Γράφει:

Οι εκλογές της 1ης Νοεμβρίου του 1920

Οι εκογές της 1ης Νοεμβρίου του 1920 στην Ελλάδα υπήρξαν αναμφισβήτητα ιστορικές. Η ήττα του Ελευθέριου Βενιζέλου, αρχιτέκτονα της «Ελλάδας των τριών ηπείρων και των πέντε θαλασσών», ήταν ανέλπιστη. Στην εξουσία αναρριχήθηκε ο φιλοβα-σιλικός συνασπισμός, που μετά την νίκη του επανέφερε κατόπιν δημοψηφίσματος (με αποχή των Φιλελευθέρων του Βενιζέλου) τον έκπτωτο από το 1917 Βασιλιά Κωνσταντίνο. Η γερμανοφιλία του Κωνσταντίνου που, στα αρχικά στάδια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, επέβαλε την ουδετερότητα της Ελλάδας και την παράδοση του οχυρού Ρούπελ στους Βούλγαρους, καθιστούσε τον μονάρχη κόκκινο πανί για τους Βρετανούς και τους Γάλλους. Το δεδομένο αυτό, μαζί με τις συνέπειες της καταδικασμένης εκστρατείας προς την Άγκυρα, οδήγησαν αργότερα στην μικρασιατική καταστροφή.

Η περίοδος 1915-1920 σημαδεύτηκε από τον εθνικό διχασμό. Η διαμάχη Κωνσταντίνου-Βενιζέλου δεν είχε μόνο πολιτικό, αλλά και κοινωνικό αντίκρισμα. Πέραν των διαφορετικών προσεγγίσεων στην εξωτερική πολιτική και στο κατά πόσον η Ελλάδα θα έπρεπε να εισέλθει στον Πόλεμο, στον διχασμό αντικατοπτρίζονταν και οι κοινωνικοοικονομικές ανακατατάξεις της διακυβέρνησης Βενιζέλου, κυρίως η ισχυροποίηση της αστικής τάξης. Επιπλέον, ήταν και ο αναβρασμός που προκάλεσε στις λεγόμενες «παλαιές χώρες» η ένταξη των «νέων χωρών» στο ελληνικό κράτος την περίοδο 1912-1920, κυρίως της Βόρειας Ελλάδας. Έντονα παγιωμένες αντιλήψεις και οικονομικά συμφέροντα έτυχαν αμφισβήτησης και αναθεώρησης, με αποτέλεσμα η πλειοψηφία των απογοητευμένων κατοίκων των Παλαιών Χωρών να ακολουθήσει την φιλοβασιλική παράταξη. Παράλληλα, γεγονότα όπως η απόβαση βρετανικών και γαλλικών στρατευμάτων στην Αθήνα το 1916 και οι μάχες που ακολούθησαν, εξέλιξη την οποία χρεώθηκε η βενιζελική παράταξη, αλλά και η παράδοση του Ρούπελ, ενέτειναν τον διχασμό.

Συνεπώς, η προεκλογική εκστρατεία χαρακτη-ριζόταν από πόλωση και φανατισμό. Οι βενιζελικοί υπερτόνιζαν τα διαπραγματευτικά επιτεύγματα του αρχηγού τους, κυρίως την ένταξη της Σμύρνης και της Ανατολικής Θράκης στο ελληνικό κράτος. Από την άλλη, οι αντιβενιζελικοί υιοθετούσαν μηδενιστική αντιπολιτευτική τακτική, αναφερόμενοι κυρίως στο κόστος της μεγέθυνσης του ελληνικού κράτους (τα ελληνικά στρα-τεύματα εξακολούθησαν και μετά την Συνθήκη των Σεβρών να μάχονται στην Μικρά Ασία και την Α. Θράκη), ενώ συχνά μιλούσαν για «τυραννία». Είναι γεγονός ότι κρατικοί αξιωματούχοι συχνά αντιμετώπιζαν μεροληπτικά πολίτες που ήταν χαρακτηρισμένοι ως αντιβενιζελικοί. Επιπλέον, οι χαρισματικές προσωπικότητες του Βενιζέλου και του Κωνσταντίνου βρίσκονταν στο επίκεντρο της διαμάχης. Με αυτούς ως σημεία αναφοράς, το κόμμα των Φιλελευθέρων κατερχόταν στις εκλογές ζητώντας ψήφο εμπιστοσύνης στην πολιτική Βενιζέλου, ενώ ο αντιπολιτευόμενος συνασπισμός, με το Λαϊκό Κόμμα ως κυρίαρχη δύναμη, απαιτούσε απαλλαγή από την «τυραννία» και επιστροφή του έκπτωτου Βασιλιά.

