Γράφει: ,

Συνεργατικό Κίνημα: Δυνατότητες και προκλήσεις στο νέο περιβάλλον

στον Παντελή Μιτσή

Ερωτόκριτος Χλωρακιώτης

Γενικός Διευθυντής της Συνεργατικής

Κεντρικής Τράπεζας

Η Συνεργατική Κεντρική Τράπεζα (ΣΚΤ) ιδρύθηκε το 1937 και βρίσκεται στην κορυφή της πυραμίδας του Συνεργατικού Κινήματος (ΣΚ). Θα θέλατε να μας επισημάνετε τις βασικότερες διαχρονικές πτυχές του έργου της;

Το έργο που επιτέλεσε και επιτελεί η ΣΚΤ έχει διαχρονικό και πολυδιάστατο χαρακτήρα. Σκοπός του είναι η εξυπηρέτηση των συνεργατικών εταιρειών ως μελών της Τράπεζας, των πολιτών ως ατόμων και της κοινωνίας ως συνόλου. Θα υπογραμμίσω βέβαια ότι στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος της Τράπεζας ήταν πάντοτε ο άνθρωπος τον οποίο υπηρέτησε με συνέπεια για 70 χρόνια, είτε άμεσα, είτε μέσω των συνεργατικών εταιρειών, ή άλλων φορέων της κυπριακής πολιτείας. Η ΣΚΤ, όπως γνωρίζετε, είναι συνεργατική εταιρεία και η δραστηριότητα της πρέπει να είναι εναρμονισμένη με το συνεργατικό θεσμικό πλαίσιο της Κύπρου. Ταυτόχρονα όμως, είναι και τραπεζικός οργανισμός και έχει υποχρέωση να ενεργεί σύμφωνα με τη νομοθεσία που διέπει και τα άλλα τραπεζικά ιδρύματα του τόπου.

Μέσα σε αυτά τα νομικά πλαίσια λοιπόν, διαμορφώνεται το έργο της Τράπεζας και οι υπηρεσίες που προσφέρει στα μέλη της, στους πολίτες και στην κοινωνία. Το επιτελούμενο έργο δεν έχει στατικό χαρακτήρα. Αναπροσαρμόζεται και ενισχύεται ανάλογα με τις εκάστοτε οικονο-μικοκοινωνικές συνθήκες και τις ανθρώπινες ανάγκες που οι συνθήκες αυτές δημιουργούν. Όπως αντιλαμβάνεσθε, οι ανάγκες της δεκαετίας του 1940 για παράδειγμα, είναι πολύ διαφορετικές από τις ανάγκες και τις απαιτήσεις του σήμερα.

Δεν θα αναφερθώ στις υπηρεσίες που η Τράπεζα πρόσφερε στο παρελθόν οι οποίες άλλωστε είναι καταγραμμένες στην ιστορία του συνεργατικού κινήματος του τόπου μας. Θα αναφέρω όμως επιγραμματικά και θα θέσω τις βασικές παραμέτρους του έργου που επιτελείται σήμερα.

Η ΣΚΤ λειτουργεί, σύμφωνα με το θεσμικό πλαίσιο, ως τραπεζίτης όλων των συνεργατικών ιδρυμάτων. Οι συνεργατικές εταιρείες καταθέτουν στην Τράπεζα τα χρηματικά πλεονάσματα τους και η Τράπεζα

- είτε τα δανείζει σε άλλες συνεργατικές εταιρείες που έχουν ανάγκη από κεφάλαια ασκώντας έτσι τον αναδιανεμητικό της ρόλο,

- είτε τα επενδύει σε ασφαλή και αξιόπιστα χρηματοπιστωτικά προϊόντα,

- είτε τα δανείζει σε τρίτους, κυρίως σε οργανισμούς που επιτελούν δημόσιο ή κοινωφελές έργο.

