Γράφει:

Τουρκία και Ευρωπαϊκό Δικαστήριο: Μια σχέση διαρκών παραβιάσεων

Ο Σίμος Α. Αγγελίδης είναι δικηγόρος

Η Τουρκία είναι Κράτος Μέλος του Συμβουλίου της Ευρώπης το οποίο αποτελεί ένα περιφερειακό οργανισμό όπου σήμερα συμμετέχουν 47 χώρες, συμπεριλαμβανομένης και της Κυπριακής Δημοκρατίας. Το Συμβούλιο της Ευρώπης έχει δημιουργήσει διάφορους μηχανισμούς προστασίας ανθρωπίνων δικαιωμάτων, με κύριο και πιο αποτελεσματικό το περιφερειακό όργανο προστασίας ανθρωπίνων δικαιωμάτων, γνωστό ως Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, το οποίο έχει ως έδρα του το Στρασβούργο στην Γαλλία.

Η Τουρκία ως μέλος του Συμβουλίου της Ευρώπης και υποψήφιο μέλος της ΕΕ

Η Τουρκία, όπως και τα υπόλοιπα Κράτη Μέλη του Συμβούλιου της Ευρώπης, έχει υπογράψει την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου στις 4/11/1950. Η Σύμβαση αυτή επικυρώθηκε στις 18/5/1954. Την ίδια ημερομηνία η Τουρκική Δημοκρατία επικύρωσε και το Πρώτο Πρωτόκολλο της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαωμάτων του Ανθρώπου, το οποίο αφορά στο δικαίωμα στην περιουσία και το οποίο, inter alia, αποτέλεσε την βάση διεκδίκησης πολλών Ε/Κ προσφύγων ενάντιον της Τουρκίας. Οι προσφυγές βασίστηκαν στην αρχή της συνεχιζόμενης παραβίασης του δικαιώματος αυτού και για αυτό το ΕΔΑΔ έκρινε ότι έχει δικαιοδοσία. Αποφασιστικό κριτήριο για να καταλήξει το ΕΔΑΔ ότι το δικαίωμα της περιουσίας παραβιάζεται διαρκώς σε σωρεία αποφάσεων αποτέλεσε το γεγονός ότι η Τουρκία διατηρεί παράνομα στρατό κατοχής στις περιοχές οι οποίες δεν τελούν υπό τον έλεγχο της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Η πρώτη από κυπριακής πλευράς ατομική απόφαση κατά της Τουρκίας ήταν η απόφαση της Τιτίνας Λοϊζίδου, η οποία έκρινε για πρώτη φορά ότι υπάρχουν συνεχιζόμενες παραβιάσεις και ότι η περίοδος εξέτασης των ατομικών προσφυγών αφορούσε γεγονότα μετά την 1/1/1990. Η απόφαση αυτή εκδόθηκε πριν την ενοποίηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Συνεπεία της συνένωσης των δύο οργάνων του Συμβουλίου της Ευρώπης την 1/11/1998, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, στην απόφαση Cankocak v. Turkey με αριθμούς 25182/94 και 26956/95, έκρινε ότι η Τουρκία είχε αποδεχθεί την δικαιοδοσία του Δι-καστηρίου για ατομικές προσφυγές, οι οποίες αφορούσαν γεγονότα από τις 22/1/1987, αντί την 1/1/1990 που είχε αποφασιστεί στην Τιτίνα Λοϊζίδου. Ας εξετάσουμε λοιπόν, πού βρίσκεται η Τουρκία, μια χώρα η οποία προσβλέπει στην πλήρη ένταξή της στην ΕΕ, όπου προϋπόθεση ένταξής της είναι τα Κριτήρια της Κοπενγχάγης του 1992, τα οποία προνοούν σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, την αρχή της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου, όπως επίσης και συμμόρφωση με αποφάσεις διεθνών και ευρωπαϊκών δικαστηρίων σχετικά με το ζήτημα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Στατιστικά στοιχεία για τον βαθμό συμμόρφωσης της Τουρκίας

Τα στατιστικά στοιχεία όπως αυτά έχουν εκδοθεί από το ίδιο το ΕΔΑΔ σχετικά με την Τουρκία είναι πολύ διαφωτιστικά αλλά και παράλληλα ιδιαίτερα ανησυχητικά. Συνολικά, από το 1959-2008 έχουν ληφθεί 10,573 αποφάσεις για τα 47 κράτη μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης, εκ των οποίων οι 1939 αφορούν την Τουρκία, δηλαδή 18.33% όλων των αποφάσεων του ΕΔΑΔ αφορούν την Τουρκία. Ενδεικτικά αναφέρω ότι η Ισπανία έχει 61 αποφάσεις, η Σουηδία 86, η Ελβετία 84, η Αυστρία 253, η Κύπρος 54, η Γερμανία 136, η Αγγλία 404 και η Ελλάδα 481. Τα στατιστικά στοιχεία όμως είναι ακόμα πιο διαφωτιστικά διότι αναφέρουν ότι στις 1676 από τις 1939 αποφάσεις, η Τουρκία κρίθηκε ένοχη σε πέραν από μια κατηγορίες, ενώ μόνο σε 37 υποθέσεις κρίθηκε ότι η Τουρκία δεν ήταν υπεύθυνη για παραβίαση οποιουδήποτε άρθρου της Σύμβασης.

Σημαντικό στοιχείο επίσης αποτελεί το γεγονός ότι η Τουρκία, εν αντιθέσει με άλλες χώρες του Συμβουλίου της Ευρώπης, κατηγορείται στην πλειοψηφία των προσφυγών εναντίον της για παραβιάσεις ουσιαστικών άρθρων της Σύμβασης και όχι για διαδικαστικά σημεία όπως την πιθανή καθυστέρηση σε εκδίκαση υποθέσεων.

