Γράφει:

Το «κραχ» μετά το ιρλανδικό «Όχι»: Η Ευρώπη στο χάος και η Ιρλανδία στο «σκαμνί»

της Χριστίνας Ιωάννου

 

Στις 13 Ιουνίου 2008, η μοναδική χώρα που ήταν συνταγματικά υποχρεωμένη να διεξάγει δημοψήφισμα για την επικύρωση της Συνθήκης της Λισσαβόνας, είπε ένα δυνατό «όχι». Από τα τρία εκατομμύρια Ιρλανδών ψηφοφόρων, οι μισοί περίπου πήγαν στα εκλογικά τους κέντρα για να αποφασίσουν με την ψήφο τους για το μέλλον της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ). Το αποτέλεσμα; Με ποσοστό 53,4% εναντίον, η Συνθήκη τοποθετήθηκε στον αναπνευστήρα και το «κραχ» στους κόλπους της ΕΕ επανήλθε δριμύτερο. Ήταν σαν ένα λυπηρό «deja vous» για τους Ευρωπαίους τεχνοκράτες, αφού έφερε πίσω εικόνες και αναμνήσεις από τον Ιούνιο του 2005· τότε που Γαλλία και Ολλανδία απέρριψαν την Συνταγματική Συνθήκη σε αντίστοιχα δημοψηφίσματα, τελματώνοντας έτσι οριστικά την διαδικασία επικύρωσης του Ευρωσυντάγματος.

Τώρα, πώς να ονόμαζαν αυτή την νέα περίοδο; Μία δεύτερη «περίοδο περισυλλογής»; Ή μήπως αυτή τη φορά τα όμορφα περιτυλίγματα ως προς την ονομασία δεν θα έπειθαν και θα έπρεπε να υπάρξει ξεκάθαρα η παραδοχή ότι η ΕΕ εισήλθε σε μια περίοδο βαθιάς κρίσης και χάους; Την ίδια ώρα που η Σλοβενική κατά το εξάμηνο εκείνο προεδρία, δήλωνε μέσω του πρωθυπουργού της Γιάνες Γιάνσα ότι ήταν έτοιμη να προβεί σε παραχωρήσεις προς την Ιρλανδία για να την πείσει να αποδεχτεί την Μεταρρυθμιστική Συνθήκη, ο Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Χοζέ Μανουέλ Μπαρόζο εξέφραζε την πεποίθηση ότι οι κυβερνήσεις χρειάζονταν χρόνο να ανασυνταχθούν, χωρίς όμως περαιτέρω καθυστέρηση· η διαδικασία επικύρωσης θα έπρεπε οπωσδήποτε να μην τερματιστεί. Το αδιέξοδο όμως ήταν πλέον εμφανές!

Monsieur Sarkozy, relevez le dιfi, SVP !

Την 1η Ιουλίου 2008, η Γαλλική προεδρία παρέλαβε μία ΕΕ που έπασχε από την διπλή πλέον κρίση του Ιρλανδικού «όχι» αφ” ενός και του διογκούμενου προβλήματος της ακρίβειας αφετέρου. Το τελευταίο έμελλε να είναι και το μεγαλύτερο πρόβλημα που θα επιβάρυνε τις οικονομίες των κρατών μελών της ΕΕ. Έτσι, με το ενδιαφέρον στραμμένο κυρίως στην οικονομική κρίση, σε μια προσπάθεια να σωθεί η παγκόσμια οικονομία, η Συνθήκη της Λισσαβόνας δεν αποτελεί σήμερα το καίριο ζήτημα που απασχολεί τον Ευρωπαϊκό τύπο στο σύνολό του, αλλά ούτε και τον Ιρλανδικό. Αυτό δεν σημαίνει όμως ότι η Συνθήκη έχει ξεχαστεί και ότι η Ιρλανδική κυβέρνηση δεν δέχεται συνεχείς πιέσεις επί του εν λόγω θέματος.