Η καταπόνηση του λαού από τους συνεχιζόμενους πολέμους και ο επιτυχημένος λαϊκισμός της αντιπολίτευσης καθόρισαν το εκλογικό αποτέλεσμα. Μεσολάβησε δε ο αναπάντεχος θάνατος του Βασιλιά Αλέξανδρου λίγες μέρες πριν από τις εκλογές και η άρνηση του αδελφού του Παύλου να δεχθεί την διαδοχή που του πρότεινε η Κυβέρνηση, με αποτέλεσμα το αίτημα για επιστροφή του Κωνσταντίνου να καταστεί πιο ελκυστικό. Ταυτόχρονα όμως, σημαντικό ρόλο στην εκλογική έκβαση έπαιξε και το ιδιόρρυθμο πλειοψηφικό σύστημα. Αν και το κόμμα των Φιλελευθέρων έλαβε περισσότερες ψήφους από τον αντιπολιτευόμενο συνασπισμό (375 803 έναντι 368 678), εν τούτοις συγκέντρωσε μικρότερο αριθμό βουλευτικών εδρών (118 έναντι 256). Το γεγονός αυτό πυροδότησε τον διάλογο που οδήγησε αργότερα στην υιοθέτηση του αναλογικού συστήματος.

Μέσα από την προεκλογική εκστρατεία και τα αποτελέσματα των εν λόγω εκλογών αναδείχθηκε η αποτελεσματικότητα του λαϊκισμού σε όλο της το μεγαλείο. Ο λαϊκισμός δεν έπαψε ποτέ να υιοθετείται στην Ελλάδα, κυρίως από τις εκάστοτε αντιπολιτευόμενες δυνάμεις, ενώ σε εμάς τους Κύπριους κάθε άλλο παρά άγνωστος είναι. Σε ό,τι αφορά αυτή καθ” αυτή την αναμέτρηση της 1ης Νοεμβρίου του 1920, η ιστορία έγραψε ότι ένας Πρωθυπουργός, ο οποίος κατέστησε την Ελλάδα διπλάσια, έχασε τις εκλογές από μία παράταξη η οποία, με την κοντόφθαλμη και καταστροφική πολιτική της, οδήγησε την χώρα στην μικρασιατική καταστροφή.

2 Comments

  1. Νικολαος Βασιλειου
    4 Δεκεμβρίου 2013 23:12

    Η αναφορά στον αριθμό των ψήφων είναι αμφιβόλου ποιότητος.
    Στην ιστορία του Ελληνικου Εθνους της Εκδοτικης Αθηνων τομος ΙΕ σελις 147 αναγράφεται ότι για τα στοιχεία αυτά υπάρχουν πολλες επιφυλάξεις.
    Το σύστημα εκλογης με σφαιρίδιο (το οποίο έχω μελετήσει ) δεν επιτρέπει την ασφαλή εκτίμηση του αριθμού των ψηφοφόρων κάθε κόμματος.
    Η αποψή μου (με πολλές επιφυλάξεις ) είναι ότι αν αφαιρέσουμε την Θράκη στην οποία η ψηφοφορία έγινε με ψηφοδέλτιο , η Ηνωμένη Αντιπολίτευση πήρε πολύ περισότερες ψήφους.

