Γράφει:

Βιβλίο: Η νομική προστασία των εφαρμογών ψηφιακής τεχνολογίας

Βασίλης Δ. Δρομάζος

Εκδόσεις Π.Ν. Σάκκουλα (2009)

Σελίδες 395

της Σοφίας Πατσέλη

Αντικείμενο του βιβλίου είναι η νομική προστασία των βάσεων δεδομένων στο σύγχρονο ψηφιακό περιβάλλον. Κεντρική προβληματική στον συλλογισμό του συγγραφέα είναι η έννοια της «πρωτοτυπίας», ως ειδοποιό κριτήριο της πνευματικής ιδιοκτησίας. Κατά τον ίδιο τρόπο, που ένα έργο τέχνης στο παρελθόν κρινόταν ως πρωτότυπο, έτσι και στην εποχή της σύγχρονης τεχνολογίας, η πρωτοτυπία ορίζεται στην έκφραση ενός ψηφιακού έργου, δηλαδή μετά την δημιουργία του, αρκεί να χαρακτηρίζεται από υψηλή δημιουργικότητα, η οποία όμως δεν μπορεί a priori να προσδιορισθεί νομοθετικά.

Στην επικρατούσα εντύπωση ότι οι δυνατότητες της ψηφιακής τεχνολογίας για αναπαραγωγή πιστών, φθηνών και απεριόριστων σε αριθμό αντίτυπων του έργου θα οδηγήσουν στην επικράτηση του απρόσωπου και κοινότοπου στα έργα, ο συγγραφέας αντιτάσσει την ατομικότητα και προσωπικότητα του δημιουργού. Η πρωτοτυπία, με την έννοια της ευρωπαϊκής ηπειρωτικής παράδοσης, δεν έπαυσε να ενυπάρχει και στα σύγχρονα ψηφιακά έργα.

Οι υποστηρικτές ενός δικαίου της πληροφορίας δεν βρίσκουν σύμφωνο τον συγγραφέα, διότι, όπως υποστηρίζει, οι πληροφορίες αποτελούν μόνο την πρώτη ύλη της μεταβιομηχανικής εποχής, χωρίς ιδία πνευματικότητα, η οποία εξακολουθεί να απορρέει από τον άνθρωπο-δημιουργό. Επομένως, αποκλείεται η υπαγωγή της πνευματικής ιδιοκτησίας σε ένα γενικό δίκαιο της πληροφορίας, το οποίο μπορεί να ρυθμίζει μόνο τις ενοχικές σχέσεις των εμπλεκομένων μερών στο οικονομικό επίπεδο. Σημειώνει ότι ίσως το πιο πρωτότυπο στην επιστήμη της πληροφορικής να είναι η απαρχή της, δηλαδή το δυϊκό σύστημα μέτρησης 1-0. Αποδεικνύει γιατί η αξία χωρίς αξιολόγηση, π.χ. μιας βάσης δεδομένων χωρίς να υπεισέλθουμε στο περιεχόμενό της, δεν κρίνεται, σε ό,τι αφορά στην πρωτοτυπία της, από το μεγαλύτερο ή μικρότερο πλήθος πληροφοριών που εμπεριέχει, ακόμα και αν αυτό αγγίζει την πληρότητα. Η ποσοτική προσέγγιση μπορεί να είναι ένα εμπορικό και οικονομικό κριτήριο, αλλά σίγουρα δεν είναι το κριτήριο για τον χαρακτηρισμό μιας βάσης δεδομένων ως πνευματικό έργο.

Για το έτερο προϊόν της πληροφορικής, δηλαδή το λογισμικό, δεν προκρίνει το ίδιο δημιουργικό ύψος με τις βάσεις δεδομένων, διότι το πρόγραμμα Η/Υ, ως μια σειρά εντολών, δεν προϋποθέτει ανάλογη υψηλή δημιουργική συμβολή, αφού η διεργασία ανάπτυξής του συνήθως προϋποθέτει πιστή εφαρμογή μιας συγκεκριμένης τεχνογνωσίας, με αποτέλεσμα να υπάρχει ελάχιστο περιθώριο προσωπικής έκφρασης.

