Γράφει:

Larger than Life: Γιατί μειώθηκαν οι αθλητές θρύλοι;

Όταν ο Μάτζικ Τζόνσον ανακοίνωσε το 1991 ότι είναι φορέας του έιτζ, η υφήλιος πάγωσε. Παρά το γεγονός ότι ο αριθμός των φορέων του έιτζ είχε περί τα τέλη της δεκαετίας του 1980 αυξηθεί κατακόρυφα, εντούτοις το γεγονός ότι ο Μάτζικ, ένας ζωντανός θρύλος της καλαθόσφαιρας, μπορούσε να προσβληθεί από την ασθένεια αυτή, ήταν αδιανόητο. Δεν υπάρχει αμφιβολία πως η παγκόσμια ένταση των προσπαθειών για εξεύρεση θεραπείας κατά του έιτζ, αλλά και η μεγαλύτερη συμπάθεια με την οποία θα αντιμετωπίζονταν στο μέλλον οι φορείς του έιτζ, οφειλόταν σε μεγάλο βαθμό στον Μάτζικ. Το χαμόγελο του Μάτζικ έγινε σύμβολο της ελπίδας για ζωή.

Αν βρισκόταν στην θέση του Μάτζικ, ο Κόμπι ή ο Λεμπρόν, θα πάγωνε άραγε η υφήλιος κατά τον ίδιο τρόπο; Πιθανώς αυθαίρετα, θα απαντούσα με σιγουριά όχι. Ο Κόμπι και ο Λεμπρόν είναι σταρ, κορυφαίοι καλαθοσφαιριστές, αναγνωρίσιμοι και δημοφιλείς αθλητές. Αλλά δεν είναι μεγαλύτεροι και από την ίδια την ζωή (larger than life) κατά την αμερικανική έκφραση. Ο Μάτζικ ήταν. Το ίδιο και ο Μπερντ. Η καλαθόσφαιρα έμοιαζε άλλο άθλημα, όταν αυτοί αγωνίζονταν και αυτό το αναγνώριζαν όχι μόνο οι φίλαθλοι, αλλά και εκείνοι που δεν τους ενδιέφερε καθόλου το άθλημα. Όταν ο Τζόρνταν ανακοίνωσε ότι τερματίζει την καριέρα του, πολλοί ένοιωσαν ότι μια ολόκληρη εποχή είχε τελειώσει. Ότι τίποτα πια δεν θα ήταν το ίδιο. Πολύ λιγότεροι θα αισθανθούν το ίδιο, όταν τελειώσει την καριέρα του ο Σακίλ ή ο Ντάνκαν.

Αναμφίβολα, η πιο πάνω ανάλυση είναι υποκειμενική. Όμως σε τελική ανάλυση πάντα υπάρχουν κάποια κριτήρια που καθιστούν ορισμένους αθλητές μεγάλους, θρύλους ή και αθάνατους. Το ίδιο ισχύει και σε άλλους τομείς της κοινωνίας και της τέχνης: Ο Έλβις, οι Μπητλς και η Μέριλιν έγιναν μεγαλύτεροι από την ζωή. Η Μπρίτνι Σπίαρς ή η Τζένιφερ Λόπεζ έγιναν απλώς σταρ. Ο Μαραντόνα, ο Πελέ και ο Κρόιφ είναι ονόματα που υπερβαίνουν το ποδόσφαιρο, κατά τον ίδιο τρόπο που ο Αινστάιν υπερβαίνει τη φυσική, ο Πικάσο την ζωγραφική και η Μαρία Κάλας την όπερα. Το νόημα του “larger than life” είναι ότι κάποιος δεν γίνεται θρύλος λόγω του αθλήματος, αλλά υπερβαίνει την φήμη του αθλήματος κατά τρόπο ώστε ο θρύλος του να καθίσταται απόλυτος, ώστε οι κοινωνικές μάζες να τον αναγνωρίζουν και να τον σέβονται ανεξάρτητα αν εκτιμούν το ίδιο το άθλημα. Ο Σουμάχερ και ο Φέντερερ κατέκτησαν αυτοτελή δόξα, ανεξάρτητη από την φήμη της Φόρμουλα 1 ή του τένις. Ο Ντόνοβαν Μπέιλι ήταν ένας χρυσός ολυμπιονίκης στο εκατοστάρι. Δεν ήταν όμως larger than life.

