Γράφει:

Η εκτίμηση του φορολογικού χάσματος στον τομέα του ΦΠΑ με την Μέθοδο Μόχλευσης της Φορολογικής Βάσης

Ο Μενέλαος Γεωργιάδης είναι λειτουργός της Υπηρεσίας Φ.Π.Α. της Κυπριακής Δημοκρατίας

Η φοροδιαφυγή είναι ένα πρόβλημα που μας αφορά όλους, γιατί στερεί σημαντικούς πόρους οι οποίοι προορίζονται για την βελτίωση της ζωής μας. Κάθε φορά όμως που κάποιος από εμάς φοροδιαφεύγει, δεν συνειδητοποιεί τις συνέπειες της πράξης του απέναντι στο κοινωνικό σύνολο και στον ίδιό του τον εαυτό. Τις περισσότερες φορές δεν συνειδητοποιούμε ότι όταν φοροδιαφεύγουμε στερούμε από τα παιδιά μας την ευκαιρία για ένα καλύτερο σχολείο, ένα καλύτερο πανεπιστήμιο, μια καλύτερη δημόσια παιδεία. Δεν συνειδητοποιούμε ότι όταν δεν πληρώνουμε τους φόρους μας σωστά στερούμε από όλους μας μεγαλύτερες συντάξεις και επιδόματα, καλύτερες κοινωνικές παροχές, διότι αυτό που ονομάζουμε κοινωνικό κράτος δεν γίνεται με δανεικά. Η φορολογική μας συνεισφορά καλύπτει στο μεγαλύτερο ποσοστό τους πόρους που χρειάζονται για την υγεία, την παιδεία, τις κοινωνικές παροχές, τις υποδομές και την ανάπτυξη. Όταν συλλογιστεί κανείς όλα τα πιο πάνω και αντιληφθεί ότι η φοροδιαφυγή είναι κοινωνική αδικία, τότε μπορεί να εκτιμήσει και την αξία που έχει η ύπαρξη φορολογικής συνείδησης ως βασικού συστατικού για την εμπέδωση κλίματος οικιοθελούς φορολογικής συμμόρφωσης.

Διανύουμε ίσως την μεγαλύτερη παγκόσμια οικονομική κρίση των τελευταίων δεκαετιών. Σε αυτά τα πλαίσια το πρόβλημα της φοροδιαφυγής γίνεται ακόμη πιο οδυνηρό καθώς οι πιέσεις για δαπάνες αυξάνονται, ενώ μειώνονται τα έσοδα του κράτους, θέτοντας έτσι σε κίνδυνο την σταθερότητα του μακροοικονομικού περιβάλλοντος.

Από τα πιο πάνω λοιπόν είναι πολύ απλό να αντιληφθεί κανείς το πόσο καθοριστικός είναι ο ρόλος των φορολογικών αρχών και του φορολογικού ελεγκτικού μηχανισμού γενικότερα στον αγώνα κατά της φοροδιαφυγής. Είναι επίσης πολύ λογικό, και απόλυτα κατανοητό, σε περιόδους κρίσης να εντείνεται ο διάλογος για νέα μέτρα αντιμετώπισης της φοροδιαφυγής, σε συνδυασμό με μεθόδους ανάπτυξης φορολογικής συνείδησης από το σύνολο των πολιτών.

