Γράφει:

O προϋπολογισμός του 2009 υπό το πρίσμα των διεθνών οικονομικών εξελίξεων

του Χριστόδουλου Χριστοδούλου

Μια γρήγορη ματιά στον προϋπολογισμό για το 2009, που έχει ετοιμάσει το Υπουργείο Οικονομικών και εγκρίνει το Υπουργικό Συμβούλιο και έχει κατατεθεί στη Βουλή των Αντιπροσώπων, οδηγεί, εκ πρώτης όψεως, σε θετικές εντυπώσεις και σε συγκρατημένη αισιοδοξία σχετικά με την κατάσταση των δημόσιων οικονομικών και τις προοπτικές της σύνολης οικονομίας του τόπου.

Πιο συγκεκριμένα, ο Υπουργός των Οικονομικών και οι συνεργάτες του, ξεκινώντας από κάποιες υποθέσεις, τις οποίες εκλαμβάνουν ως δεδομένες, προβαίνουν σε υπολογισμούς εσόδων και κατανομή δαπανών που προδιαγράφουν το δημοσιονομικό έλλειμμα και το δημόσιο χρέος, ενώ, ταυτόχρονα, προϋπολογίζουν κατά λογική συνάφεια και συνάρτηση άλλα σημαντικά οικονομικά μεγέθη όπως ο πληθωρισμός, ο ρυθμός ανάπτυξης της οικονομίας, η ανεργία, το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, η παραγωγικότητα και άλλα.

Κατ΄ αρχήν, ο Υπουργός των Οικονομικών προβλέπει αύξηση των εσόδων και διαμόρφωση των δαπανών κατά τρόπο που να δημιουργούνται ευμενείς προϋποθέσεις ώστε να έχουμε το 2009 δημοσιονομικό πλεόνασμα της τάξης του 0,7% του ΑΕΠ (τώρα, λόγω της διεθνούς κρίσης το υποβαθμίζει στο 3%) και δημόσιο χρέος της τάξης του 45% του ΑΕΠ. Θέτει προς τούτο ως στόχο και προεκτιμά ρυθμό ανάπτυξης κατά το ίδιο έτος της τάξης του 3,7% (το έχει αναθεωρήσει στο 3%) και αυξημένη απόδοση εσόδων από υφιστάμενους έμμεσους και άμεσους φόρους, σε βαθμό που να ικανοποιούν και την αύξηση των δημόσιων δαπανών, κυρίως μισθολογικών, συντάξεων και λειτουργικών, αλλά και των κοινωνικών δαπανών και της κοινωνικής πρόνοιας σε ποσοστά 27% και 19%, αντίστοιχα, σε σύγκριση με το 2008.

Πρόκειται για τολμηρές μάλλον στοχεύσεις και εκτιμήσεις, δεδομένης της αναμενόμενης συγκριτικά μειωμένης συμπεριφοράς των κρατικών εσόδων λόγω:

(α) Της μείωσης του εταιρικού φόρου των ημικρατικών οργανισμών στο 10%.

(β) Της μείωσης της έκτακτης εισφοράς για την άμυνα στους τόκους του Τ.Κ.Α. από 10% σε 3%.

(γ) Της μείωσης του φόρου κατανάλωσης πετρελαίου θέρμανσης από € 0,12 σε €0,02 το λίτρο (01/11/2008 31/03/2009) και

(δ) Της παροχής οικονομικής βοήθειας σε κατοίκους των ορεινών περιοχών ύψους € 85 κατά άτομο τη χειμερινή περίοδο.

(ε) Των δυσμενών επιπτώσεων της διεθνούς οικονομικής κρίσης και στη δική μας πραγματική οικονομία.

Ποσοστιαία οι δημόσιες δαπάνες αυξάνονται κατά 10% το 2009, ήτοι σε € 7.364 δισεκατομμύρια σε σύγκριση με € 6.642 δισεκατομμύρια το 2008, που είχαν αυξηθεί κατά 13%.

Ως προς τα έσοδα, αυτά προβλέπεται να αυξηθούν το 2009 κατά 4,7%, ήτοι σε € 6,4 δισεκατομμύρια σε σύγκριση με € 6,1 δισεκατομμύρια το 2008. Βεβαίως, μετά την κλιμάκωση της διεθνούς χρηματο-οικονομικής κρίσης, αναμένεται προς τα κάτω των στοιχείων αυτών.

Οπωσδήποτε με βάση τα πιο πάνω στοιχεία καταφαίνεται ότι υπάρχει ένα ταμιακό έλλειμμα της τάξης του ενός δισεκατομμυρίου ευρώ ή 6% περίπου του ΑΕΠ, το οποίο, προφανώς, θα καλυφθεί από τον λεγόμενο ενδοκυβερνητικό δανεισμό, δηλαδή από τα πλεονάσματα του Ταμείου των Κοινωνικών Ασφαλίσεων.