Στην συνέχεια ιεραρχεί τις βάσεις δεδομένων σε σχέση με τα δύο δικαιικά συστήματα, το αγγλοσαξονικό και το ευρωπαϊκό ηπειρωτικό, καθώς και σε σχέση με το δικαίωμα ειδικής φύσεως, που εισάγει η κοινοτική οδηγία. Μια βάση δεδομένων μπορεί να προστατεύεται στον αγγλοσαξονικό χώρο από το copyright, στον ευρωπαϊκό χώρο να υπάγεται στην προστασία του δικαιώματος του δημιουργού ή να προστατεύεται και από το δικαίωμα ειδικής φύσεως, λόγω επενδυμένου κεφαλαίου, μόχθου και ενέργειας.

Στην εύλογη ερώτηση κατά πόσον η ηπειρωτική παράδοση κινήθηκε προς την κατεύθυνση του copyright ή αντιστρόφως, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το δικαίωμα ειδικής φύσεως λειτουργεί σαν συμβιβασμός που τοποθετείται μεταξύ των δύο ασύμβατων δικαιικών συστημάτων. Η γνώμη του για το δικαίωμα ειδικής φύσεως είναι θετική, διότι πώς αλλιώς θα ήταν δυνατό να προστατευθούν πληροφοριακές κατασκευές που προϋποθέτουν πληθώρα επενδύσεων και εργασίας, χωρίς να υπαχθούν στο εμπορευματοποιημένο copyright και έτσι να συμβάλουν στην παγκόσμια επικράτησή του. Ο μόνος άλλος τρόπος για την προστασία των πληροφοριακών συνόλων θα ήταν βάσει συμβάσεων, κάτι όμως που, θεωρεί ότι, ενέχει κινδύνους για την ασφάλεια του δικαίου. Δεν παραβλέπει ωστόσο και τις αρνητικές συνέπειες του ειδικού δικαιώματος, δηλαδή την ενδεχόμενη δημιουργία μελλοντικών ολιγοπωλίων ή μονοπωλίων που θα εμποδίζουν την απρόσκοπτη και χωρίς προϋποθέσεις πρόσβαση στην Κοινωνία της Πληροφορίας.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει ο συλλογισμός του για την απόρροια του συμβιβασμού που επιτεύχθηκε μεταξύ των δικαιικών συστημάτων. Με τον συμ-βιβασμό αυτό στην κοινοτική οδηγία δεν υπάρχει πρόβλεψη για το ηθικό δικαίωμα του δημιουργού, του οποίου η ρύθμιση εναπόκειται στις εθνικές νομοθεσίες. Όμως εκ του ηθικού δικαιώματος απορρέουν εξουσίες, οι οποίες ρυθμίζουν τον δεσμό του δημιουργού με το έργο του. Έτσι ενδέχεται το ηθικό δικαίωμα να έρχεται σε σύγκρουση με το δικαίωμα ειδικής φύσεως του κατασκευαστή μιας βάσης δεδομένων και τις εξουσίες που απορρέουν από αυτό.

Αναλύει τα θέματα που αφορούν στις εξουσίες της εξαγωγής ή/και επαναχρησιμοποίησης του συνόλου ή ουσιώδους μέρους του περιεχομένου της βάσης δεδομένων και εστιάζει στην σχέση του δικαιώματος του κατασκευαστή μιας βάσης δεδομένων με την προστασία του ιδιωτικού βίου. Σε κάποιες περιπτώσεις, οι σύγχρονες και συνήθως μη πρωτότυπες βάσεις δεδομένων θα απαρτίζονται από «δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα». Βάσει αυτών των πληροφοριών, η ταυτότητα ενός φυσικού προσώπου μπορεί να πιστοποιηθεί είτε άμεσα, είτε κατ” έμμεσο τρόπο. Για παράδειγμα, με την πρόταση «ο καλλιτέχνης, που το τρέχον έτος εμφανίζεται σε αυτή την σκηνή» είναι εφικτός ο προσδιορισμός του φυσικού προσώπου. Σε περίπτωση δε που συντρέχει η «συλλογή» ή/και «επεξεργασία» των προσωπικών δεδομένων του φυσικού προσώπου, δηλαδή η διασύνδεση/συσχέτισή τους με άλλα δεδομένα ή η μεταβίβασή τους, τότε ο φορέας τους νομιμοποιείται να αξιώσει την προστασία της ειδικής αυτής νομοθεσίας. Συνεπώς, καταλήγει, το όποιο δικαίωμα του κατασκευαστή κάμπτεται επ” ωφελεία της προστασίας του ιδιωτικού βίου.

Σχολιάστε

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>