Ο Νικολά Σαρκοζί και η Γαλλική προεδρία έχουν ήδη ζητήσει από την Ιρλανδική κυβέρνηση και τον πρωθυπουργό της Μπράιαν Κάουεν να πάρει γνωμάτευση από τις νομικές υπηρεσίες του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, μεγιστοποιώντας έτσι τις πιθανότητες ενός δεύτερου δημοψηφίσματος στην χώρα. Δεν είναι εξάλλου η πρώτη φορά που ο «μάγος» των Βρυξελλών, Ζαν-Κλωντ Πιρί, που ηγείται της Νομικής Υπηρεσίας της ΕΕ, έχει βγάλει την Ευρώπη από τέτοια αδιέξοδα (όπως από αυτό που είχε δημιουργηθεί μετά την απορριφθείσα από τους Δανούς Συνθήκη του Μάαστριχτ το 1992, και την απορριφθείσα από τους Ιρλανδούς Συνθήκη του Νίκαιας το 2001). Πολλοί είναι αυτοί που εναποθέτουν τις ελπίδες τους στον Πιρί, αφού, ανεπίσημα, τόσο ο πρόεδρος Σαρκοζί, όσο και οι άλλοι Ευρωπαίοι ηγέτες, διατηρούν επιφυλάξεις ως προς τις δυνατότητες της Τσεχικής Ευρωπαϊκής προεδρίας, που αναλαμβάνει καθήκοντα την 1η Ιανουαρίου 2009, να χειριστεί αποτελεσματικά μια τέτοια κρίση, καθότι η χώρα αυτή εμπίπτει στα πιο «Ευρωσκεπτικιστικά» κράτη.

Ζεστό ή Κρύο; Το Κλίμα στην Ιρλανδία Σήμερα

Ποιο είναι όμως το κλίμα που επικρατεί στην Ιρλανδία σήμερα σε ό,τι αφορά στην Συνθήκη της Λισσαβόνας; Τι υποστηρίζει η Ιρλανδική κυβέρνηση, και ακόμα πιο σημαντικό, ποια είναι η εικόνα που επικρατεί στον Ιρλανδικό λαό; Σε ομιλία του ενώπιον των Ευρωπαίων ηγετών, στις 15 Οκτωβρίου 2008, ο Κάουεν επαναβεβαίωσε την στήριξή του στην Συνθήκη, αρνήθηκε όμως να τοποθετηθεί δημόσια αναφορικά με κατά πόσο θα επιθυμούσε την διεξαγωγή ενός δεύτερου δημοψηφίσματος στην χώρα του. Με την σειρά του, ο Πιρί, μελετά σενάρια πιθανής παράκαμψης της αναγκαιότητας διεξαγωγής δεύτερου δημοψηφίσματος στην Ιρλανδία για επικύρωση της Συνθήκης (όπως είχε καταφέρει να πετύχει και στην περίπτωση της Δανίας, όταν το κείμενο της Μεταρρυθμιστικής Συνθήκης διατυπώθηκε με τέτοιο τρόπο ώστε να μην θεωρείται αναγκαία η διεξαγωγή δημοψηφίσματος).

Γιατί όμως να μην τεθεί για δεύτερη φορά η Συνθήκη στην κρίση του Ιρλανδικού λαού; Αφού στο κάτω-κάτω έχει ήδη καταστεί σαφές ότι η ΕΕ είναι διατεθειμένη να παραχωρήσει εξαιρέσεις (opt-outs) στην Ιρλανδία, κυρίως σε θέματα που αφορούν στον «Ευρωπαϊκό Οργανισμό Άμυνας» και στην «Κοινή Πολιτική Ασφάλειας και Άμυνας», καθότι οι Ιρλανδοί φοβούνται (εσφαλμένα ίσως) ότι το δεύτερο θα καταστήσει ενδεχομένως υποχρεωτική την είσοδό τους στο ΝΑΤΟ. Επιπλέον, η ΕΕ έχει προσπαθήσει να διασκεδάσει τους φόβους των Ιρλανδών για πιθανή αύξηση της φορολογίας και άρση της απαγόρευσης των αμβλώσεων-θέματα που υπερτονίστηκαν άλλωστε στην αρνητική «καμπάνια» που συνέτεινε στην καταψήφιση της Συνθήκης τον Ιούνιο του 2008. Μήπως όμως όλα αυτά τα διαβήματα δεν έχουν πείσει ακόμα τον Ιρλανδικό λαό;

