Γράφει:

Οι προεκτάσεις της υπόθεσης των S-300

του Ιωνά Νικολάου

Η συναπόφαση των κυβερνήσεων Κύπρου και Ελλάδας για προμήθεια του πυραυλικού συστήματος S-300, παρόλο που κατά καιρούς μνημονεύεται ως απολήξασα σε δήθεν εθνική ταπείνωση, εντούτοις επρόκειτο για στρατηγική επιλογή με διττό στόχο που οι μετέπειτα εξελίξεις την έχουν δικαιώσει. Η ενίσχυση της αμυντικής ικανότητας της νήσου στα πλαίσια του ενιαίου αμυντικού δόγματος κρίθηκε ως απαραίτητη, σε μια περίοδο που χαρακτηριζόταν από οξεία αντι-παράθεση με τα γεγονότα στα Ίμια, στην Δερύνεια αλλά και τις παραβιάσεις του κυπριακού εναέριου χώρου από Τουρκία. Αφετέρου, αναμένετο η ανακίνηση του διεθνούς ενδιαφέροντος (που βρισκόταν από το 1994 σε πολιτικό λήθαργο), με πιθανά πολιτικά ωφέλη για το Κυπριακό, αφού η εν λόγω ενίσχυση θα διαφοροποιούσε τις αναλογίες δυνάμεων στην περιοχή.

Οι σφοδρές και σε κάποιο βαθμό απρόβλεπτες αντιδράσεις του ξένου παράγοντα, κατεδείκνυαν ότι δύσκολα θα ικανοποιούνταν απόλυτα και οι δύο στόχοι που είχαμε τάξει. Η Τουρκία απειλούσε για επιχείρηση Αττίλας ΙΙΙ, οι αμερικανοβρετανοί, ενόψει και το νέου πολιτικοστρατιωτικού ρόλου που διεκδικούσε η Ρωσσία, πίεζαν Ελλάδα και Κύπρο, ενώ η ΕΕ άφηνε ανοικτό το ενδεχόμενο η ενταξιακή πορεία της Κύπρου να μην τελεσφορήσει. Από την άλλη, στο εσωτερικό δεν υπήρχαν πολλά περιθώρια δεδομένης της εκμετάλλευσης του ζητήματος (και από τους δύο υποψηφίους) στις προεδρικές εκλογές του 1998, αλλά και λόγω πιθανών επιπτώσεων στο φρόνημα του λαού.

Μεταξύ σφύρας και άκμονος, σωστά νομίζω επιδιώχθηκε πρωτίστως η πολιτική εκμετάλλευση του ζητήματος, προβάλλοντας ότι τυχόν ακύρωση της παραγγελίας θα έπρεπε να συνοδευτεί με την δεσμεύση της Τουρκίας είτε για τερματισμό των πτήσεων πάνω από τη Κύπρο, είτε την προώθηση της αποστρατικοποίησης, ή έστω την σοβαρή προοπτική για επίλυση του Κυπριακού. Δεδομένου ότι τελικά καμία δέσμευση δεν αναλήφθηκε, τον Δεκέμβριο του 1998 η επιμονή του προέδρου Κληρίδη για έλευση αλλά μη ανάπτυξη των πυραύλων στο νησί, ώστε να συνεχίσει το θέμα να χρησιμοποιείται πολιτικά στο Κυπριακό και στην ΕΕ, συνάντησε την άρνηση της ελληνικής ηγεσίας, με αποτέλεσμα να βρεθεί η μέση οδός για μεταφορά των πυραύλων στη Κρήτη. Παρόλα ταυτα, ο πρώτος στόχος δεν ακυρώνονταν καθότι, από τη Κρήτη οι πύραυλοι παρείχαν την απαιτούμενη κάλυψη στα ελλήνικα μαχητικά σε περίπτωση εξόδων προς τη Κύπρο.

Όσον αφορά το κενό που θα δημιουργούνταν στην Κύπρο, καλύφθηκε με την προμήθεια των ΤOR M1, των οποίων το κόστος επωμίσθηκε η Ελλάδα-υπερέβαινε μάλιστα κατά μερικά εκατομμύρια το κόστος των S-300-, αλλά και άλλων οπλικών συστημάτων που θα εξασφαλίζονταν. Από την άλλη όμως, αναπόδραστα η απόφαση για τη μη έλευση, αποτελούσε πλήγμα στο ψυχισμό των Ε/κ. Στο πλαίσιο του δόγματος του ΕΑΧ ο κυπριακός ελληνισμός έφτασε τόσο κοντά στη Ελλάδα όσο ποτέ στο παρελθόν, με την διεξαγωγή κοινών στρατιώτικών ασκήσεων, τις πτήσεις ελληνικών μαχητικών πάνω από το νησί, την στάθμεσή τους στην αεροπορική βάση της Πάφου και τον κατάπλου ελληνικών πλοίων και υποβρυχίων στην ναυτική βάση στο Ζύγι. Κατηγορηματικά λοιπόν, η Κύπρος αυτή την περίοδο δεν υπήρξε μακριά από την Ελλάδα.

Το ερώτημα που προκύπτει είναι κατά πόσον, υπό αυτά τα δεδομένα, μπορεί να κατηγορείται ο Κληρίδης από ορισμένους για περιορισμό κυριαρχικών δικαιωμάτων, όταν οι ίδιοι κατά την διάρκεια των δικών τους συν-κυβερνήσεων άφησαν αυτοβούλως το Δόγμα να ψυχορραγεί και την άμυνα του τόπου ανοχύρωτη. Πρόκειται ασφαλώς για τους ίδιους που πρόεβαλλαν στις παρελάσεις τα οπλικά συστήματα που αγοράστηκαν επί Κληρίδη ως δήθεν δικά τους αποκτήματα, που δεν άσκησαν στην ΕΕ το δικαίωμα του βέτο έναντι της Τουρκίας και, εσχάτως, συμφώνησαν στην παραγραφή των οφειλών από την λειτουργία των βρετανικών βάσεων. Ακόμα όμως και τελολογικά, ο θόρυβος που δημιουργήθηκε με τους πυραύλους, οδήγησε στην επαναδραστηριοποίηση του ΟΗΕ, απολήγωντας-ανεξαρτήτως των μετέπειτα χειρισμών ή προσωπικών επιλογών του καθενός-στην πιο ολοκληρωμένη πρόταση λύσης του Κυπριακού, που τέθηκε ενώπιον του κυπριακού λαού.

 

Ο Ιωνάς Νικολάου είναι Βουλευτής Λευκωσίας και Αντιπρόεδρος ΔΗ.ΣY

Σχολιάστε

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>