Όπως έχει προαναφερθεί σοβαρές επιφυλάξεις μπορούν να διατυπωθούν σε σχέση με την τελική διαμόρφωση τόσο των εσόδων όσο και των δαπανών για το 2009. Συγκεκριμένα θα πρέπει να ληφθεί πολύ σοβαρά υπόψη το γεγονός ότι στον τομέα των εσόδων υπάρχει ήδη σοβαρότατη υποχώρηση των εισπράξεων από το Φόρο Κεφαλαιουχικών Κερδών κατά 18%, το πρώτο οκτάμηνο φέτος, σε σχέση με εκείνο του 2007, ενώ επιβράδυνση παρατηρείται γενικά και στις εισπράξεις από τους έμμεσους φόρους, ιδιαίτερα κατά τον Αύγουστο. Αρνητικά στοιχεία για τα έσοδα αποτελούν η προβλεπόμενη περαιτέρω μείωση του τουρισμού, λόγω της διεθνούς οικονομικής κρίσης, καθώς και η αισθητή κάμψη των καταναλωτικών δαπανών, οι οποίες προέρχονται κυρίως από τον υπερδανεισμό, που δεν μπορεί να συνεχισθεί λόγω και της αύξησης των τιμών βασικών ειδών διαβίωσης, αλλά και της ανάγκης εξυπηρέτησης των συναφθέντων δανείων.

Ως προς τις δαπάνες, αυτές δυνατόν να αυξηθούν ή να περικοπούν ανάλογα με τις αποφάσεις που θα ληφθούν για την υλοποίηση του πολυδάπανου προεκλογικού προγράμματος του Προέδρου της Δημοκρατίας.

Επιφύλαξη προκύπτει και στο θέμα του μεγέθους της ανάπτυξης, η οποία είναι πολύ αμφίβολο αν θα επιτύχει το στόχο του 3,7% ή ακόμα και τον αναθεωρημένο του 3% για το 2009. Αρνητικά δεδομένα που πρέπει να ληφθούν προς τούτο υπόψη είναι η αισθητή υποχώρηση του κατασκευαστικού τομέα, η αναμενόμενη μείωση του τουρισμού και η επερχόμενη επιβράδυνση του χρηματοοικονομικού τομέα, ο οποίος δεν θα αποφύγει εντελώς κάποιες δυσμενείς επιπτώσεις από τους κραδασμούς της διεθνούς χρηματο-οικονομικής κρίσης.

Ο πληθωρισμός για το προσεχές έτος υπολογίζεται να κυμανθεί μεταξύ 2,5% – 3%. Πρόκειται για μια παρακινδυνευμένη πρόβλεψη, αφού αυτό θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τη συμπεριφορά της τιμής του πετρελαίου και των σιτηρών, που εξακολουθούν να ανεβοκατεβαίνουν κατά τρόπο απρόβλεπτο και απροσδόκητο.

Ρεαλιστική κρίνεται η εκτίμηση για την ανεργία, η οποία θα εξακολουθήσει κατά πάσαν λογική πρόβλεψη να κινείται σε σχετικά χαμηλά επίπεδα της τάξης του 4% περίπου.

Σοβαρό πρόβλημα, τόσο κατά το τρέχον όσο και κατά το προσεχές έτος θα εξακολουθήσει να αποτελεί το πολύ ψηλό έλλειμμα στο Ισοζύγιο Τρεχουσών Συναλλαγών, το οποίο εκτιμάται ότι θα κυμανθεί γύρω στο 8 – 10%, όπως δηλαδή περίπου και κατά το τρέχον έτος.

Σε τελευταία ανάλυση, οι προβλέψεις για την διαμόρφωση των βασικών οικονομικών μεγεθών, που περιλαμβάνονται στον κρατικό προϋπολογισμό του 2009, θα εξαρτηθούν σε αρκετό βαθμό και από την κλιμάκωση ή την αποκλιμάκωση της διεθνούς χρηματοοικονομικής κρίσης, η οποία, καθώς είναι φυσικό, δεν μπορεί να αφήσει ανεπηρέαστη την συμπεριφορά και της δικής μας μικρής, ανοιχτής και ευαίσθητης σε εξωτερικές επιδράσεις οικονομίας.

 

Ο Χριστόδουλος Χριστοδούλου είναι πρώην Υπουργός Οικονομικών και Εσωτερικών και τέως Διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας Κύπρου.

Σχολιάστε

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>