Για να αντιμετωπίσεις όμως ένα πολύπλοκο φαινόμενο, όπως αυτό της φοροδιαφυγής, θα πρέπει να ερευνήσεις σε βάθος, να αναπτύξεις εγωιστική συμπεριφορά, να ενεργήσεις με αποφασιστικότητα και με ηθικό νικητή, μακριά από μεμψίμοιρες στάσεις και συμπεριφορές. Θα πρέπει να πιστέψεις ότι μπορείς να παλέψεις με το πρόβλημα, να πειστείς ότι, αργά ή γρήγορα, θα βρεις την λύση, να αναπτύξεις φαντασία και να λειτουργήσεις με πρωτοτυπία και δημιουργικότητα. Είναι γεγονός ότι σε σχέση με το φαινόμενο της φοροδιαφυγής έχουν γραφτεί πολύ περισσότερα για την άμεση, παρά για την έμμεση φορολογία. Προσωπικά πιστεύω ότι υπάρχει ένα μεγάλο κενό στην επιστημονική γνώση που απαιτείται για την αντιμετώπιση του εν λόγω φαινομένου. Αυτό το κενό μπορεί και πρέπει να καλυφθεί μόνο μέσω επιστημονικής έρευνας. Ιδιαίτερα δε στον τομέα του ΦΠΑ, κυρίως λόγω της μεγάλης διάδοσής του σε παγκόσμια κλίμακα και της άμεσης εξάρτησής του από την παγκόσμια επιχειρηματική δραστηριότητα, υπάρχει συνεχής κι επιτακτική ανάγκη για επιστράτευση νέων, ευέλικτων στρατηγικών εργαλείων, ικανών να παρακολουθήσουν τις εξελίξεις και τις μεταλλάξεις του ευρύτερου παγκοσμιοποιημένου περιβάλλοντος. Κατά την προσωπική μου άποψη, η φοροδιαφυγή είναι ένα πολυσύνθετο, πολυδιάστατο, πολυεπίπεδο και δυναμικό πρόβλημα, ένα πρόβλημα – συνδυασμός πολλών επιμέρους προβλημάτων με νομικές, πολιτικές, κοινωνικές, πολιτισμικές διαστάσεις ή διαστάσεις που έχουν να κάνουν με την ίδια την φύση του ανθρώπου. Η φοροδιαφυγή είναι τελικά ένα πρόβλημα που αξίζει την προσοχή όλων μας.

Ανάπτυξη φορολογικής συνείδησης

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η ανάπτυξη φορολογικής συνείδησης συνιστά έναν από τους πυλώνες της ομαλής λειτουργίας κάθε κράτους. Στο σύγγραμμά μου με τίτλο «Η Εκτίμηση του Φορολογικού Χάσματος στον Τομέα του Φόρου Προστιθέμενης Αξίας με την Μέθοδο Μόχλευσης της Φορολογικής Βάσης», υπερτονίζεται ο ρόλος και η σημασία που έχει για την οικονομία μας, αλλά και γενικότερα, η συστηματοποίηση της προσπάθειας για ανάπτυξη της φορολογικής συνείδησης και η επικράτηση κουλτούρας στηλίτευσης του φοροφυγά, με στόχο την δημιουργία συνθηκών περαιτέρω βελτίωσης ή επέκτασης της εθελοντικής φορολογικής συμμόρφωσης στον τομέα του Φόρου Προστιθεμένης Αξίας, επενδύοντας στην έννοια της προληπτικής φορολογικής στρατηγικής. Παραδόξως λοιπόν και παρά το γεγονός ότι με την πιο πάνω επιστημονική εργασία γίνεται εισήγηση για την χρησιμοποίηση μιας νέας, συγκεκριμένης μεθόδου εκτίμησης του φορολογικού χάσματος στον τομέα του ΦΠΑ, εντούτοις θεωρώ ότι η εκτίμηση του εν λόγω μεγέθους, είτε ως ενέργεια είτε ως αποτέλεσμα, δεν είναι αυτοσκοπός. Προσωπικά, πιστεύω ότι αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι αφενός, ο μόνιμος, συνεχής και συστηματικός διάλογος γύρω από το όλο θέμα κι αφετέρου η παιδεία, η κουλτούρα και το στρατηγικό πλαίσιο -αν υπάρχει τέτοιο πλαίσιο- πραγμάτευσης των ζητημάτων που έχουν άμεση ή έμμεση σχέση με την φοροδιαφυγή και την φορολογική συνείδηση.

Η αποτελεσματικότητα του συστήματος ΦΠΑ δεν μπορεί να διασφαλιστεί με στρατηγικές του τύπου «ένας φοροτεχνικός για κάθε επιχείρηση», αλλά με στρατηγικές που προωθούν την υιοθέτηση ενός διευρυμένου συστήματος διαχείρισης της φορολογικής συμμόρφωσης, τα βασικά συστατικά μέρη του οποίου θα πρέπει να είναι :

•Η αποτελεσματικότητα του φορολογικού ελεγκτικού μηχανισμού,

•Η εθελοντική συμμόρφωση των επιχειρήσεων με τις φορολογικές τους υποχρεώσεις,

•Η φορολογική ευσυνειδησία των πολιτών – καταναλωτών.