Ως τραπεζικός οργανισμός προσφέρει στα μέλη της και στους πολίτες όλα τα σύγχρονα προϊόντα της χρηματοπιστωτικής αγοράς, όπως είναι οι τραπεζικές κάρτες, οι υπηρεσίες συναλλάγματος, το άνοιγμα τραπεζικών πιστώσεων για εμπορικούς σκοπούς, η προσφορά υπηρεσιών με την εγκατάσταση αυτόματων ταμειακών μηχανών κ.λ.π.

Εκτός από τα αμιγώς καθαρά τραπεζικά προϊόντα η ΣΚΤ προσφέρει και άλλες παρεμφερείς υπηρεσίες όπως είναι,

- οι ασφαλιστικές υπηρεσίες τόσο στον γενικό κλάδο όσο και στον κλάδο ζωής με την αντιπροσώπευση της ασφαλιστικής εταιρείας Allianz και

- οι χρηματιστηριακές υπηρεσίες που προσφέρονται από υπηρεσία της Τράπεζας που δημιουργήθηκε

ειδικά για τον σκοπό αυτό.

Πέραν από τις πιστώσεις που παραχωρεί η Τράπεζα, άμεσα ή έμμεσα, για στήριξη του γεωργικού κόσμου και αναζωογόνηση της υπαίθρου, εφοδιάζει τους γεωργούς με όλα τα γεωργικά χρειώδη όπως είναι τα λιπάσματα, τα προϊόντα φυτοπροστασίας, τα γεωργικά εργαλεία κ.λ.π.

Θα αναφέρω τέλος την πολύ σημαντική υπηρεσία που παρέχει η Τράπεζα στις συνεργατικές πιστωτικές εταιρείες με τον πρόσθετο ρόλο του Κεντρικού Φορέα (ΚΦ) του συνεργατικού πιστωτικού τομέα που ανέλαβε από την 1η Ιανουαρίου 2008. Σε αυτά τα πλαίσια, η ΣΚΤ εγγυήθηκε τις καταθέσεις και τις άλλες υποχρεώσεις των συνδεδεμένων με τον ΚΦ συνεργατικών πιστωτικών εταιρειών καθιστώντας έτσι εφικτή σε όλες τη διενέργεια πιστωτικών εργασιών ανεξάρτητα αν πληρούν ή όχι τα κριτήρια τα οποία τίθενται από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ποιες σοβαρές προκλήσεις έχει να αντιμετωπίσει το Συνεργατικό Κίνημα μετά από τα νέα δεδομένα που δημιουργήθηκαν με την ένταξη της Κύπρου στην ΕΕ και στην ζώνη του Ευρώ;

Είναι γεγονός ότι με την ένταξη της Κύπρου στην ΕΕ διαφοροποιήθηκαν ριζικά τα δεδομένα στα πλαίσια των οποίων λειτουργούσαν προηγουμένως τα πιστωτικά ιδρύματα του τόπου συμπερι-λαμβανομένου ασφαλώς και του πιστωτικού τομέα του συνεργατικού κινήματος. Οι παρουσιαζόμενες προκλήσεις, όπως συχνά αποκαλούνται οι υποχρεώσεις και οι ευκαιρίες που απορρέουν από τους ευρωπαϊκούς θεσμούς και το διευρυμένο χρηματοπιστωτικό τοπίο, έχουν δύο αλληλο-εξαρτώμενες και αλληλοεπηρεαζόμενες όψεις.

Η μία όψη θα έλεγα ότι έχει ενδοσυνεργατικό χαρακτήρα. Αφορά την δομική συγκρότηση του συνεργατικού κινήματος, την εναρμόνισή του με το ευρωπαϊκό κεκτημένο, την αναδιοργάνωση και τον εκσυγχρονισμό του κατά τρόπο που θα διασφαλίζει τη επιβίωση και την περαιτέρω ανάπτυξη του στις καινούριες συνθήκες, την διασφάλιση των δυνατοτήτων όλων των συνεργατικών πιστωτικών εταιρειών να ασκούν πιστωτικές εργασίες κ.λπ. Στον τομέα αυτό διεκπεραιώθηκε μέχρι σήμερα ένα πολύ σημαντικό έργο. Ενδεικτικά θα σας αναφέρω τα ακόλουθα:

Το συνεργατικό θεσμικό πλαίσιο εναρμονίστηκε πλήρως με το ευρωπαϊκό κεκτημένο χωρίς το συνεργατικό κίνημα να χάσει την αυτονομία του ή να απομακρυνθεί από τον ανθρωποκεντρικό χαρακτήρα του.

