Γράφει:

Ιστορίες της Ιστορίας

του Πέτρου Παπαπολυβίου

 

Παρακολουθήσαμε τις τελευταίες βδομάδες νέα επεισόδια στην συζήτηση για την Ιστορία. Είναι αυτονόητο ότι τα σχολικά βιβλία δεν είναι «ιερά κείμενα» και χρειάζονται συνεχή ανανέωση σε μορφή και περιεχόμενο, ώστε να αφομοιώνονται οι καινούργιες παιδαγωγικές ή διδακτικές μέθοδοι αλλά, κυρίως, τα νέα επιστημονικά ευρήματα.

Η παραπάνω διαπίστωση δεν δικαιολογεί, όμως, τον υβριστικό αφορισμό, που απαξιώνει πρωτίστως τους εκπαιδευτικούς που διδάσκουν Ιστορία στην Κύπρο (και στην Ελλάδα), ότι τα βιβλία της Ιστορίας «είναι σωβινιστικά». Δεχόμαστε ότι υπάρχουν κακογραμμένα βιβλία, βιβλία που τα γράφουν άσχετοι με την Ιστορία ή την πραγματικότητα της σχολικής αίθουσας. Μπορούμε να συζητήσουμε για την απαράδεκτη ένταξη (και ολική αποτυχία) του μαθήματος της Ιστορίας στην εξετασιοκεντρική λογική, που υποχρεώνει την χρήση ενός μόνο βιβλίου, στην αποστήθιση και στην απουσία κριτικής σκέψης, για παραλείψεις (άραγε πώς θα χωρέσουν στην «Ύλη» τριών χρόνων στο Γυμνάσιο ή στο Λύκειο τόσες «Ιστορίες», με το ενδιαφέρον, τα τελευταία χρόνια, να πέφτει στις σύγχρονες περιόδους). Συνηγορούμε θερμά υπέρ της εισαγωγής νέων θεματικών ιστοριών στην εκπαίδευση και υπέρ της περαιτέρω αξιοποίησης των ιστορικών πηγών στην διδακτική πρακτική, όμως «σωβινισμό» δεν εντοπίζουμε στα σχολικά εγχειρίδια Ιστορίας. Κάποιοι πρόβαλαν εσχάτως, αφού δεν βρήκαν τίποτε άλλο, ως «σωβινισμό» μια γκραβούρα του 17ου αιώνα, που ανακάλυψαν σε σχολικό βιβλίο, με αναπαράσταση βασανιστηρίων της Τουρκοκρατίας. Ας πετσοκόβουμε, λοιπόν, τις ιστορικές πηγές εν ονόματι της πολιτικής ορθότητος! Και τι γίνεται με τις εικόνες της Σταύρωσης, το Μουσείο της Μαντάμ Τυσσό, τις ταινίες τύπου «Braveheart»;

Εκείνο που χρειάζονται οι εκπαιδευτικοί, που πολλοί δεν διδάχθηκαν Σύγχρονη Ιστορία στα Πανεπιστήμια που σπούδασαν, είναι η παροχή ευκαιριών για επιμόρφωση και μεταπτυχιακές σπουδές και η συνεχής υποστήριξή τους με Βιβλιογραφία και εποπτικό υλικό. Ένας άλλος παράγων που διογκώνει το πρόβλημα, όπως δείχνει η εμπειρία των τελευταίων χρόνων, είναι ο διακοσμητικός ρόλος των διάφορων επιτροπών κρίσης και αξιολόγησης των σχολικών βιβλίων στο Ελλαδικό Παιδαγωγικό Ινστιτούτο.

Ο ιστορικός, ως επιστήμονας, οφείλει με αυστηρή μέθοδο και αμεροληψία να εξετάζει το θέμα του, χωρίς αγκυλώσεις και ιδεοληψίες, και να καταγράφει και να προσπαθεί να ερμηνεύει τα συμβάντα. Από αυτή την άποψη δεν υπάρχει ΜΙΑ ιστορία και ούτε πρόκειται να φτάσουμε ποτέ σ” αυτήν, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι ο «κάθε ιστορικός γράφει ό,τι θέλει», ή ότι υπάρχουν «δύο ιστορικές αλήθειες», όπως απλοϊκά ή εξωφρενικά ακούγεται. Για παράδειγμα, αυτό που γράφεται στο καινούργιο Βιβλίο της Ιστορίας της Γ” Γυμνασίου (Ε. Λούβη, Δ. Χ. Ξιφαράς) «ότι μετά τον Β” Παγκόσμιο πόλεμο κορυφώθηκαν οι προσπάθειες των Κυπρίων για ανεξαρτησία» είναι πραγματικό λάθος και όχι «άλλη άποψη». Αντίστοιχα, ακόμη και ο πιο καλοπροαίρετος αναγνώστης δεν μπορεί να εξηγήσει πώς η κ. Μ. Ρεπούση που «ανέγνωσε» τις σφαγές στην Σμύρνη τον Αύγουστο του 1922 ως «συνωστισμό», περιέγραψε («Νέα», 17-9-2008) ως «εθνοκάθαρση από τη δική μας πλευρά» τα γεγονότα του 1964 στην Κύπρο.

Η Ιστορία δεν πρέπει, βεβαίως, να καλλιεργεί την μισαλλοδοξία. Όμως, αποτελεί αφελή αυταπάτη να προσμένουμε από την «Ιστορία» να προλαβαίνει τους πολέμους, να φέρνει την ειρήνη και να επιλύει τις κοινωνικές συγκρούσεις. Και μόνο ότι στην Κύπρο, που δοκιμάζεται από την τουρκική κατοχή, οι μεγαλύτεροι προπαγανδιστές, και όχι πάντα κομψά, της «αναθεώρησης» των σχολικών βιβλίων της Ιστορίας είναι οι σημερινοί ιέρακες της …ειρήνης, οι ΗΠΑ και η Μεγάλη Βρετανία, μας κάνει επιφυλακτικούς.

Κάποιοι ισχυρίζονται ότι «η γραφή της ιστορίας είναι κατ” ανάγκην επιλεκτική και συχνά η εθνικιστική μυθολογία νομιμοποιεί τρέχουσες επιδιώξεις». Μήπως, όμως, στην προσπάθεια κατάρριψης των όποιων στερεοτύπων που υποτίθεται πολεμούμε να γκρεμίσουμε, ή με την επίκληση της ανάγκης επανένωσης του νησιού και της ψυχολογικής επαναπροσέγγισης των κατοίκων του, η νέα αυτή «ιστορία του σωλήνα» σπεύδει απλώς να νομιμοποιήσει τρέχουσες επιδιώξεις και σκοπιμότητες;

 

Ο Πέτρος Παπαπολυβίου είναι Επίκουρος Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Κύπρου

Σχολιάστε

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>