Γράφει:

Ο Θάνατος του κράτους και η ασφάλεια της Κύπρου

Σύμφωνα με μια άποψη, ο θάνατος του κράτους είναι η μόνη εφικτή λύση, εφόσον θέλουμε να επιτύχουμε την διεθνή ειρήνη και ασφάλεια. Η κρατική κυριαρχία αποτελεί την πηγή όλων των δεινών, εφόσον οδηγεί στην διεθνή σύγκρουση και τον ανταγωνισμό. Κατά συνέπεια η κρατική κυριαρχία είναι ασήμαντη, ιδιαίτερα μέσα στην παγκόσμια ομοσπονδία που σιγά-σιγά δημιου-ργείται, η οποία καθιστά τον θάνατο του κράτους ορατό. Η Κύπρος, πρωτοπόρος σε αυτή την διαδρομή, μπορεί να αποδεχθεί με ήρεμη τη συνείδηση την υπογραφή ενός νέου σχεδίου Ανάν. Ακόμα περισσότερο, ίσως η Κυπριακή Δημοκρατία να έπρεπε να αυτοδιαλυθεί και να ενταχθεί στην ΕΕ όχι ως κρατική οντότητα, αλλά ως μια γεωγραφική περιφέρεια. Τις πιο πάνω θέσεις εκφράζουν σήμερα οι θιασώτες μιας Κύπρου, στερούμενης οποιασδήποτε αμυντικής ικανότητας. Οι θέσεις όμως αυτές είναι προβληματικές. Θα επιχειρήσουμε στην συνέχεια να εξηγήσουμε σε συντομία το γιατί.

Α. Ο θάνατος του σύγχρονου κράτους, κάθε άλλο παρά είναι ορατός. Είναι γεγονός ότι ο ρόλος που διαδραματίζουν στο διεθνές σκηνικό οι μη κυβερνητικές οργανώσεις και τα πρόσωπα αυξάνεται συνεχώς. Η ενδυνάμωση του ρόλου αυτού όμως συνδέεται με την επέκταση του ρόλου του σύγχρονου κράτους στο διεθνές εμπόριο, τον έλεγχο της μετανάστευσης, την επιστήμη και τον πολιτισμό. Τα επιτεύγματα της ΕΕ αναφορικά με την ενδυνάμωση της συνεργασίας στην Ευρώπη έχουν επιτευχθεί κυρίως λόγω διακυβερνητικής συνεργασίας παρά λόγω υπέρβασης της κρατικής οντότητας. Η πρόσφατη οικονομική κρίση και η ένταση του κρατικού παρεμβατισμού, κατέδειξε σε πόσο σαθρά θεμέλια είναι δομημένο το οικοδόμημα του ιμπεριαλιστικού καπιταλιστικού προτύπου, που αποκλήθηκε με τον όρο “παγκοσμιοποίηση”.

Β. Η άποψη ότι «αν καταργηθούν τα κράτη, θα καταργηθεί και ο πόλεμος» είναι όπως αποδεικνύει ο Kenneth Waltz (Man, The State and War, Columbia University Press, 1959) μη ρεαλιστική. Περισσότερο ακόμα στηρίζεται σε μια λεκτική παρανόηση. Στην σύγχυση της ένοπλης σύγκρουσης μεταξύ κρατών και της ένοπλης σύγκρουσης μεταξύ πολιτικών ομάδων. Αναμφίβολα, αν ως εκ θαύματος καταργούνταν τα κράτη, ο πόλεμος με την έννοια της ένοπλης σύγκρουσης μεταξύ κρατών θα εξέλιπε. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι θα καταργηθεί ο πόλεμος, παρά μόνο η λεκτική χρήση της έννοιας πόλεμος, η οποία έχει καθιερωθεί λόγω της πραγματικότητας της διεθνούς κοινωνίας. Η κατάργηση του κράτους-στο μέτρο που αυτή για χάρη θεωρητικής συζήτησης είναι εφικτή-δεν εγγυάται την κατάργηση της ένοπλης βίας, περισσότερο από όσο αποτελούσε εγγύηση για κάτι τέτοιο η ύπαρξη της Ρωμαϊκής ή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας για τις υπόδουλες ομάδες. Αντιθέτως, η ύπαρξη των αυτοκρατοριών συντέλεσε στην γένεση του σύγχρονου εθνικισμού και στην επικράτηση του σύγχρονου έθνους-κράτους.