Δημιουργήθηκε ο Κεντρικός Φορέας για να διασφαλιστεί η δυνατότητα των συνεργατικών πιστωτικών ιδρυμάτων να ασκούν χρηματο-πιστωτικές εργασίες ανεξάρτητα αν πληρούν ή όχι τα κριτήρια τα οποία τίθενται από την ΕΕ.

Προωθήθηκε το πρόγραμμα συγχωνεύσεων των μικρών συνεργατικών εταιρειών με αποτέλεσμα να δημιουργηθούν μεγαλύτερες εταιρείες οικονομικά και λειτουργικά αναβαθμισμένες χωρίς να καταργηθεί κανένας κόμβος εξυπηρέτησης των πολιτών.

Αναβαθμίστηκε σημαντικά η τεχνολογική υποδομή, για να μπορεί το συνεργατικό κίνημα να αυτοελέγχεται αλλά και για να ανταποκρίνεται στις θεσμικές απαιτήσεις των νομισματικών αρχών και της ΕΕ.

Ενισχύθηκε το ανθρώπινο δυναμικό για να μπορεί να ανταποκρίνεται αποτελεσματικότερα στις αυξημένες υποχρεώσεις του κ.λπ.

Θέλω παράλληλα να τονίσω ότι η ΣΚ Τράπεζα διαδραμάτισε πολύ ουσιαστικό ρόλο σε όλες τις αλλαγές που έγιναν και εργάζεται συστηματικά για την πληρέστερη ικανοποίηση των αναγκών που εκδηλώνονται κατά την πρακτική λειτουργία των συνεργατικών εταιρειών στο νέο περιβάλλον.

Η άλλη όψη των προκλήσεων είναι η αξιοποίηση των ευκαιριών που παρουσιάζονται στην ευρωπαϊκή αγορά. Ήδη με την ένταξη της Κύπρου στη ευρωζώνη οι συνεργατικές εταιρείες απέκτησαν το δικαίωμα να δέχονται καταθέσεις σε ευρώ που δεν το είχαν προηγουμένως και πολλές από αυτές έχουν σήμερα τη δυνατότητα να διεξάγουν τραπεζικές εργασίες μέσω διαδικτύου. Η ΣΚΤ παρακολουθεί στενά τα δεδομένα και τις εξελίξεις στην ευρωπαϊκή αγορά για να βοηθήσει το συνεργατικό κίνημα να προχωρήσει σταδιακά στην καλύτερη αξιοποίηση της.

Κύριε Χλωρακιώτη, δεν νομίζετε ότι η συνεχής μεγέθυνση των συνεργατικών εταιρειών που επιτυγχάνεται με τις συγχωνεύσεις θα τις καταστήσει απρόσωπους οργανισμούς, με αποτέλεσμα οι σχέσεις εταιρείας και μελών να οδηγηθούν σε χαλάρωση με ζημιογόνες συνέπειες;

Θα πρέπει πρώτα να τονίσω ότι οι συγχωνεύσεις των συνεργατικών εταιρειών είναι για τον ίδιο το συνεργατικό θεσμό θέμα ουσιώδους σημασίας. Ο σκοπός των συγχωνεύσεων είναι η δημιουργία ισχυρών συνεργατικών εταιρειών και όχι η δημιουργία κεφαλαιοκρατικών επιχειρήσεων από τις οποίες θα λείπει βέβαια η συνεργατική ταυτότητα και η κοινωνική ευαισθησία. Αυτό ως γενική τοποθέτηση.

