Γράφει:

Ο Άγιος Γεώργιος στην Άλωνα

Βυζαντινά Ανάλεκτα

του Χριστόδουλου Χατζηχριστοδούλου

Πρόσφατα η κοινότητα Άλωνας εόρτασε με πάσα λαμπρότητα τα 150 χρόνια από τον εγκαινιασμό του πάνσεπτου ναού του Αγίου Γεωργίου, προστάτου του χωριού. Η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου βρίσκεται κτισμένη στη πλαγιά του βουνού στο βόρειο άκρο του χωριού, περιτριγυρισμένη από αμπέλια, κερασιές και πλούσιες φυτείες φουντουκιού. Σημαντικές πληροφορίες για την ιστορία της εκκλησίας μας παρέχει το χειρόγραφο κατάστιχο του ναού που τιτλοφορείται «Κόδειξ εκκλησίας Αλώνου 1846 Οκτωβρίου 7». Το κατάστιχο αρχίζει με την καταγραφή των κειμηλίων της εκκλησίας Αγίου Γεωργίου Αλώνου, των υποστατικών που ανήκαν σε αυτή, των δοσοληψιών, των επισκευών του ναού και των αφιερώσεων μεμονωμένων δέντρων στον άγιο, κυρίως ελιών και φουντουκιών. Οι δωρεές γίνονταν για να τους παραχωρηθεί τάφος στο κοιμητήριο γύρω από το ναό, το γνωστόν ως «λουκκοτόπιν».

Η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου βρίσκεται πλησίον του χώρου όπου κατά τα μεσαιωνικά χρόνια υφίστατο ναός των Αγίων Αποστόλων. Παρόλο που δεν έγιναν συστηματικές έρευνες ο ναός κτίστηκε στη θέση προγενέστερου, που είχε καταστραφεί από πυρκαγιά την Δευτέρα της Λαμπρής του 1830.

Στην οροφή της διασώζει διακοσμητικά μοτίβα λαϊκού χαρακτήρα και την χρονολογία 1831 και επιγραφή με το όνομα του μάστορα Μιχαήλ Μουρμούρη πελεκάνου. Το κτίσιμο της εκκλησίας διάρκεσε, όπως φαίνεται από τον κώδικα του ναού, για αρκετά χρόνια. Τα εγκαίνιά της τελέστηκαν το 1858 από το Μητροπολίτη Κυρηνείας Μελέτιο Α΄ (1852-1862), σύμφωνα με μεταγενέστερη επιγραφή. Εκτός από την χρονολογία δεν διασώζεται η ακριβής ημερομηνία και ο μήνας των εγκαινίων. Το ξυλόγλυπτο εντυπωσιακό τέμπλο του ναού κατασκευάστηκε μεταξύ της 2ας Σεπτεμβρίου 1851 και της 7ης Οκτωβρίου 1852 και στοίχισε 3906 γρόσια και 20 παράδες.

Τη χρονιά που έγιναν τα εγκαίνια της εκκλησίας συγκεκριμένα, στις 8 Απριλίου 1858, αγοράστηκε η καμπάνα προς 2390 γρόσια. Ίσως τότε ή λίγο νωρίτερα να κτίστηκε και το κωδωνοστάσιο από τους κτίστες Χ΄΄ Παρασκευά, Γεώργιο και Χ΄΄Σταυρή. Στον κώδικα υπάρχει ονομαστικός κατάλογος, στον οποίο αναφέρονται 34 δωρητές που έδωσαν το ποσό των 2258 γροσίων για αγορά και ανάρτηση της καμπάνας. Στις 7 Σεπτεμβρίου 1863 η εκκλησιαστική επιτροπή πλήρωσε την δόση του Χ» Αντώνη πελεκάνου που «έκαμεν τον γυναικωνίτην και τον άμβωνα σε 102 ημέρες προς 1598 γρόσια». Δύο χρόνια αργότερα, το 1865, η εκκλησία επισκευάστηκε ξανά. Στα 1902-1903 ο Χριστόδουλος Κάνθος σκάλισε τα λιθανάγλυφα που κοσμούν την δυτική πρόσοψη του ναού. Πάνω από την μνημειακή κύρια δυτική είσοδο υπάρχει η χρονολογία 1903.

Οι πιστοί, κληρικοί και λαϊκοί τότε άλλα και σήμερα φροντίζουν για τον καθαρισμό, την ευπρέπεια και τον καλλωπισμό του ναού με δωρεές. Η σημαντικότερη ίσως προσφορά του έγινε το 1861, όταν «ο Χ»Χριστοδουλής ποτέ πρωτόπαπα, ο οποίος εκόσμησεν το θεομητορικόν ομοίως και το χρυσοκόσμησε». Για το χρύσωμα πλήρωσε 4955 γρόσια για «μισθόν της ψυχής τους». Δεν είναι τυχαίο και το γεγονός, σύμφωνα πάντα με την παράδοση, ότι η δωρεά έγινε όταν ο Χ΄΄Χριστοδουλής βρήκε ευρετή, δηλαδή θησαυρό χρυσών νομισμάτων.

Στο τέμπλο τοποθετήθηκαν όπως ήταν αναμενόμενο οι εικόνες που διασώθηκαν από την πυρκαγιά. Μεταξύ αυτών και η προσκυνηματική εικόνα του αγίου Γεωργίου, έργο του πρωθιερέα Συμεών του 1641, η οποία καλύφθηκε με ασημένια επένδυση του 1807, έργο του Ιωάννου Κορνάρου από την Κρήτη. Σε ξεχωριστό προσκυνητάρι είναι τοποθετημένη η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας Χρυσογαλούσας από το ομώνυμο ερειπωμένο εξωκλήσι.

 

Ο Χριστόδουλος Χατζηχριστοδούλου είναι αρχαιολόγος και Πρόεδρος της Εταιρείας Κυπριακών Σπουδών.

Σχολιάστε

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>