Αναμφίβολα, ένα από τα σοβαρότερα θέματα που απασχολεί έντονα τους Ιρλανδούς σήμερα είναι το γεγονός ότι, παρόλο που η ΕΕ προτίθεται να δώσει διακηρύξεις στην Ιρλανδία στα θέματα ουδετερότητας, φορολογίας και αμβλώσεων (όπως ακριβώς έγινε και μετά την απόρριψη της Συνθήκης της Νίκαιας), δεν είναι εντούτοις διατεθειμένη να συμπεριλάβει τις διακηρύξεις αυτές στο κείμενο της Μεταρρυθμιστικής Συνθήκης. Ο λόγος βέβαια είναι ότι μια τέτοια τροποποίηση της Συνθήκης θα καταστήσει και πάλι αναγκαία μια νέα διαδικασία επικύρωσής της από όλα τα κράτη μέλη.

Αναντίλεκτα, τέλος, αυτό που απασχολεί περισσότερο τον Ιρλανδικό λαό σήμερα και εντείνει το συνεχές αρνητικό κλίμα αποδοχής της Συνθήκης, είναι το φλέγον θέμα της ανασφάλειας και απαισιοδοξίας ως προς τις βραχυπρόθεσμες οικονομικές προοπτικές της χώρας, εν μέσω μάλιστα της τεράστιας κρίσης που επικρατεί ανά το παγκόσμιο. Η συνεχώς αυξανόμενη έλλειψη εμπιστοσύνης των καταναλωτών έχει οδηγήσει τον Ιρλανδικό λαό στην αναζήτηση μιας εσωστρεφούς και προστατευτικής εθνικής πολιτικής, αφού η ανοδική τάση των επιτοκίων πιστώνεται εξ ολοκλήρου στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Ο ιρλανδικός λαός νιώθει ότι το Ευρώ ευθύνεται για τις συνεχείς αυξήσεις των τιμών. Η αυξανόμενη ανεργία είναι ένας επιπρόσθετος παράγοντας που εντείνει επίσης τις αντιδράσεις στην περαιτέρω εμβάθυνση της Ευρωπαϊκής πορείας, αφού οι Ιρλανδοί βλέπουν με όλο και περισσότερο σκεπτικισμό το συνεχές κύμα μετανάστευσης.

Η Αναζήτηση του «Μαγικού Φίλτρου»

Παρά το αρνητικά διογκούμενο, ως προς την Συνθήκη της Λισσαβόνας, κλίμα στην Ιρλανδία, ο Κάουεν έχει υποσχεθεί στους Ευρωπαίους ηγέτες ότι στην σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, στις 11-12 Δεκεμβρίου, θα παρουσιάσει σχέδιο δράσης για την επίλυση του αδιεξόδου που δημιουργήθηκε μετά το Ιρλανδικό «όχι» του περασμένου Ιουνίου. Να προσμένουμε σε τέτοιες αναπάντεχες εκπλήξεις και ανατροπές; Μήπως ο Κάουεν είναι ακόμα ένας ανερχόμενος «μάγος» των Βρυξελλών;

Ο Χριστίνα Ιωάννου είναι Λέκτορας στο Τμήμα Ευρωπαϊκών Σπουδών και Διεθνών Σχέσεων του Πανεπιστημίου Λευκωσίας, μέλος της «Ομάδας Ευρώπης» της Αντιπροσωπείας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Κύπρο.

One Comment

  1. Pingback

Σχολιάστε

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>