Γ. Ας θεωρήσουμε όμως ότι η συλλογιστική της άποψης είναι διαφορετική. Στόχος της άποψης αυτής δεν είναι η δημιουργία μιας νέας Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Αντιθέτως, είναι η δημιουργία ενός παγκόσμιου κυβερνητικού οργανισμού, ο οποίος με κάποιο ουτοπικό τρόπο να εξασφαλίζει την εξάλειψη της βίας, των ανισοτήτων και του ρατσισμού. Το πρόβλημα είναι ότι κατά τον ίδιο τρόπο μπορεί κάποιος να φανταστεί-και πάλι σε κάποιο θεωρητικό επίπεδο-ένα κρατοκεντρικό σύστημα με ουτοπικά χαρακτηριστικά. Κυρίαρχα κράτη προσηλωμένα στην τέχνη της ειρήνης και της συνεργασίας με βασικές επιδιώξεις την τήρηση ενός παγκόσμιου περιβαντολογικού κώδικα και της ίσης κατανομής του παγκόσμιου πλούτου. Η θεωρία προβαίνει αυτή την φορά σε ένα λογικό λάθος. Όπως ορθά παρατηρεί ο Hedley Bull (“The State’s Positive Role in World Affairs”, Daedalus 108: 4 Fall 1977: 111, 145) «είναι απόλυτα νόμιμη άσκηση να συγκρίνει κάποιος αυτές τις διαφορετικές ουτοπίες και να καταλήξει αν μια από αυτές θα είναι περισσότερο λειτουργική από τις άλλες. Αυτό που δεν είναι αποδεκτό, και είναι εκείνο που κάνουν συχνότερα οι κριτές των κρατοκεντρικών συστημάτων, είναι να συγκρίνεις μια ουτοπική εικόνα μιας παγκόσμιας κεντρικής εξουσίας, με το υφιστάμενο κρατοκεντρικό σύστημα».

Δ. Η κρατική κυριαρχία δεν είναι κάτι αντίθετο προς τη διεθνή τάξη, όπως ισχυρίζονται οι κριτές της. Αντιθέτως. Στο μέτρο που το διεθνές σύστημα στηρίζεται στην αλληλοαναγνώριση των κρατικών οντοτήτων, αποτελεί την βάση της ύπαρξης μιας ατελούς, αλλά πάντως υπαρκτής διεθνούς συνεργασίας. Στην πραγματικότητα, ο βασικότερος τρόπος περιορισμού -και όχι κατάργησης- του πολέμου και ανάπτυξης διεθνούς συνεργασίας, είναι η συνειδητοποίηση της φύσης του παγκόσμιου συστήματος και όχι η άρνησή της. Το μοντέλο πολυπολιστικών κοινωνιών, ένα μοντέλο που αποσκοπούσε στην προστασία των ασθενέστερων κοινωνικών ομάδων, εξελίχθηκε σε μέθοδο για αποσταθεροποίηση των κρατικών δρώντων, κατά τρόπο που να επιτρέπει στα μεγάλα πολυεθνικά οικονομικά συμφέροντα να επιβάλουν τις επιλογές τους στον πλανήτη. Η “τριπλή επιλογή Μπους”, δηλαδή ο διορισμός του Γκονζάλεθ-ενός προσώπου που δεν αναγνωρίζει τη δικαιοδοσία του διεθνούς δικαστηρίου-ως εκπροσώπου των ΗΠΑ στο διεθνές δικαστήριο, του Μπόλτον ενός προσώπου που δεν αναγνωρίζει τη δικαιοδοσία του ΟΗΕως εκπρόσωπου των ΗΠΑ στον ΟΗΕ και του Γούλφοβιτς ενός πρεσβευτή της νεοφιλελεύθερης πολιτικής στην θέση του Προέδρου της Παγκόσμιας Τράπεζας, συνιστούσε την πλήρη απαξίωση της έννοιας της “παγκοσμιοποίησης”, μιας έννοιας που σήμερα πνέει τα λοίσθια μαζί με την οικονομική ασφάλεια.

