Γράφει:

Το χθές, το σήμερα και το αύριο της συνθήκης της Λισσαβόνας

της Ιωάννας Νικολάου

H Συνθήκη της Λισσαβόνας είναι η αναθεωρημένη Συνθήκη λειτουργίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ουσιαστικά με την Συνθήκη γίνεται μια προσπάθεια θεσμικής προσαρμογής για μια Ένωση των 27 με σημαντικές προοπτικές διεύρυνσης καθώς και ενίσχυση της δημοκρατικότητας, της διαφάνειας και αποτελεσματικότητας της Ένωσης, ενώ ταυτό-χρονα περιλαμβάνει πρόνοιες που συμβάλλουν στην πολιτική ολοκλήρωση.

Η Συνθήκη της Λισσαβόνας υπογράφτηκε από τους 27 αρχηγούς κρατών στις 13 Δεκεμβρίου του 2007, με προοπτική υιοθέτησης πριν από τις εκλογές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου το 2009, κατόπιν επικύρωσής της από τα εθνικά κοινοβούλια των κρατών μελών. Μοναδική εξαίρεση από αυτή την πρόβλεψη ήταν η Ιρλανδία, η οποία δεσμεύεται από το Σύνταγμά της σε τέτοιες περιπτώσεις να προκηρύσσει δημοψηφίσματα. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι μετά την απόρριψη της Συντα-γματικής Συνθήκης έγιναν προσπάθειες ώστε να αποτραπούν νέα δημοψηφίσματα που θα έθεταν σε κίνδυνο το όλο εγχείρημα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία η κοινή γνώμη ήταν δυσαρεστημένη με την ακρίβεια, την μείωση της αγοραστικής ικανότητας των Ευρωπαίων πολιτών και την αύξηση της ανεργίας.

Εντούτοις, το ευρωπαϊκό οικοδόμημα αμφισβη-τήθηκε μετά το αρνητικό δημοψήφισμα της Ιρλανδίας. Η άμεση αντίδραση της ΕΕ ήταν, ορθά, να ζητήσει από τα κράτη μέλη να συνεχίσουν την διαδικασία επικύρωσης της Συνθήκης της Λισσαβόνας, ενώ κάποιες χώρες όπως η Πολωνία και η Τσεχία υποστήριξαν ότι η Συνθήκη είναι «νεκρή» και δεν θα έπρεπε να συνεχιστεί η επικύρωσή της. Παράλληλα η ΕΕ κάλεσε την ηγεσία της Ιρλανδίας να παραθέσει τους λόγους απόρριψης της Συνθήκης, καθώς και να παρουσιάσει προτάσεις στα επικείμενα Συμβούλια Κορυφής της ΕΕ για την άρση του αδιεξόδου.

Σύμφωνα με έρευνα του Ευρωβαρομέτρου, οι λόγοι για τους οποίους ο ιρλανδικός λαός καταψήφισε την Συνθήκη ήταν η έλλειψη γνώσης και κατανόησης του περιεχομένου της, φόβοι στρατολόγησης των Ιρλανδών στον Ευρωστρατό, το ενδεχόμενο απομάκρυνσης από την ουδετερότητα, η έλλειψη εμπιστοσύνης στους πολιτικούς και η κατάργηση του μόνιμου επιτρόπου, λόγοι οι οποίοι δεν απορρίπτουν το καθαυτό ευρωπαϊκό οικοδόμημα. Έρευνες έχουν δείξει ότι οι Ιρλανδοί είναι θετικοί στην συμμετοχή τους στην ΕΕ και μάλιστα θα ήθελαν να παραμείνουν στο σκληρό πυρήνα της Ένωσης.

Οι τάσεις που παρατηρούνται στην ΕΕ σε ό,τι αφορά στην άρση της κρίσης είναι :

- Εγκατάλειψη της Συνθήκης της Λισσαβόνας και η λειτουργία της ΕΕ με βάση την Συνθήκη της Νίκαιας. Αυτό το μοντέλο λειτουργίας θεωρείται προ-βληματικό αφού η Συνθήκη της Νίκαιας δεν προέβλεπε τη λειτουργία της Ένωσης των 27 με προοπτικές διεύρυνσης.

Σύσταση μίας νέας Συνθήκης, διαφορετικής από την Συνθήκη της Λισσαβόνας. Ωστόσο, αυτή η προοπτική θεωρείται η λιγότερο πιθανή λύση, καθώς κατά την προσπάθεια σύστασής της, η ΕΕ θα αναγκαστεί να συμπεριλάβει επιπρόσθετες απαιτήσεις των κρατών μελών με κίνδυνο να τεθεί σε απειλή το ενοποιητικό όραμα της ΕΕ.

- Συνέχιση της επικύρωσης της Συνθήκης της Λισσαβόνας και πραγματοποίηση ενός δεύτερου δημοψηφίσματος στην Ιρλανδία. Υποστηρίχτηκε ότι εάν τα υπόλοιπα 26 κράτη μέλη επικυρώσουν την Συνθήκη της Λισσαβόνας, τότε αυτό θα αποτελέσει μοχλό πίεσης στην Ιρλανδία για την επικύρωσή της.

- Δημιουργία της Ένωσης των πολλών ταχυτήτων: Στους κόλπους της ΕΕ θα δημιουργηθεί μια ομάδα σκληρού πυρήνα, η οποία θα επιδιώκει την περαιτέρω ολοκλήρωσή της, ενώ θα υπάρχει μια άλλη ομάδα η οποία θα συμμετέχει σε ορισμένες πολιτικές της Ένωσης.

- Επικράτηση της Συνθήκης της Λισσαβόνας με ειδικά πρωτόκολλα που θα αναφέρονται στις υποχρεώσεις της Ιρλανδίας έναντι της Συνθήκης ή αυτοεξαιρέσεις σε ευαίσθητα για την Ιρλανδία θέματα.

- Η ΕΕ θα πρέπει να ενισχύσει τις προσπάθειές της στην άρση του αδιεξόδου, ώστε να καταστεί μια παγκόσμια πολιτική δύναμη, ικανή να διαδραματίσει ουσιαστικό ρόλο στα διεθνή πολιτικά δρώμενα.

 

Η Ιωάννα Νικολάου είναι ιστορικός και διεθνολόγος

Σχολιάστε

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>