Η Τουρκία έχει κριθεί ένοχη 66 φορές για παραβίαση του δικαιώματος της ζωής και 120 φορές για το γεγονός ότι δεν έχει προβεί σε επαρκή διερεύνηση σχετικά με την τύχη αγνοουμένου προσώπου. Αυτό αφορά τόσο σε άτομα τα οποία προέρχονται από την Ε/Κ κοινότητα, όσο και σε άτομα Κουρδικής καταγωγής ή και πολίτες της Τουρκίας οι οποίοι όταν διαφωνούσαν με τις αντιδημοκρατικές θέσεις και/ή πολιτικές της χώρας τους εξαφανίζονταν.

Παράλληλα η Τουρκία κρίθηκε ένοχη σε 22 περιπτώσεις διότι άσκησε παράνομα βασανιστήρια, ενώ κρίθηκε σε ακόμα 147 περιπτώσεις ότι άτομα είχαν υποβληθεί σε εκτενή ταπεινωτική και μειωτική μεταχείριση. Είναι σημαντικό επίσης να αναφερθεί ότι σε 348 περιπτώσεις έχει κριθεί ένοχη για παραβίαση του δικαιώματος προσωπικής ελευθερίας και ασφάλειας, ενώ έχει παραβιάσει και το βασικό δικαίωμα της δίκαιης δίκης σε 531 περιπτώσεις.

Μαζικές παραβιάσεις παρατηρούνται επίσης αναφορικά με το δικαίωμα ιδιοκτησίας, όπου το ΕΔΑΔ έχει καταδικάσει την Τουρκία 458 φορές. Υπενθυμίζω ότι τουλάχιστον σε σχέση με την παραβίαση του δικαιώματος αυτού, στο ΕΔΑΔ εκκρεμούν 1500 περίπου προσφυγές Ε/Κ εναντίον της Τουρκίας.

Το δικαίωμα της ελευθερίας της έκφρασης έχει επίσης παραβιαστεί κατ’ επανάληψη, όπως έχει αποφασίσει το Δικαστήριο σε 170 υποθέσεις. Το δικαίωμα του συνέρχεσθαι και συνεταιρίζεσθαι έχει επίσης παραβιασθεί σε 30 περιπτώσεις.

Παράλληλα η Τουρκία, ενώ έχει υπογράψει Πρόσθετα Πρωτόκολλα όπως το 6 το οποίο απαγορεύει την θανατική ποινή, συνεχίζει να αρνείται πεισματικά να επικυρώσει τα Πρόσθετα Πρωτόκολλα 4 και 12. Το Πρωτόκολλο 4 προβλέπει και διασφαλίζει μεταξύ άλλων, στο Άρθρο 2 το δικαίωμα της ελεύθερης διακίνησης. Το Πρωτόκολλο 12 στο Άρθρο 1 προνοεί μια ρητή απαγόρευση της διάκρισης βασισμένης σε κάθε λόγο όπως φύλο, φυλή, χρώμα, γλώσσα, θρησκεία, πολιτική ή άλλη άποψη, εθνική ή κοινωνική καταγωγή, σχέση με εθνική μειονότητα, περιουσία, τόπο γεννήσεως ή άλλου καθεστώτος. Είναι σαφές ότι και τα δύο αυτά Πρωτόκολλα δεν υπογράφονται για πολιτικούς λόγους, καθότι η Τουρκία εμμένει στο να προτείνει και/ή επιδιώκει στην Κύπρο λύση η οποία να βασίζεται στις φυλετικές και εθνικές διακρίσεις όπως επίσης και εμμένει στην στέρηση του δικαιώματος της ελεύθερης διακίνησης και εγκατάστασης.

Τα πιο πάνω στατιστικά στοιχεία καταδεικνύουν ότι η συμπεριφορά της Τουρκίας πόρρω απέχει από αυτή την οποία το Συμβούλιο της Ευρώπης και ακόμα η Ευρωπαϊκή Ένωση απαιτούν.

Για να υπάρξει βελτίωση των πιο πάνω δεδομένων, θα πρέπει να υιοθετηθούν τόσο από την πλευρά της Τουρκίας όσο και από την πλευρά της ΕΕ πολλά διαβήματα, μεταρρυθμίσεις και αλλαγή νοοτροπίας και προσέγγισης. Μάλιστα η ΕΕ οφείλει να παύσει να μεταχειρίζεται την Τουρκία με τρόπο διαφορετικό προς όλες τις προηγούμενες προσχωρήσεις Κρατών Μελών. Θα πρέπει να σεβαστεί και να εφαρμόσει το κοινό και ίσο μέτρο το οποίο έχει θέσει η ίδια προ καιρού για κάθε πιθανή διεύρυνση και να σταματήσει να παραλείπει να λαμβάνει αποφάσεις όπου χρειάζεται. Είναι αδιανόητο να προχωρά απρόσκοπτα η ενταξιακή πορεία ενός υποψήφιου προς ένταξη κράτους όταν αρνείται να αναγνωρίσει ένα εκ των 27 Κρατών Μελών της ΕΕ και ενώ κατέχει παράνομα το 37% του εδάφους του. Φυσικά η αντίδραση της ΕΕ εξαρτάται και από την αντίδραση της ίδιας της Κυπριακής Δημοκρατίας, η οποία ακόμα και σήμερα εξακολουθεί να είναι υποτυπώδεις έως ανύπαρκτη.

Σχολιάστε

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>