Το θέμα των συγχωνεύσεων είναι άμεσα συνδεδεμένο με το θέμα του άριστου μεγέθους της συνεργατικής εταιρείας το οποίο απασχόλησε κατά καιρούς την συνεργατική σκέψη σε διάφορες χώρες. Τα συμπεράσματα που προέκυψαν ήταν διάφορα. Γενικά προσεγγίζοντας το θέμα, θα συμφωνήσω με την άποψη ότι οι συνεργατικές εταιρείες δεν θα πρέπει να είναι τόσο μικρές, ώστε να μην μπορούν να ανταποκριθούν στους σκοπούς για τους οποίους ιδρύθηκαν ούτε, όμως, τόσο μεγάλες που αντικειμενικά θα απολέσουν την δυνατότητα τους να διατηρούν στενές σχέσεις με τα μέλη τους. Θα πρόσθετα, παράλληλα, ότι στις περιπτώσεις πολύ μεγάλων συνεργατικών εταιρειών είναι αναγκαίο να εξευρίσκονται μηχανισμοί και να εφαρμόζονται μέτρα που θα οδηγούν στην ενίσχυση των σχέσεων αυτών και συνεπώς στη μη αποξένωση των μελών. Δεν πρέπει, άλλωστε, να μας διαφεύγει ότι τα μέλη είναι ταυτόχρονα ιδιοκτήτες, πελάτες και ελέγχοντα πρόσωπα. Για να διατηρείται αυτή η τριπλή ιδιότητα επιβάλλεται στενότητα στις σχέσεις μέλους και εταιρείας.

Στη δική μας περίπτωση, πιστεύω ότι σε κάθε συγχώνευση συνυπολογίζονται αυτά τα θέματα. Και ότι στο τέλος θα έχουμε εταιρείες στο καλύτερο μέγεθος, οι οποίες θα διατηρούν ισχυρούς δεσμούς με τα μέλη τους.

Ποια μέτρα λαμβάνονται από τον Συνεργατισμό προς την αντιμετώπιση της μείωσης των καταθέσεων στα Συνεργατικά Πιστωτικά Ιδρύματα (ΣΠΙ), λόγω του αυξημένου ανταγωνισμού από τις εμπορικές τράπεζες;

Θα σας διευκρινίσω ότι η εκροή καταθέσεων από τις συνεργατικές πιστωτικές εταιρείες στην οποία αναφέρεστε, δεν ήταν τέτοιας έκτασης, που να δημιουργήσει μη αντιμετωπίσιμα προβλήματα. Ο συνεργατισμός έχει προ πολλού συνειδητοποιήσει πως θα λειτουργεί σε ένα ανταγωνιστικό περιβάλλον, έχει προετοιμαστεί κατάλληλα και έχει την δυνατότητα και τα μέσα να αντιμετωπίζει αποτελεσματικά τις δυσκολίες που κατά καιρούς παρουσιάζονται στο χρηματοπιστωτικό τομέα.

Θα προσθέσω, όμως, με την ευκαιρία που μου δίνετε, ότι η συνεργατική νομισματοπιστωτική πολιτική δεν έχει περιστασιακό χαρακτήρα. Στοχεύει να εξυπηρετήσει σωστά, τόσο τους καταθέτες, όσο και τους δανειολήπτες. Αν στόχος των συνεργατικών εταιρειών ήταν μόνο η συγκέντρωση καταθέσεων στην συγκεκριμένη συγκυρία, να είσαστε βέβαιος ότι ο στόχος αυτός θα εκπληρωνόταν πλήρως.

Σήμερα τα συνεργατικά πιστωτικά ιδρύματα, χωρίς να εμπλακούν στον πόλεμο των επιτοκίων, προσφέρουν ανταγωνιστικά επιτόκια στους καταθέτες και επιβαρύνουν τους χρεώστες με ελάχιστα αυξημένο επιτόκιο δανεισμού. Η πολιτική που ακολουθήθηκε βοήθησε στην αναχαίτιση της ανεξέλεγκτης αύξησης του κόστους του χρήματος που θα επέφερε πολύ δυσμενείς επιπτώσεις στην οικονομία και στους δανειζόμενους πολίτες.

