Γράφει:

Για μια… διαπολιτισμική ιστορία

της Μαρίας Μαυραδά

 

Η εξάλειψη του εθνικιστικού τρόπου σκέψης και η απαλλαγή από εθνικά στερεότυπα και προκαταλήψεις, ώστε να καταστεί δυνατή η επικοινωνία ανάμεσα σε διαφορετικούς λαούς αποτελεί μια από τις αρχές του διαπολιτισμικού μοντέλου εκπαίδευσης.

Το κυπριακό εκπαιδευτικό σύστημα, παρά τους διακηρυγμένους ανθρωπιστικούς στόχους του, παραμένει συντηρητικό αντανακλώντας τις ξενοφοβικές τάσεις της κυπριακής κοινωνίας. Χωρίς άλλη καθυστέρηση η παιδεία στην Κύπρο πρέπει να πάρει τα μηνύματα των καιρών και να αναλάβει το κοινωνικό έργο της μέσα στο πλαίσιο των πραγματικοτήτων που διαμορφώνονται στο τοπικό και διεθνές σκηνικό. Μια τέτοια εκπαίδευση θα πρέπει αφ’ενός να στοχεύει στην ανάδειξη και τον σεβασμό του εθνικού στοιχείου και αφ’ετέρου στην γνωριμία και αποδοχή του πολιτισμού των άλλων λαών ως ισότιμου. Η αγάπη για το δικό μας και η περιφρούρησή του δεν περνά απαραίτητα μέσα από την περιφρόνηση ή το μίσος για το άλλο, το διαφορετικό, που πολύ συχνά τα κοινωνικά στερεότυπα ταυτίζουν με το εχθρικό. Η γνωριμία με τον «άλλο» οδηγεί μέσω της άρσης των προκαταλήψεων στην απόκτηση αμοιβαίας εμπιστοσύνης και τελικά στην επικοινωνία που εκφράζεται με την προθυμία για εποικοδομητική συνεργασία.

Όσον αφορά στο άλυτο, ακόμα, εθνικό πρόβλημα, όλο και περισσότερο εδραιώνεται πια η αντίληψη πως η οποιαδήποτε λύση, για να είναι βιώσιμη, πρέπει να προέρχεται από τον ίδιο το λαό, Ελληνοκύπριους και Τουρκοκύπριους. Αυτό εξυπακούεται την επαφή και τον διάλογο ανάμεσα στις δύο πλευρές, που τις χωρίζουν όχι μόνο ιστορικά γεγονότα – πληγές του παρελθόντος, αλλά και διαφορές στην κουλτούρα και στην θρησκεία. Όμως, η επαφή και ο διάλογος μεταξύ αγνώστων είναι πολύ δύσκολο, αν όχι αδύνατο, να πραγματοποιηθούν γόνιμα σε συνθήκες καχυποψίας, που είναι και το λιγότερο που θα μπορούσαμε να αναφέρουμε στην περίπτωση αυτή. Αποτελεί υποχρέωση της εκπαίδευσης να συνεισφέρει στην διαμόρφωση των κοινωνικο-πολιτικών εξελίξεων στην χώρα μας. Σε επίπεδο εκπαιδευτικών μπορούν πιο εύκολα να πραγματοποηθούν επαφές, αλλά εκείνο που αποτελεί εκ των ων ουκ άνευ είναι οι αλλαγές στο περιεχόμενο των αναλυτικών (λανθανόντων και μη) προγραμμάτων. Η εξάλειψη του ιστορικού μίσους και του εθνικιστικού τρόπου αντιμετώπισης του άλλου δεν εξυπακούεται εθνική υποταγή, αλλά πρέπει να αντιμετωπισθεί ως ένα νέο βήμα-μοντέλο προσέγγισης του άλλου που θα μπορούσε να οδηγήσει στην ειρηνική συμβίωση των διαφορετικών λαών απομακρύνοντας όσο το δυνατό περισσότερο το ενδεχόμενο ενός νέου πολέμου.

Το Συμβούλιο της Ευρώπης στην νέα Σύσταση σχετικά με την διδασκαλία της Ιστορίας στην Ευρώπη του εικοστού πρώτου αιώνα, η οποία υιοθετήθηκε από την Επιτροπή των Υπουργών το 2001, τονίζει την ανάγκη για ανάπτυξη διαπολιτισμικού διαλόγου με στόχο τον σεβασμό και την αποδοχή των άλλων, αφού κατανοήσουμε τις διαφορές μας. Επίσης εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι η διδασκαλία της Ιστορίας θα πρέπει να ενώνει τους λαούς αποβάλλοντας τις προκαταλήψεις, παρουσιάζοντας, ωστόσο, τα γεγονότα στην πλήρη πολυπλοκότητα τους και από διαφορετικές οπτικές γωνίες, χωρίς, όμως, να δημιουργεί εικόνες του εχθρού. Ακόμα θα πρέπει να διατηρεί μια ισορροπία ανάμεσα στην διδασκαλία της εθνικής και παγκόσμιας ιστορίας.

Το ερώτημα είναι κατά πόσο η διδασκαλία της Ιστορίας στην Κύπρο μέσα από τα συγκεκριμένα διδακτικά εγχειρίδια, αναλυτικά προγράμματα και διδακτικές προσεγγίσεις επιτυγχάνει όλους ή κάποιους από αυτούς τους στόχους.

 

Η Μαρία Μαυραδά είναι φιλόλογος

One Comment

  1. Lola
    13 Ιανουαρίου 2014 14:43

    Epitelous enas nousimos anthropos.

Σχολιάστε

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>