Γράφει:

Αμφισβήτηση της οικονομικής επιστήμης

του Παντελή Π. Κασάπη

 

Η οικονομική επιστήμη δεν προωθεί λύσεις στα βασικά ανθρώπινα προβλήματα, αφού χρησιμοποιεί ακόμη έννοιες και θεωρητικά εργαλεία που αδυνατούν να συλλάβουν την σύγχρονη πραγματικότητα. Κατά την διάρκεια των τελευταίων 50 ετών, εμφανίζονται συνεχώς νέες αναπτυξιακές θεωρίες. Πού βρισκόμαστε, όμως, σήμερα; Το πλουσιότερο 20% του παγκόσμιου πληθυσμού καταναλώνει το 86% του συνολικού αποθέματος αγαθών, ενώ το φτωχότερο 20% του πληθυσμού καταναλώνει μόνο το 1,3%. Το πλουσιότερο 20% ευθύνεται για το 53% της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, ενώ το φτωχότερο 20% μόνο για το 3%.

Τίθενται λοιπόν τα παρακάτω ερωτήματα:

1) Ανυπολόγιστα κεφάλαια βρίσκονται σε συνεχή κίνηση μεταξύ Μπανγκόκ, Τόκυο, Χονγκ-Κονγκ, Νέας Υόρκης, Λονδίνου, Φρανκφούρτης και Σιγκαπούρης, επωφελούμενα από τα ανεβοκατεβάσματα των τιμών των μετοχών και των συναλλαγματικών ισοτιμιών. Τα ανυπολόγιστα αυτά κεφάλαια, όμως, δεν επενδύονται στην παραγωγική διαδικασία. Επομένως, διερωτάται κανείς, εάν υπάρχει ακόμη οικονομική επιστήμη και ποια είναι η χρησιμότητα και η ισχύς των οικονομικών θεωριών και εργαλείων.

2) Η θεωρία της ανάπτυξης δημιουργήθηκε στο πλαίσιο μίας εθνικής οικονομίας. Υπάρχει ακόμη αυτή η εθνική οικονομία; Λειτουργεί η εθνική οικονομία σύμφωνα με τον εσωτερικό μηχανισμό της; Η παραγωγική διαδικασία είναι εθνική ή είναι πλήρως ενταγμένη στο παγκόσμιο σύστημα;

3) Τι εννοούμε σήμερα με τον όρο συσσώρευση κεφαλαίου ως βάση της αναπτυξιακής διαδικασίας; Αναφερόμαστε στο ίδιο πράγμα, όταν λέμε συσσώρευση κεφαλαίου στις ΗΠΑ ή στην Ε.Ε. και σε κράτη όπως το Καμερούν και τις Φιλιππίνες;

4) Η θεωρία του οικονομικού ορθολογισμού στην οικονομική διαδικασία τίθεται υπό αμφισβήτηση. Είναι εφικτή η ενσωμάτωση της ηθικής στην ανάπτυξη οικονομικών θεωριών; Οι επιχειρηματίες, εργοδοτούµενοι, καταναλωτές προωθούν το ατομικό τους συμφέρον, χωρίς να υιοθετούν κανόνες ηθικής. Υπάρχουν παραδείγµατα, όπως η Ιαπωνία, όπου αξίες όπως καθήκον και αφοσίωση αποδεικνύονται σημαντικές στην αναπτυξιακή διαδικασία.

5) Σε ποιο σημείο βρίσκονται οι σχέσεις μεταξύ επένδυσης και απασχόλησης; Σύμφωνα με την θεωρία, η πραγματοποίηση μιας επένδυσης δημιουργεί θέσεις εργασίας. Ισχύει αυτό ακόμη; Η κατασκευή ενός δρόμου δημιουργεί βραχυπρό-θεσμες θέσεις εργασίας. Απαιτούνται, όμως, μακροπρόθεσμες θέσεις εργασίας. Είναι όμως αυτό εφικτό, με τη σύγχρονη τεχνολογία να αντικαθιστά την ανθρώπινη εργασία; Πώς μπορεί, λοιπόν, μία εθνική οικονομία να επιλύσει το πρόβλημα της ανεργίας;

6) Η οικονομική θεωρία προτείνει στις αναπτυσσόμενες χώρες το αναπτυξιακό πρότυπο που εφαρμόστηκε στις ανεπτυγμένες χώρες της Δύσης. Όμως, μετά τις εξελίξεις της παγκόσμιας οικονομίας αυτό θεωρείται αδύνατο. Τα αναπτυσσόμενα κράτη μπορούν να αναπτύξουν μόνο τους βιομηχανικούς εκείνους κλάδους που είναι συνήθως έντασης εργασίας. Εφόσον μία αναπτυσσόμενη χώρα δεν μπορεί να προχωρήσει σε εκβιομηχάνιση, με την παραδοσιακή έννοια του όρου, τότε σε τι είδους αναπτυξιακού μοντέλου στις αναπτυσσόμενες χώρες αναφερόμαστε;

7) H αύξηση στην συνολική ποσότητα αγαθών και το μέγεθος του επιχειρηματικού κέρδους είναι έννοιες ταυτόσημες µε την ανάπτυξη και την ευημερία ολόκληρης της κοινωνίας;

 

Ο Παντελής Π. Κασάπης είναι Οικονομολόγος

Σχολιάστε

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>