Τα ανταγωνιστικά ερείσματα του συνεργατισμού, η αξιοποίηση της εμπιστοσύνης με την οποία περιβάλλεται από τους πολίτες και η ορθή διαχείριση των επιτοκίων ήταν μερικά από τα μέτρα που λήφθηκαν για να θωρακιστούν τα συμφέροντα των συνεργατικών εταιρειών και των μελών τους.

Με τα καινούρια δεδομένα που δημιούργησε η προσαρμογή των ΣΠΙ στο κοινοτικό κεκτημένο και την Συνθήκη της Βασιλείας ΙΙ, ποια πιστεύετε ότι αποτελούν τα κυριότερα πλεονεκτήματα που έχουν να προσφέρουν τα ΣΠΙ στους Κύπριους πολίτες;

Είναι σαφές και πρακτικά διαπιστωμένο ότι η εναρμόνιση του συνεργατικού κινήματος με το ευρωπαϊκό κεκτημένο και τους θεσμούς της ΕΕ ουδόλως έχει επηρεάσει αρνητικά τον ανθρωποκεντρικό χαρακτήρα και τους κοινωφελείς προσανατολισμούς του. Αντίθετα, δόθηκε η ευκαιρία στο κίνημα να αποδείξει στα μέλη του και στην κοινωνία ότι έχει τη δυνατότητα να εργάζεται με άνεση σε συνθήκες ελεύθερου ανταγωνισμού διαφυλάσσοντας και ενισχύοντας ταυτόχρονα την συνεργατική ταυτότητα του.

Η εναρμόνιση του συνεργατικού πιστωτικού τομέα στον οποίο αναφέρεστε δημιούργησε στις συνεργατικές εταιρείες τις απαιτούμενες προϋποθέσεις για επίσπευση της εφαρμογής των προγραμμάτων εκσυγχρονισμού και ενίσχυσής τους. Η ενίσχυση των συνεργατικών πιστωτικών εταιρειών οδήγησε στην ποιοτική και ποσοτική αναβάθμιση των υπηρεσιών που προσφέρουν στα μέλη τους. Η πραγματικότητα αυτή καταγράφεται ως ένα από τα θετικά στοιχεία που λειτούργησαν προς όφελος των πολιτών σε επίπεδο εταιρειών.

Στο επίπεδο της ΣΚΤ δημιουργήθηκαν νέα προϊόντα και αναβαθμίστηκαν άλλα, για να μπορεί έτσι ο πιστωτικός τομέας του συνεργατικού κινήματος να εργάζεται απρόσκοπτα μέσα στις ανταγωνιστικές συνθήκες του νέου χρηματοπιστωτικού περιβάλλοντος. Σήμερα τα προϊόντα που προσφέρονται από τη ΣΚΤ και κατ” ακολουθία από τις συνεργατικές εταιρείες δεν υστερούν σε τίποτε από εκείνα των άλλων τραπεζικών ιδρυμάτων.

Παράλληλα, το συνεργατικό κίνημα προσπάθησε και πέτυχε να διαχειριστεί τα επιτόκια με τον καλύτερο τρόπο. Διαμόρφωσε και προσφέρει στους καταθέτες πολύ ανταγωνιστικά επιτόκια, ενώ επιβαρύνει τους δανειολήπτες με χαμηλά επιτόκια δανεισμού.

Καταλήγοντας θα έλεγα ότι η ολοκλήρωση του εκσυγχρονιστικού προγράμματος του συνεργατικού κινήματος θα δώσει στα συνεργατικά πιστωτικά ιδρύματα νέα αναπτυξιακή ώθηση και θα τα καταστήσει ακόμα πιο ικανά για να αντιμετωπίζουν τις δυσκολίες της ελεύθερης ανταγωνιστικής αγοράς με μεγαλύτερη ευχέρεια. Είμαι αισιόδοξος για το μέλλον τους και είμαι βέβαιος ότι θα πετύχουν στους στόχους και την αποστολή τους.

Σχολιάστε

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>