Μια οφειλόμενη τιμή στον Μιχαλάκη Ι. Μαραθεύτη

Στις 28 Νοεμβρίου το Πανεπιστήμιο Κύπρου, με πρωτοβουλία του τμήματος Επιστημών Αγωγής, τίμησε σε ειδική τελετή τον Μιχαλάκη Μαραθεύτη και του αφιέρωσε τιμητικό τόμο με θέμα «Παιδεία, Εκπαίδευση και Παιδαγωγική. Τιμής Ένεκεν Μιχαλάκη Ι. Μαραθεύτη».

«Το να τιμάς τους ανθρώπους που πρωτοεργάστηκαν, αφιερώθηκαν και διέπρεψαν στο έργο που εσύ υπηρετείς είναι ταυτόχρονα τιμή σε σένα και στο έργο που επιτελείς». Με αυτό το σκεπτικό το Τμήμα Επιστημών της Αγωγής του Πανεπιστημίου Κύπρου αποφάσισε με ομόφωνη απόφαση του ακαδημαϊκού προσωπικού και των άλλων μελών του συμβουλίου του Τμήματος να τιμήσει τον κ. Μιχαλάκη Ι. Μαραθεύτη, τον για δεκαετίες πρωτεργάτη στην εκπαίδευση του τόπου, τον πνευματικό άνθρωπο και άοκνο αγωνιστή σε όλους τους τομείς της ανθρώπινης δραστηριότητας και να του αφιερώσει τον τιμητικό τόμο με θέμα «Παιδεία, Εκπαίδευση και Παιδαγωγική».

Η προσφορά του στην εκπαίδευση της Κύπρου μακρόχρονη και σημαντική, ιδιαίτερα από την διευθυντική θέση της Παιδαγωγικής Ακαδημίας Κύπρου, από όπου μπορούσε να καθορίζει εκπαιδευτική πολιτική και το περιεχόμενο εκπαίδευσης των δασκάλων της Κύπρου. Η εργογραφία του μεγάλη και σημαντική, σε όλους τους τομείς της παιδείας, της εκπαίδευσης και της παιδαγωγικής, με έργο ζωής τις προσεγγίσεις του στην φιλοσοφία του προσωπισμού. Η προσφορά του στην κοινωνία ανεκτίμητη, με κορυφαίες στιγμές την συμμετοχή του στον απελευθερωτικό αγώνα της Κύπρου, αλλά και την ανάληψη ουσιαστικής ευθύνης μετά την εισβολή και κατοχή του 1974 για αναγέννηση και ανανέωση των δυνάμεων του κυπριακού Ελληνισμού.

Για την προσφορά του στα ελληνικά γράμματα, την παιδεία και την πατρίδα τιμήθηκε στην Κύπρο και την Ελλάδα με πολλές διακρίσεις, μεταξύ των οποίων το Αριστείο Γραμμάτων και Τεχνών της Κυπριακής Δημοκρατίας και το Χρυσό Παράσημο του Αποστόλου Παύλου, της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Κύπρου.

Μια τελετή τιμής ενεκεν στον άνθρωπο, στον δάσκαλο-δημιουργό, στον παιδαγωγό…

Ακολουθεί απόσπασμα από την αντιφώνηση του κ. Μαραθεύτη κατά την τελετή προς τιμήν του:

«Να μου επιτρέψετε στην συγκινητική αυτή για μένα εκδήλωση να σας απασχολήσω για μερικά μόνο λεπτά για την θέση που κατέχει στην ιστορία της παιδαγωγικής επιστήμης η προσωποκεντρική παιδαγωγική, ένα θέμα που με απασχόλησε σε ολόκληρη την επιστημονική μου σταδιοδρομία. Πρωτογνώρισα την προσωποκεντρική φιλοσοφία και παιδαγωγική το 1952, κατά την μετεκπαίδευσή μου στο Πανεπιστήμιο του Λέστερ. Ήταν ακόμη μια άγνωστη φιλοσοφία, επειδή δεν είχε περάσει πολύς καιρός από τότε που άρχισε να διαμορφώνεται κατά την διάρκεια του Β” Παγκοσμίου Πολέμου στην Γαλλία, από μια ομάδα διανοητών συσπειρωμένων γύρω από το περιοδικό «Πνεύμα» και τον Εμμανουήλ Μουνιέ. Τότε δεν είχα ακόμη αντιληφθεί, όπως εκ των υστέρων διαπίστωσα, ότι η φιλοσοφία του προσώπου αποτελούσε την εξέλιξη του ανθρωπισμού και ότι μια εσωτερική σχέση συνδέει την φιλοσοφία αυτή με τον ελληνισμό και τον χριστιανισμό.

Πολύ ορθά η Ελλάδα θεωρείται ως η πατρίδα του ανθρωπισμού. Ποιος όμως είναι ο ιδεώδης άνθρωπος είναι δύσκολο να καθοριστεί. Το ερώτημα που ο Πλάτων θέτει στον διάλογο του Θεαίτητου (Θεαίτητος, 17b) “τι δε ποτ’ εστίν άνθρωπος και τι τη τοιαύτη φύσει προσήκει διάφορων των άλλων ποιείν ή πάσχειν” αποτελεί το πρώτο και μεγάλο ερώτημα της ελληνικής ανθρωπιστικής σκέψης.Παραστατικό συμπλήρωμα του ερωτήματος τούτου αποτελεί το χαριτωμένο ανέκδοτο με τον φιλόσοφο Διογένη που μέρα μεσημέρι αναζητούσε με το φανάρι του να βρει τον άνθρωπο. Το ανέκδοτο τούτο εκφράζει κατά ένα πολύ παραστατικό τρόπο την διαχρονική ουσία του Ελληνισμού. Ο Ελληνισμός είναι σε τελευταία ανάλυση η ελεύθερη αναζήτηση της αλήθειας για τον κόσμο και τον άνθρωπο, για αυτό και είναι ανοικτός σε κάθε νέα ιδέα.