Ε. Η Κύπρος δεν πρέπει να αποτελέσει ένα νέο πειραματικό θάλαμο, όπως αποτέλεσε το 1960. Πολύ περισσότερο, δεν πρέπει να αποτελέσει ένα πειραματικό θάλαμο σε ένα εκ προοιμίου αποτυχημένο πείραμα. Το ζήτημα της υπογραφής μιας λύσης τύπου Ανάν τίθεται από ορισμένους σε ρητορικό επίπεδο ως ζήτημα διαμάχης της ειρήνης και του πολέμου. Συμφωνώ, αλλά με την αντίθετη οπτική. Η υπογραφή ενός δυσλειτουργικού σχεδίου διασφαλίζει την ένοπλη βία, διότι αδυνατεί να παράσχει λειτουργικές λύσεις. Η αντίθεση στην υπογραφή μιας κακής λύσης στηρίζεται στην πεποίθηση ότι η επιδίωξη της ειρήνης πρέπει να αποτελεί την ορθή λύση του κυπριακού προ-βλήματος. Εκείνο που δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό είναι η κατάργηση της δημοκρατίας και σε τελική ανάλυση η αποδόμηση της κρατικής κυριαρχίας και της ομαλής λειτουργίας του κράτους. Εκείνο επίσης που δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό είναι η οικοδόμηση ενός κράτους με υλικά καταδικασμένα σε κατάρρευση. Η πραγματική ειρήνη μπορεί να προέλθει στην πράξη μόνο μέσα από το όραμα για ένα καλύτερο αύριο, αν αυτό συνοδεύεται από ορθολογισμό.

Στ. Το Ενιαίο Αμυντικό Δόγμα συνιστούσε πέρα από οτιδήποτε άλλο, αναγνώριση της πραγματικότητας του διεθνούς συστήματος και της ανάγκης για επιδίωξη ειρήνης μέσα από την ύπαρξη ενός κυρίαρχου κράτους, που συνεργάζεται μαζί με ένα αδελφό κυρίαρχο κράτος, με σκοπό την αποτροπή των επεκτατικών τουρκικών βλέψεων. Η κατάρ-ρευσή του, επήλθε άμεσα με την έναρξη της δεύτερης πενταετίας Κληρίδη και τον διορισμό του Γιώργου Παπανδρέου ως Υπουργού Εξωτερικών, καθώς και την υιοθέτηση της πολιτικής του Ελσίνκι, μιας πολιτικής την οποία ο ίδιος ο ιδρυτής της, ο Κώστας Σημίτης, υποχρεώθηκε πρόσφατα να αποκηρύξει. Η αναγόρευση της σχολής του Ελσίνκι σε κυρίαρχη αποστέρησε από την κυπριακή και την ελλαδική κοινωνία το μέλλον τους, μέσα από μια συστηματική παραγνώριση των πραγματικών γεγονότων. Θα ήταν ίσως σκόπιμος ο παραλληλισμός με το παρόμοιο σκεπτικό της σχολής των ιδεαλιστών του μεσοπολέμου, οι οποίοι αντιμετώπιζαν την Κοινωνία των Εθνών ως την απαρχή μιας πορείας χωρίς γυρισμό προς

την διεθνή ειρήνη.