Όσοι μεγαλώσαμε στην δεκαετία του 1980 αισθανόμασταν ότι υπήρχαν γύρω μας αθλητές, ζωντανοί θρύλοι, υπεράνω όλων των ανθρώπινων χαρακτηριστικών: ο Καρλ Λιούις, ο Λουγκάνις, οι Κόε και Όβετ, η Ναβρατίλοβα, η Γκραφ, ο Μπούμπκα, ο Πέτροβιτς, ο Πλατινί. Σήμερα όταν μιλώ με τους σημερινούς δεκαοκτάρηδες στην Κύπρο, στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, δεν εισπράττω το ίδιο συναίσθημα. Υπάρχουν σταρ, πολύ περισσότεροι σε σύγκριση με το παρελθόν. Οι αθλητές είναι πολύ πιο επαγγελματίες και καλοπληρωμένοι. Η τηλεόραση μεταδίδει συνεχώς αγώνες και μας επιτρέπει να έχουμε πρόσβαση στους αθλητές όλο και περισσότερο. Αλλά δεν αισθανόμαστε πλέον το δέος με τον ίδιο τρόπο. Μέσα σε ελάχιστα χρόνια ο τίτλος του κορυφαίου ποδοσφαιριστή στον πλανήτη μεταβιβάστηκε από ένα Ρονάλντο σε ένα Ροναλντίνιο και μετά σε ένα άλλο (Κριστιάνο) Ρονάλντο. Αισθάνεται όμως το κοινωνικό σύνολο, πέραν από τους φανατικούς ποδοσφαιρόφιλους, ότι ζει στην εποχή των θρύλων του ποδοσφαίρου; Ειλικρινά δεν το νομίζω. Ζούμε σε μια εποχή στην οποία η Ανόρθωση (η οποία είναι άξια συγχαρητηρίων) μπορεί να κοντράρει στα ίσα την Ίντερ, στην οποία η Κλουζ διεκδικεί με αξιώσεις το εισιτήριο για τους δεκαέξι του Champions League και στην οποία η Ελλάδα κατακτά το ευρωπαϊκό πρωτάθλημα με διάφορους παγκοσμίως άγνωστους ποδο-σφαιριστές.

Ζούμε δηλαδή σε μια εποχή στην οποία ο ανταγωνισμός είναι αυξημένος, αλλά και στην οποία πλέον δεν πιστεύουμε σε παίκτες που είναι το άθλημα μόνοι τους. Όταν ο Μαραντόνα ήταν στην Νάπολι δεν μπορούσαμε να διανοηθούμε ότι η Νάπολι του Μαραντόνα μπορούσε να χάσει. Διότι ήταν ο Μαραντόνα. Ο Κριστιάνο Ρονάλντο κατέκτησε τον σημαντικότερο τίτλο της καριέρας του, έχοντας χάσει το κρισιμότερο πέναλτι της ζωής του. Ήταν ένα παιδί που χάρηκε με την επιτυχία. Δεν ήταν όμως μεγαλύτερος από το άθλημα. Ο Μαραντόνα ήταν. Ο Ζιντάν το ίδιο. Η Ελλάδα ανέδειξε δύο τουλάχιστον αθλητές που ήταν μεγαλύτεροι από την ζωή: ο ένας ήταν ο Γκάλης και ο άλλος ο Πύρρος Δήμας. Αθλητές όπως ο Κούδας ή ο Δομάζος υπήρξαν μεγαλύτεροι από την ζωή αν περιορίσουμε την έρευνα σε τοπικό επίπεδο.

Νομίζω πως πλέον η ανάδειξη αθλητών μεγαλύτερων από την ζωή έχει γίνει πιο δύσκολη στον 21ο αιώνα. Στον στίβο και στην κολύμβηση, το ντόπιγκ έχει στερήσει από τα αθλήματα την αθωότητά τους, εκείνη που επέτρεπε την δημιουργία ζωντανών θρύλων. Η Μάριον Τζόουνς βρέθηκε στο κελί, ενώ ο Κεντέρης κατέστη διεθνώς αμφιλεγόμενος. Τα δύο πρόσωπα των τελευταίων Ολυμπιακών Αγώνων, ο πύραυλος Γιουσείν Μπολτ και το φαινόμενο Μάικλ Φέλπς, απολαμβάνουν την δόξα τους στο μέσο συνεχιζόμενων κατηγοριών για ντόπινγκ, όπως και ο θρυλικός ποδηλάτης Λανς Άρμστρογκ. Η τηλεόραση εξάλλου και η υπερπροβολή έχει καταστήσει τους αθλητές των ομαδικών αθλημάτων υπερβολικά οικείους και ευάλωτους. Ελάχιστοι μπορούν να δίνουν κάθε εβδομάδα μια παράσταση του επιπέδου που αναμένει το κοινό τους. Ακόμα πιο λίγοι εκφράζουν μια ολόκληρη ιδεολογία ή ένα έθνος, όπως ο Μοχάμεντ Άλι ή ο Αμπέμπε Μπικίλα.

Όταν ο Τσάρλι Τσάπλιν ρωτήθηκε ποιό ήταν το ωραιότερο θέαμα που είχε δει στη ζωή του, απάντησε: «η Helen Wills να παίζει τένις». Πολλοί από μας που μεγαλώναμε στο Ρέθυμνο την δεκαετία του 1980 θα απαντούσαμε χωρίς δυσκολία: «ο Νίκος Γκάλης να βάζει καλάθια». Ίσως ένας σημερινός εικοσάρης να απαντήσει: «η ντρίμπλα του Κριστιάνο». Ακόμα και αν το πράξει όμως, πιστεύω πως δεν θα εννοεί το ίδιο.

Σχολιάστε

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>