Σε αυτά τα πλαίσια, για να διασφαλιστούν τα δημόσια έσοδα, απαιτείται ο εκσυγχρονισμός της «εργαλειοθήκης» μας με νέα στρατηγικά «εργαλεία», ικανά να ενεργοποιήσουν πάνω σε μια ισότιμη βάση και τα τρία συστατικά μέρη του συστήματος διαχείρισης της φορολογικής συμμόρφωσης. Πρώτα όμως θα πρέπει να προβληματιστούμε για το κατά πόσον η παιδεία μας, η κοινωνία μας, το ευρύτερο επιχειρηματικό περιβάλλον, το επίπεδο αντίληψης περί κοινωνικής ευθύνης των επιχειρήσεων, η πολιτική μας βούληση, είναι όλα έτοιμα για να υποστηρίξουν την πορεία προς τον εκσυγχρονισμό και την νέα τάξη πραγμάτων. Κατά την άποψή μου στον ευρύτερο ευρωπαϊκό χώρο καταβάλλεται υπερβολικά δυσανάλογη προσπάθεια προς την κατεύθυνση της θεραπείας παρά της πρόληψης. Με απλά λόγια, περιμένουμε να την πάθουμε και μετά να ενεργήσουμε. Φυσικά, η θεραπεία δεν βλάπτει, αλλά θα πρέπει να επιδιώκεται εφόσον έχουν αποτύχει προηγουμένως όλα τα πιθανά μέτρα πρόληψης. Το παράδοξο είναι ότι στο τέλος πάντα γυρίζουμε στην λύση της πρόληψης, αλλά ήδη λαβωμένοι και εξου-θενωμένοι από τις επιπτώσεις του προβλήματος. Ας πάρουμε για παράδειγμα το πρόβλημα των εξαρτήσεων, το πρόβλημα της τρομοκρατίας, το πρόβλημα της υπερθέρμανσης του πλανήτη, της ρύπανσης του περιβάλλοντος, το AIDS. Όλοι συμφωνούν ότι ο μοναδικός τρόπος αντιμετώπισης όλων αυτών των προβλημάτων, είναι η υιοθέτηση κατάλληλων στρατηγικών πρόληψης.

Γιατί λοιπόν η πρόληψη να μην αποτελέσει στο μέλλον την κοινωνική μας ασπίδα και την αιχμή του δόρατος για την καταπολέμηση της μάστιγας της φοροδιαφυγής ;

Ο Φόρος Προστιθέμενης Αξίας έχει αναχθεί μέσα στο συγκριτικά σύντομο χρονικό διάστημα εφαρμογής του στην Κύπρο, στην φορολογία που αποφέρει το μεγαλύτερο ποσοστό εσόδων στον κρατικό προϋπολογισμό, ενώ έχει τύχει αποδοχής τόσο από τους επιχειρηματίες, όσο και από τους καταναλωτές. Ως ένας από τους λειτουργούς της Υπηρεσίας ΦΠΑ της Κυπριακής Δημοκρατίας έχω την χαρά να συμμετέχω ως εκ της θέσεώς μου στον διάλογο γύρω από την ανάπτυξη φορολογικής συνείδησης. Σε αυτά τα πλαίσια και θέλοντας να συμβάλλω ενεργά στην προσπάθεια για καλύτερη ενημέρωση και κατανόηση του συστήματος φορολογίας που καθιερώθηκε με τον Φόρο Προστιθέμενης Αξίας, ένα πεδίο στο οποίο η κυπριακή βιβλιογραφία είναι μέχρι στιγμής πενιχρή, το σύγγραμμά μου με τίτλο «Η Εκτίμηση του Φορολογικού Χάσματος στον Τομέα του Φόρου Προστιθέμενης Αξίας με την Μέθοδο Μόχλευσης της Φορολογικής Βάσης» διατίθεται σε ηλεκτρονική μορφή και χωρίς καμία χρέωση, από τον επίσημο διαδικτυακό μου τόπο (www.menelaos georgiades.com) ούτως ώστε, όποιος πολίτης επιθυμεί, μπορεί να το προμηθευτεί και να το χρησιμοποιήσει ελεύθερα, χωρίς κανένα περιορισμό. Για ακόμη μια φορά τονίζω, τόσο η φοροδιαφυγή όσο και η φορολογική συνείδηση είναι μια πολύ σοβαρή -κορυφαία θα έλεγα- υπόθεση που μας αφορά όλους ανεξαιρέτως.

One Comment

  1. Pingback

Σχολιάστε

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>