Ζ. Το συμπέρασμα του Edward Hallet Carr (The Twenty Year Crisis: 1919-1939, London: MacMillan, 1939) είναι χαρακτηριστικό: Τον Χίτλερ τον εξέθρεψαν όσοι στηρίχθηκαν σε μια διεθνή πραγματικότητα η οποία, αν και δεν υπήρχε, θεωρήθηκε από τους θαυμαστές της ως ιδεώδης. Όταν όμως ένας αναλυτής στηρίζει την ανάλυσή του αναφορικά με την διεθνή πολιτική σε ανύπαρκτα πραγματικά γεγονότα, τα οποία θα επιθυμούσε να υπάρχουν, αν και δεν υπάρχουν στην πραγματικότητα, τότε ο αναλυτής αυτός είναι τσαρλατάνος. Ο τσαρλατανισμός, του οποίου χαρακτηριστικό είναι η άρνηση αντιμετώπισης των πραγματικών γεγονότων και η δημιουργία μιας θεωρίας στηριγμένης σε ανύπαρκτα δεδομένα, δεν μπορεί παρά να εκθρέψει το αυγό του φιδιού και, σε τελική ανάλυση, να οδηγήσει στην κοινωνική αποτελμάτωση (βλ. και Morgenthau, H., Politics among Nations: The Struggle for Power and Peace, New York: A. Knopf, 1948).

Η. Η κατάρρευση του Δόγματος και η απάτη των S-300 δεν συνιστούσε τίποτα άλλο παρά την πραγμάτωση της συλλογιστικής της σχολής του Ελσίνκι, μιας συλλογιστικής που στηριζόταν στο δόγμα: “Έτσι είναι, αφού έτσι μας αρέσει”. Η ίδια συλλογιστική ακολουθήθηκε και σε σχέση με το σχέδιο Ανάν. Οι διατάξεις και η ανάλυση του σχεδίου ήταν αδιάφορες. Σημαντική ήταν μόνο η επίκληση προς την καλή θέληση και την αγάπη Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων, τον παλμό των εποίκων και άλλα δευτερεύοντα χαρακτηριστικά. Το γεγονός ότι με το σχέδιο Ανάν η Κύπρος μεταβαλλόταν σε ένα διαρκές προτεκτοράτο της Τουρκίας και της Αγγλίας παρέμενε για αυτούς αδιάφορο και ασχολίαστο. Όπως ασχολίαστος παρέμενε ο πόλεμος στο Ιράκ και η αδυναμία της ΕΕ να διαμορφώσει εξωτερική πολιτική ή πολιτική άμυνας και ασφάλειας. Θα ήταν προτιμότερο αν ορισμένα κραυγάζοντα μέλη της σχολής αυτής επέλεγαν, αντί της οδού της συκοφάντησης και εξύβρισης των διαφωνούντων μέσα από στρατευμένες εφημερίδες, την τακτική της κριτικής και της ουσιαστικής ανάλυσης. Ίσως τότε ο δημόσιος διάλογος να ωφεληθεί πραγματικά μέσα από ουσιαστική και δημιουργική αντιπαράθεση απόψεων, η οποία θα οδηγήσει σε ένα καλύτερο αύριο για την Κύπρο και την Ευρώπη.

Θ. Σήμερα που επιπρόσθετα προς την αιχμαλωσία του μέλλοντος, επιχειρείται και η πλαστογράφηση του παρελθόντος, ο πολίτης γνωρίζει πως στο διεθνές σύστημα ισχύει προσαρμοσμένο το άρθρο 114: “Έκαστος πολίτης και έκαστο κράτος δικαιούται και υποχρεούται παράλληλα να υπερασπιστεί τη συνταγματική και τη διεθνή τάξη”.

2 Comments

  1. nikos
    13 Νοεμβρίου 2009 22:00

    το εθνος γενναει πολιτισμο και εμεις θελουμε να λεμε οτι ειμαστε κοσμοπολιτες!ο διεθνισμος ειτε με τη φασιστικη νεα ταξη που προωθειται, ειτε με την ιδεαλιστικη αριστερη ουτοπια ως αντιδοτο για το κατα φαντασιαν ρατσισμο των εθνων-κρατων γεννα μια ρευστη κατασταση και ακρως επικινδυνη.Η ελευθερια σημαινει ελευσις οριου με τα προηγουμενα δεν υπαρχουν ορια αρα ουτε και ελευθερια

  2. Pingback

Σχολιάστε

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>