  2. Στυλιανός Φουντουλάκης
    11 Φεβρουαρίου 2017 15:26

    Αναφορικά με τις εκλογές του 1920 και ό,τι συνεπακολούθησε: η έννοια της πολιτικής καταπίεσης των αντιπάλων, της δημιουργίας κομματικού στρατού και η καταπάτηση του συντάγματος ήταν δυστυχώς μία «πολιτική παράδοση» την οποία ο Βενιζέλος βρήκε έτοιμη και απλά ακολούθησε. Δυστυχώς, θα πρέπει να δεχθούμε ως δεδομένο ότι η ελληνική «δημοκρατία» της εποχής μόνο δημοκρατία δεν ήταν και αυτοί ηταν οι κανόνες του παιχνιδιού. Όμως, η πτώση της κυβέρνησης Βενιζέλου έγινε λόγω της σύνταξης όλων των πολιτικών δυνάμεων της εποχής (πλην ΣΕΚΕ) στο μόρφωμα που ονοματίστηκε «Ηνωμένη Αντιπολίτευσις». Πόσο θλιβερό είναι να ιδρύεται ένα κόμμα που μόνο του συνδετικό στοιχείο είναι το μίσος για τον Βενιζέλο και έχει έως και ψευδές όνομα: ηνωμένη. Δεν ήταν ενωμένη ούτε κατά το παραμικρό και αυτό φάνηκε πόσο ολέθριο αργότερα, κατά τη μικρασιατική εκστρατεία. … Κόμμα το οποίο ανεπίσημα προπαγάνδισε το τέλος του πολέμου που φυσικά τότε θα έμπαινε στην χειρότερη φάση του και το ήξερε ο κάθε ένας. Απαράδεκτος λαϊκισμός που στηρίχτηκε στην όντως ανάγκη της λήξης του δεκαετούς πολέμου και στα οξυμένα κοινωνικά προβλήματα που είχαν παρουσιαστεί. Κόμμα που και μόνο το όνομά του θύμιζε ότι δεν είχε ούτε ιδεολογία, ούτε στόχους ούτε τίποτα άλλο παρά να είναι «αντί-» σε ό,τι ο Βενιζέλος πρέσβευε. Κόμμα που με σύμβολο την ελιά υπονοούσε την ειρήνευση σαν να ήταν κάτι άμεσα εφικτό και αυτονόητο. Κόμμα που κέρδισε τις εκλογές με λιγότερες ψήφους αλλά εκμεταλλευόμενο το εκλογικό σύστημα της εποχής.

    Η όποια όντως αυταρχική διακυβέρνηση της χώρας και οι πολλαπλές παραβιάσεις του συντάγματος έγιναν λόγω των διεθνών πολεμικών εξελίξεων στις οποίες ο (φανατικά-τυφλωμένα Αγγλόφιλος) Βενιζέλος ήθελε να εκμετταλευτεί προς όφελος της χώρας αλλά φυσικά και δικό του. Η βεβιασμένη ένταξη της χώρας στην Αντάντ ήταν στο πλαίσιο των οφελών που θα ελάμβανε η χώρα με τη λήξη του πολέμου. Ο Βενιζέλος ήθελε την γρήγορη ένταξη όταν τα πράγματα ήταν ακόμα αβέβαια, διότι τότε θα μπορούσε να αποσπάσει και τα μεγαλύτερα ανταλλάγματα. Ο Κωνσταντίνος ο Ά (και αυτό δυστυχώς αποσιωπάται) δεν ήταν γερμανόφιλος όπως αναφέρεται, ήταν υπέρ της ένταξης στν Αντάντ αλλά με ανταλλάγματα που αυτός επιθυμούσε. Το πρόβλημα όμως ήταν ότι αν η νίκη της Αντάντ άρχιζε να διαφαίνεται στον ορίζοντα, κάτι για το οποίο ο Βενιζέλος ήταν βέβαιος, δεν θα μπορούσαμε να διεκδικήσουμε τα οσα επιθυμούμαι λόγω του ότι δεν θα είχε η Ανταντ πλέον τόση ανάγκη τον ελληνικό στρατο. Για αυτό ο Βενιζέλος ήθελε να τρεξουν οι εξελίξεις και να ενταχθούμε το δυνατόν συντομότερα στο αντατικό στρατόπεδο.

Σχολιάστε

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>