέντρο.

Η Αλεξανδρινή κοινή εξεπορεύθη από την Αθήνα με την υιοθέτηση της Αττικής διαλέκτου από τον βασιλικό οίκο της Μακεδονίας και με τη διάδοσή της στα βασίλεια, που δημιουργήθηκαν με τις κατακτήσεις του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Ήδη από την κλασσική εποχή η Αττική διάλεκτος των Αθηναίων άρχισε να επηρεάζει τις διαλέκτους των άλλων Ελλήνων. Η κοινή Γαλλική γλώσσα εξεπορεύθη από την νησίδα των Παρισίων, η κοινή Γερμανική από το Βερολίνο, η κοινή Ιταλική από την Φλωρεντία.

Η νέα κοινή γλώσσα των Ελλήνων προέρχεται όχι από κάποιο ιδίωμα, όπως είναι η καθολική γνώμη, αλλά από μία υπερτοπική κοινή, η οποία διαμορφώθηκε στην πρωτεύουσα του ελληνισμού Κωνσταντινούπολη με απλοποίηση της λόγιας γλώσσας. Στην υπερτοπική κοινή γλώσσα συμμετέχουν όλοι οι Έλληνες και οι Κύπριοι.

Κέντρα διαδόσεως πολιτισμού και ιδεών για τους Κυπρίους υπήρξαν η Κωνσταντινούπολη, η Σμύρνη, η Αλεξάνδρεια και βεβαίως η Αθήνα, η πρωτεύουσα του ελεύθερου ελληνικού κράτους. Κατά την αγγλική κατοχή, το Λονδίνο ήταν το αποικιακό κέντρο της Κύπρου. Κατά την ανεξαρτησία της Κύπρου το Λονδίνο έγινε και οικονομικό και πολιτιστικό κέντρο.

Στο Λονδίνο δημιουργήθηκε μια σημαντική Κυπριακή παροικία, στην πραγματικότητα μια άλλη Κύπρος, αλληλοπεριχωρούμενη. Είναι η μόνη κυπριακή παροικία στον κόσμο, που δεν έλαβε ως όργανο εκφράσεώς της την κοινή γλώσσα, όπως έγινε με την κυπριακή κοινότητα της Αμερικής, της Αιγύπτου, της Νότιας Αφρικής, της Αυστραλίας.

Η οικονομία της Κύπρου ήταν συνδεδεμένη με την οικονομία του Λονδίνου, όχι με την Αθήνα. Αυτό επηρέασε και τις περιπέτειες του κυπριακού προβλήματος. Όπως είπε ο μεγάλος Κάρολος Μαρξ, τα οικονομικά επηρεάζουν πάντοτε τα πολιτικά. Οι καλές σπουδές για μια τάξη Κυπρίων, που εγγυώνταν επαγγελματική αποκατάσταση και λαμπρή σταδιοδρομία, ήταν αγγλικές. Ο αγγλικός πολιτισμός είναι μεγάλος και οικου-μενικός, αλλά πολλοί Κύπριοι δεν καλλιεργούνταν σ” αυτόν, αλλά έπαιρναν μόνο μια επαγγελματική ετικέτα.

Η ανακήρυξη του Λονδίνου ως κέντρου οικονομικού και πνευματικού της Κύπρου, ανώτερου και από την Αθήνα, είχε συνέπειες και στην γλώσσα. Οι κυπριακές εταιρείες εγγράφονται κατ” εξοχήν στην Αγγλική γλώσσα. Σε όλη την Κύπρο, σε πόλεις και χωριά, συναντώνται άφθονες αγγλικές επιγραφές. Σχηματίζει κανείς την εντύπωση ότι πολλοί Κύπριοι νομίζουν ότι οι Άγγλοι είναι παρόντες ακόμη στην Κύπρο.

Η Κυπριακή διάλεκτος κατά την ανεξαρτησία σχετιζόταν περισσότερο με την Αγγλική γλώσσα παρά με την Ελληνική, της οποίας αποτελεί διάλεκτο. Και αυτή η σύνδεση λειτούργησε μέσω της λανθασμένης, σύμφωνα με την επιστήμη της Φωνολογίας, εντύπωσης ότι οι φθόγγοι της Κυπριακής διαλέκτου, που δεν συναντώνται στην Ελληνική κοινή, είναι ταυτόσημοι των φθόγγων της Αγγλικής. Έτσι η Κυπριακή διάλεκτος είχε τα εύσημα ότι προφέρει ακριβώς την Αγγλική γλώσσα και υπερτερεί ως προς αυτό της κοινής Ελληνικής.

Η σχέση Κυπριακής διάλεκτου και Αγγλικής εκφράζεται πάντοτε στην προφορά των ξένων ονομάτων. Ξένα ονόματα, όχι μόνο αγγλικά, ουδέποτε προφέρονται κατά την ελληνική κοινή (σε περιβάλλοντα χρήσης της κοινής), αλλά κατά την αγγλική εκφορά τους, η οποία στην ουσία ακολουθεί την φωνολογία της διαλέκτου. Κανείς δεν θεωρεί ότι η φωνολογία της νεοελληνικής κοινής θα έπρεπε να διδάσκεται. Αντιθέτως οι σπουδαστές της Αγγλικής γλώσσας διδάσκονται την φωνολογία της με στόχο να μάθουν να την προφέρουν ακριβώς όπως οι Άγγλοι.

Η απόρριψη της κοινής ελληνικής αποδόσεως και η πρόσδεση προς την Αγγλική αποδεικνύει ότι το Λονδίνο για ένα μεγάλο μέρος των Κυπρίων αποτελεί πνευματικό κέντρο, το οποίο επηρεάζει ακόμη πολλές πτυχές της ζωής, αλλά και την Ελληνική γλώσσα της Κύπρου.

 

Η Νίκη Χριστοδούλου είναι γλωσσολόγος

Σχολιάστε

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>