Προσπαθώντας να βρω τα διαχρονικά στοιχεία του ελληνισμού που έχουν επιβιώσει στις τρεις χιλιάδες ελληνικού βίου, με έκπληξή μου διαπίστωσα πως, εκτός από την ελευθερία και την γλώσσα, όλα τα άλλα στοιχεία μεταβάλλονταν από εποχή σε εποχή. Δεν υπάρχει φιλοσοφική σχολή, από τον υλισμό ως τον ιδεαλισμό, που να μην έχει τις ρίζες της στην ελληνική διανόηση. Δεν υπάρχει κοινωνικό σύστημα, από την δημοκρατία ως την τυραννία, που να μην έχει εφαρμοστεί στον ελλαδικό χώρο. Και αυτή η θρησκεία δεν παρέμεινε η ίδια ως προς το περιεχόμενο. Όλες όμως οι μεταβολές και ενίοτε οι αντιθέσεις που χαρακτηρίζουν τον ελληνικό πολιτισμό οφείλονταν στην ελεύθερη αναζήτηση από τον ελληνικό λόγο της αλήθειας.

Η συνεχής αυτή έρευνα για τον κόσμο και τον άνθρωπο διακόπηκε με την επικράτηση του Χριστιανισμού, που προέβαλε τον δικό του τύπο ανθρώπου, τον άγιο, ή τον εν Χριστώ Άνθρωπο. Η έρευνα για τον άνθρωπο, και όχι μόνο, επαναρχίζει με την ανθρωπιστική παιδεία τον 14ο μ.Χ. αιώνα. Η ανθρωπιστική παιδεία στόχευε στην διαμόρφωση ενός αθρώπου που επιδίωκε την ολοκλήρωσή του με τις κλασικές σπουδές και τις καλές τέχνες. Δεν έδωσε την αξία που έχει η εργασία ως παιδευτικό αγαθό, ούτε τόνισε την διφυή υπόσταση του ανθρώπου ως αυτόνομου ατόμου και συγχρόνως ως εξαρτημένου πολίτη, που έχει την υποχρέωση να ξεπερνά τον ατομοκεντρισμό του και να συνεργάζεται με τους άλλους για το κοινό καλό. Η έννοια αυτή του ανθρώπου που εναρμονίζει το αυτόνομο άτομο με τον εξαρτημένο πολίτη αντιπροσωπεύει το πρόσωπο.

Το πρόσωπο ξεπερνά τα όρια της ύπαρξης για να φθάσει στην συνύπαρξη. Ξεπερνά το ‘σκέπτομαι, άρα υπάρχω’ για να φθάσει στο ‘διαλέγομαι, άρα συνυπάρχω’. Το σκέπτομαι άρα υπάρχω, ή όπως το διατύπωσε εκατοντάδες χρόνια π.χ. ο Παρμενίδης “το αυτό εστί νοείν τε και είναι”, συνδέεται άμεσα με την έννοια του ατόμου και αποτελεί απλή απόδειξη της ύπαρξης. Το διαλέγομαι, της φιλοσοφίας του προσώπου, αποτελεί έξοδο από το άτομο, έξοδο από τον εαυτό μας και συνάντηση με τον άλλο, η παρουσία του οποίου είναι αναγκαία για την ολοκλήρωσή μου, όπως και η δική μου παρουσία είναι αναγκαία για την δική του τελείωση. Ο διάλογος με τον άλλο για το κοινό καλό αποτελεί αναγκαίο συμπλήρωμα της καλλιέργειας του ανθρώπου ως ατόμου. Και οι δύο αυτοί στόχοι αποτελούν μαζί την θεμε-λιακή αρχή επάνω στην οποία στηρίζεται η προσωποκεντρική παιδαγωγική, στόχος της οποίας είναι να βοηθήσει τον άνθρωπο να εξελιχθεί από άτο-μο σε πρόσωπο.

Αυτή η διάκριση του ανθρώπου σε άτομο και σε πρόσωπο αποτελεί την μεγάλη συνεισφορά της φιλοσοφίας του προσωπισμού στο ευρύτερο κίνημα του ανθρωπισμού και διαχωρίζει συγχρόνως την προσωποκεντρική παιδεία και παιδαγωγική από όλες τις προηγούμενες μορφές της ανθρωπιστικής παιδείας. Το πρόσωπο είναι ο νέος τύπος του ανθρώπου που ανταποκρίνεται στις ανάγκες της σύγχρονης κοινωνίας. Η ανάπτυξη της τεχνολογίας σε όλους τους τομείς της ζωής προκάλεσε μια χωρίς προηγούμενο οικουμενική κοινωνία. Το πρόσωπο είναι ο υπεύθυνος οικουμενικός άνθρωπος που, ενώ ως άτομο είναι στερεά θεμελιωμένος στις εθνικές του ρίζες, ως πρόσωπο ξεπερνά τον ατομοκεντρισμό και τον εθνοκεντρισμό του και συνεργάζεται με όλους τους άλλους ανθρώπους για το κοινό καλό της ανθρωπότητας.

Αυτή την φιλοσοφία του προσωπισμού είχα στο επίκεντρο της παιδαγωγικής μου σκέψης και πράξης. Η σημερινή τελετή μου δίνει το αίσθημα της ορθής επιλογής».

Σχολιάστε

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>